2009 Factsheet Traumatisch hersenletsel
In deze factsheet vindt u meer informatie over traumatisch hersenletsel. De onderwerpen die worden besproken:
Wat is traumatisch hersenletsel?
Hersenschudding - licht traumatisch hersenletsel
Hersenkneuzing - middelzwaar of ernstig traumatisch hersenletsel
De gevolgen van traumatisch hersenletsel
Rapport Traumatisch hersenletsel: incidentie en gevolgen
Onderzoeksprogramma Traumatisch hersenletsel
Wat is traumatisch hersenletsel?
Er zijn verschillende soorten hersenletsel. Dit is afhankelijk van de oorzaak van de hersenbeschadiging. Bij traumatisch hersenletsel is het letsel ontstaan door een oorzaak buiten het lichaam. Het kan bijvoorbeeld veroorzaakt worden door een val van een trap, een botsing in het verkeer of een harde klap op het hoofd bij een vechtpartij. Dit in tegenstelling tot niet-traumatisch hersenletsel, dat ontstaat door een proces in het lichaam, zoals een tumor of een ontsteking.
Er is ook een verdeling naar de ernst van het hersenletsel, zoals licht of zwaar hersenletsel. Licht-traumatisch hersenletsel is een hersenschudding. Een hersenkneuzing is een zwaardere vorm van hersenletsel en valt onder middelzwaar of ernstig traumatisch hersenletsel.
Hoe vaak komt het voor?
Jaarlijks worden er ongeveer 16.000 mensen uit het ziekenhuis ontslagen met een diagnose traumatisch hersenletsel. Jonge kinderen tussen 0 en 4 jaar vormen de grootste risicogroep. Andere kwetsbare leeftijdsgroepen zijn jong volwassenen (met name mannen) van 15 tot 24 jaar en mensen ouder dan 80 jaar. In onderstaande grafiek is een overzicht gegeven van het aantal mensen met traumatisch hersenletsel, verdeeld naar leeftijd.
Het werkelijke aantal mensen dat traumatisch hersenletsel oploopt, ligt echter naar schatting veel hoger, zo rond de 85.000. Mensen die niet in het ziekenhuis worden opgenomen, worden namelijk niet geregistreerd. Het merendeel gaat dus alleen naar de huisarts of de Spoedeisende hulp, of zoekt zelfs helemaal geen hulp.
Bij 80-85% van deze mensen gaat het om licht traumatisch hersenletsel, een hersenschudding. Dit overkomt jaarlijks meer dan 7.000 jonge kinderen. Met name bij kinderen is het vaak moeilijk de symptomen van een hersenschudding te herkennen. De Hersenstichting heeft daarom het Eerste Hulp bij Hersenschudding-kaartje gemaakt.
Herken een hersenschudding - licht traumatisch hersenletsel
Een hersenschudding ontstaat als door een klap op het hoofd de hersenen korte tijd letterlijk door elkaar worden geschud. De hersenen worden hierbij niet (langdurig) beschadigd, hoewel tot 10% tot een lichte kneuzing of een kleine bloeding kan oplopen.
Bij een hersenschudding treedt vaak een kortdurend bewustzijnsverlies en/ of geheugenverlies op. Het bewustzijnsverlies kan variëren van enkele seconden tot maximaal vijftien minuten. Andere symptomen verschillen per patiënt in ernst en zijn bijvoorbeeld een tijdelijk verstoord geheugen (tot maximaal 24 uur) hoofdpijn, slaperigheid, wazig zien, duizeligheid. Misselijkheid en braken. Deze symptomen hoeven niet allemaal bij elke patiënt op te treden.
Als een hersenschudding op tijd herkend wordt, kan dat mogelijk ernstiger hersenletsel beperken. Het is daarom belangrijk om een hersenschudding tijdig te herkennen.
Speciaal voor ouders van jonge spelende kinderen is er nu het Eerste Hulp Bij Hersenschudding -kaartje. Op dit EHBH-kaartje van de Hersenstichting zijn naast de symptomen waaraan u een hersenschudding kunt herkennen ook enkele tips te vinden hoe u een hersenschudding kunt voorkomen. Link maken naar website kaartje en webwinkel.
Deze tips zijn afkomstig van Consument en Veiligheid. Meer informatie over (voorkomen van) vallen vindt u op www.veiligheid.nl.
Hersenkneuzing - middelzwaar of ernstig traumatisch hersenletsel
In tegenstelling tot een hersenschudding, raakt bij een hersenkneuzing het hersenweefsel wél beschadigd. Door de impact van de klap op het hoofd treed er hierbij vaak een hersenbloeding op. Het bewustzijnsverlies na een hersenkneuzing is van langere duur (soms tot meerdere dagen) en dieper dan bij een hersenschudding. Opname in het ziekenhuis en soms zelfs intensive care zijn hierbij noodzakelijk. Afhankelijk van de plaats in de hersenen en de ernst van de hersenkneuzing kunnen neurologische symptomen zoals duizeligheid, een gestoord geheugen, hoofdpijn, waarnemingsstoornissen (problemen met zien, horen, ruiken, voelen), verlammingen, gedragsstoornissen optreden. Andere symptomen verschillen in ernst en komen niet allemaal bij elke patiënt voor.
De folder hersenschudding en hersenkneuzing gaat in op de symptomen, behandeling en gevolgen en bespreekt ook de onderlinge verschillen. U kunt de folder Hersenschudding en hersenkneuzing hier bestellen of downloaden.
De gevolgen van traumatisch hersenletsel
Ernstig traumatisch hersenletsel is een belangrijke oorzaak van overlijden en blijvende beperkingen. Met name bij kinderen en jongeren. Door nieuwe mogelijkheden op het gebied van intensive care behandelingen zijn er steeds meer overlevenden na ongelukken. Hierdoor zijn er ook meer patiënten die moeten leren leven met de gevolgen van traumatisch hersenletsel. Een goede revalidatie is hiervoor erg belangrijk. Hoewel een hersenkneuzing geheel kan genezen, krijgen veel patiënten te maken met blijvende geheugen- en aandachtsstoornissen en vermoeidheid.
Ook voor patiënten met licht traumatisch hersenletsel kan sprake zijn van rest verschijnselen. Voorbeelden hiervan zijn vermoeidheid, hoofdpijn, duizeligheid, angsten, snel geïrriteerd zijn, overgevoeligheid voor licht en geluid, oorsuizen, gehoorverlies en geheugen- en concentratie problemen. Bij patiënten met licht traumatisch hersenletsel is er een goede kans op volledig herstel. Dit herstel vergt wel tijd en de klachten kunnen soms langere tijd aanwezig zijn.
Hulp bij Hersenletsel
Voor hulp of informatie over hersenletsel wil de Hersenstichting u graag verwijzen naar de volgende websites:
Hersenletselteams
Mensen met niet-aangeboren hersenletsel, familieleden en hulpverleners kunnen individuele vragen voorleggen aan een regionaal advies- en informatiepunt, een hersenletselteam.
Centra voor Consultatie en Expertise
Het CCE zet zich in voor mensen met bijzondere zorgvragen, onder andere op het gebied van niet-aangeboren hersenletsel.
Sociale kaart hersenletsel
De sociale kaart geeft informatie over bijvoorbeeld het zorgaanbod op het gebied van hersenletsel.
Patientenvereniging Cerebraal (Hersenletsel)
Rapport Traumatisch Hersenletsel: incidentie en gevolgen
De Hersenstichting geeft in 2009 extra aandacht aan Traumatisch Hersenletsel. In dat kader heeft de Hersenstichting aan Vilans de opdracht gegeven om een literatuuronderzoek te doen naar het voorkomen van Traumatisch Hersenletsel in Nederland en andere Westerse landen. Onderzocht is wat de incidentie van traumatisch hersenletsel is, gespecificeerd naar ernst, leeftijd, geslacht en oorzaken. Er is ook een inventarisatie gedaan naar de gevolgen van traumatisch hersenletsel op lange termijn.
De resultaten zijn beschreven in het rapport "Traumatisch Hersenletsel: incidentie en gevolgen". Naast een review van de recentste wetenschappelijke literatuur is er voor een actueel overzicht ook gebruik gemaakt van cijfers van de Landelijke Medische Registratie en registraties van de spoed eisende hulp. Tenslotte doen de onderzoekers aanbevelingen voor een verbetering van de Nederlandse registratie en zorg.
Als u geïnteresseerd bent in dit rapport kunt u bij ons een kopie hiervan aanvragen tegen een vergoeding van € 5,-. Vul hiervoor het contactformulier in.
Onderzoeksprogramma Traumatisch hersenletsel
De Hersenstichting investeert al jaren in onderzoek naar hersenletsel. In een speciaal hiervoor ontwikkeld onderzoeksprogramma wil zij betere mogelijkheden voor de prognose en behandeling van traumatisch hersenletsel realiseren. Dit moet leiden tot beter herstel van de patiënt.
