Dystonie

Bij dystonie is er iets mis met de spierspanning. Er ontstaan langzame, draaiende, onvrijwillige bewegingen met herhalingen. Dystonie leidt meestal tot vreemde lichaamshoudingen.

De dystone bewegingen (tonus betekent spier) en houdingen kunnen zowel in rust als bij motorische handelingen optreden. Voorbeelden zijn dystonie van de hals- en nekspieren (torticollis spasmodica), van de hand (schrijverskramp) en van de ooglidspieren (blefarospasme).

Oorzaak

De oorzaak van dystonie kan onbekend zijn en wordt dan 'primair' genoemd; er zijn dan geen andere verschijnselen die wijzen op een aandoening van het zenuwstelsel. Primaire dystonie kan op iedere leeftijd ontstaan. Wanneer het echter een kind betreft, is de kans groot dat de dystonie zich naar meerdere lichaamsdelen uitbreidt. Uiteindelijk kan dat leiden tot invaliditeit.

Dystonie kan ook een secundaire oorzaak hebben: als gevolg van een andere aandoening van het zenuwstelsel, zoals hersenletsel en degeneratieve aandoeningen (Parkinson, MS, ALS). Daarnaast kan dystonie optreden als bijwerking van het gebruik van medicijnen zoals neuroleptica.

Dystonie lijkt een puur motorische aandoening te zijn. Maar na wetenschappelijk onderzoek worden de aanwijzingen sterker dat dystonie een motorisch antwoord is op een verkeerde verwerking van sensorische prikkels in het centrale zenuwstelsel. Mogelijk spelen de basale ganglia of kernen in de reticulaire formatie van de hersenstam een rol bij dystonie. Sommige vormen van primaire dystonie blijken erfelijk te zijn.

Behandeling

Sommige geneesmiddelen kunnen de verwerking van sensorische prikkels in het centrale zenuwstelsel gunstig beïnvloeden. Fysiotherapie is een andere behandelingsmogelijkheid.

Cijfers

Het aantal patiënten met dystonie in Nederland wordt geschat op 10.000. Tweederde heeft een primaire vorm, een derde een secundaire vorm.