Home
Actueel
HersenMagazine
Slaapstraat helpt mensen beter de nacht door

Slaapstraat helpt mensen beter de nacht door

Ongeveer 10 procent van de Nederlanders heeft een slaapprobleem, maar niet iedereen gaat daarmee naar de huisarts. ‘Pas als mensen met andere klachten in de wachtkamer zitten, blijkt er vaak sprake van een onderliggend slaapprobleem,’ zegt Bart van Pinxteren, huisarts in Utrecht. Hij startte samen met andere huisartsen, apothekers en praktijkondersteuners geestelijke gezondheidszorg het project Slaapstraat.

Er zijn grofweg vier groepen patiënten met slaapproblemen. Mensen die wakker worden en de slaap niet meer kunnen vatten, mensen die slecht inslapen en mensen met een slaaptekort zijn de eerste drie. ‘De laatste groep,’ aldus Van Pinxteren, huisarts bij huisartsenpraktijk Gezond Oog in Al in Utrecht, ‘bestaat uit mensen die denken dat ze een probleem hebben, maar bij wie het slaappatroon na onderzoek eigenlijk heel normaal blijkt. Denk daarbij aan ouderen, die drie of vier keer kort wakker worden ’s nachts, en zichzelf vervolgens een probleem inbeelden, totdat ze later horen dat het helemaal normaal is als je op je zeventigste ’s nachts een paar keer wakker wordt.’

 

Een slaapprobleem kan een behoorlijke invloed hebben op het dagelijks functioneren. ‘Als je een slaapprobleem hebt ben je minder productief op je werk. Ook het gezinsleven kan er onder lijden als iemand slecht slaapt. Of iemand let niet meer goed op in het verkeer. Chronisch slecht slapen verhoogt bovendien de kans op obesitas, hart- en vaatziektes, depressie en angststoornissen.’

'Met slaapmedicatie moet je voorzichtig zijn, onder andere vanwege het risico op verslaving.'

Te algemene tips

Van Pinxteren wist zich tot voor kort niet goed raad met slaapproblemen. ‘Ik vroeg er liever niet naar, omdat mijn adviezen meestal van algemene aard waren: rust inbouwen, niet in bed op een scherm kijken, een stukje wandelen. Het bevordert weliswaar de slaaphygiëne, maar in veel gevallen loste het de problemen niet op. En met slaapmedicatie moet je voorzichtig zijn, onder andere vanwege het risico op verslaving. Een echte goede behandeling ontbrak. Mijn patiënten voelden zich in de kou staan.’

 

Om tot een goede behandeling te komen, ging in 2016 het project Slaapstraat van start. Een initiatief van een aantal huisartsen, apothekers en praktijkondersteuners geestelijke gezondheidszorg (POH’s-GGZ) uit Utrecht. Het doel was minder slaapmedicatie voor te schrijven, meer kennis rondom slaap te vergaren en slaapproblemen op te sporen en te (of anders) behandelen. ‘We hebben daarvoor een stappenplan bedacht. De huisarts benoemt allereerst het probleem, en laat de patiënt zo merken dat hij gehoord wordt. Vervolgens verzamelt de huisarts gegevens van de patiënt in de zogenoemde slaapmeetweek. Dat betekent dat de patiënt een week lang een slaapdagboek bijhoudt, waardoor het slaappatroon in beeld wordt gebracht. Ook vult hij een vragenlijst in over zijn slaapprobleem waardoor de huisarts een idee krijgt of er sprake is van een slaapstoornis en welke. Denk daarbij aan slapeloosheid, slaapapneu of slaapwandelen.’

Therapie helpt

De volgende fase in Slaapstraat is behandelen of doorverwijzen. De huisarts start na het onderzoek zo nodig een behandeling in de eigen praktijk of in de wijk. Of hij verwijst door naar een slaapcentrum. ‘Bij de meeste patiënten is sprake van langdurige slapeloosheid. De behandeling hiervan kan bestaan uit slaaptherapie, waarbij piekergedrag en uiteraard slaapgedrag nader bekeken worden.’ Slaaptherapie kan door de huisarts zelf worden gegeven, maar ook door een POH-GGZ’er of een andere gespecialiseerde zorgverlener.

Patiënten profiteren

Het project werpt vruchten af, vindt Van Pinxteren. ‘Ik ben meer deskundig dan voorheen. Ik informeer ook actiever of mensen een slaapprobleem hebben. Nu ik het mogelijk kan oplossen, profiteren mijn patiënten daar ook van. Sommigen liepen al zeven of acht jaar rond met een slaapprobleem. Zij hebben binnen enkele weken niet alleen meer grip op dat probleem, ze slapen ook beter. Mooier kan toch niet?’

Evaluatie

Inmiddels wordt het project Slaapstraat in vijf regio’s uitgevoerd. De effectiviteit van het project wordt onder de loep genomen door de Vrije Universiteit en de Universiteit van Amsterdam. De resultaten worden begin 2020 bekend.

Slaapstraat

In 2016 is het project Slaapstraat gestart door een aantal huisartsen,apothekers en praktijkondersteunersgeestelijke gezondheidszorg(POH’s-GGZ) uit Utrecht. Hetdoel was tweeledig: allereerst dathuisartsen meer bewustzijn, kennisen handvatten krijgen over hetherkennen en erkennen vanslaapproblemen. Daarnaast wildenzij deze problemen behandelen ofpatiënten doorverwijzen.Het project bestaat uit een trainingvoor alle medewerkers van de huisartsenpraktijkom zo meer kenniste krijgen over slaap en hoe menslaapproblemen kan vaststellen.Huisartsen leren ook de mogelijkhedentot behandeling of verwijzingkennen en leren hoe ze de werkwijzeuit het project kunnen inpassenin de eigen huisartsenpraktijk.De Hersenstichting leverde voorhet project zowel een bijdrage alsinhoudelijke kennis. Zie voor meer informatie www.slaapstraat.nl.

Aanmelden nieuwsbrief

Schrijf u in voor onze digitale nieuwsbrief en blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.

Aanmelden