Het coronavirus (covid-19) heeft een grote invloed op onze samenleving. Ook wij vinden het belangrijk dat we elkaar helpen en dat we ons houden aan de voorzorgsmaatregelen. Daarnaast willen we benadrukken dat het belangrijk is dat we met elkaar in contact blijven (op een veilige manier) en onze hersenen actief houden. 

Op deze pagina geven we tips, beantwoorden we veelgestelde vragen en geven we informatie over het coronavirus in combinatie met (de gevolgen van) een hersenaandoening. 

Corona en de hersenen

  • Kun je hersenletsel oplopen door het coronavirus?

    De Hersenstichting verwacht een grote groep nieuwe hersenpatiënten als gevolg van het coronavirus. Het virus zorgt op verschillende manieren voor schade aan de hersenen.

    In eerste instantie tast het de longen van de patiënt aan, wat kan leiden tot een sterk verminderde longfunctie en in het ergste geval zelfs tot longfalen. Dit zorgt voor een zuurstoftekort in de hersenen en veroorzaakt schade in de hersengebieden die aandacht, geheugen en planning coördineren.

    Ook het feit dat veel coronapatiënten langdurig op de IC lagen  leidt waarschijnlijk tot meer hersenpatiënten. Een studie liet eerder al zien dat bijna 60 procent van alle patiënten die langer dan 48 uur op de IC verblijven, cognitieve klachten hebben na ontslag van de IC. Hierbij moet men denken aan aandacht- en geheugenproblemen, overprikkeling, gedragsverandering of extreme vermoeidheid.

    Als derde zijn er aanwijzingen dat het coronavirus een virale hersenontsteking kan veroorzaken. Dit komt doordat op de hersenen dezelfde receptoren zitten als op de longen (de ACE-receptor). Een hersenontsteking kan leiden tot ernstig hersenletsel.

    Als laatste blijkt dat de helft van de coronapatiënten die op de IC heeft gelegen trombose-verschijnselen krijgt. Bij trombose stolt het bloed. De bloedpropjes die ontstaan, blokkeren de aderen of slagaderen. De bloedpropjes kunnen in het hoofd ontstaan, met als gevolg dat er een herseninfarct ontstaat.

  • Wat is het coronavirus?

    Het nieuwe coronavirus veroorzaakt de ziekte COVID-19. De klachten lijken in het begin vaak op een verkoudheid. De ziekte kan onder andere een ernstige longontsteking veroorzaken. Lees hier meer over het virus.

  • Wie behoort er tot de risicogroep?

    Het RIVM beschrijft het volgende: 

    Kwetsbare personen of mensen met een zwakke gezondheid zijn mensen van 70 jaar en ouder en mensen die een van deze aandoeningen hebben: 

    • afwijkingen en functiestoornissen van de luchtwegen en longen; 
    • chronische hartaandoeningen (ook mensen die te maken hebben met de gevolgen van een beroerte); 
    • diabetes mellitus (suikerziekte); 
    • ernstige nieraandoeningen die leiden tot dialyse of niertransplantatie; 
    • verminderde weerstand tegen infecties: 
      • door medicatie voor auto-immuunziekten, 
      • na orgaantransplantatie, 
      • bij hematologische aandoeningen (bloedziekten), 
      • bij aangeboren of op latere leeftijd ontstane afweerstoornissen waarvoor behandeling nodig is, 
      • bij chemotherapie en/of bestraling bij kankerpatiënten; 
    • een hiv humaan immuundeficiëntievirus -infectie in overleg met de behandelaar. 

Corona en een hersenaandoening

  • Heb ik door mijn hersenaandoening een verhoogde kans om besmet te raken?

    Mensen met een hersenaandoening (zoals bijvoorbeeld depressie, dementie of parkinson) hebben geen grotere kans om besmet te raken met het virus.  

    Bij sommige mensen verloopt de ziekte wel ernstiger dan bij anderen. Dit lijkt vooral zo te zijn mensen bij wie het afweersysteem zwakker is. Die zijn extra kwetsbaar, omdat het lichaam het virus moeilijker kan bestrijden (zie ook vraag over risicogroepen). 

    Zodra het virus iemand in een tehuis getroffen heeft, hebben de andere bewoners wel een verhoogde kans.

  • Ik kan nu niet meer naar mijn revalidatie, wat nu?

    Veel specialisten houden telefonisch contact met hun patiënten of houden contact door middel van videobellen.

  • Val ik binnen de risicogroep met mijn hersenaandoening?

    Het RIVM beschrijft het volgende: 
    Kwetsbare personen of mensen met een zwakke gezondheid zijn mensen van 70 jaar en ouder en mensen die een van deze aandoeningen hebben: 

    • afwijkingen en functiestoornissen van de luchtwegen en longen; 
    • chronische hartaandoeningen (ook mensen die te maken hebben met de gevolgen van een beroerte); 
    • diabetes mellitus (suikerziekte); 
    • ernstige nieraandoeningen die leiden tot dialyse of niertransplantatie; 
    • verminderde weerstand tegen infecties: 
      • door medicatie voor auto-immuunziekten, 
      • na orgaantransplantatie, 
      • bij hematologische aandoeningen (bloedziekten), 
      • bij aangeboren of op latere leeftijd ontstane afweerstoornissen waarvoor behandeling nodig is, 
      • bij chemotherapie en/of bestraling bij kankerpatiënten; 
    • een hiv humaan immuundeficiëntievirus -infectie in overleg met de behandelaar. 

  • Waar vind ik meer informatie over mijn aandoening in relatie tot corona?

    Parkinson:

    De Parkinsonvereniging heeft speciaal voor mensen met parkinson een webpagina aangemaakt met informatie rondom het coronavirus en parkinson.

    MS

    Het Amsterdam UMC heeft speciaal voor mensen met MS (Multiple sclerose) een bericht opgesteld met meer informatie rondom het coronavirus en MS. Lees het bericht op de website van het Amsterdam UMC.  

Hoe ga je in deze tijd om met overprikkeling en/of vermoeidheid?

Het zijn onrustige tijden. Daarom is het belangrijk om regelmaat te behouden en rustmomenten erin te houden. Maar ook sociaal contact blijft belangrijk. Probeer op de momenten dat je je goed voelt bijvoorbeeld via telefoon, e-mail of Whatsapp contact te onderhouden met vrienden en/of familie. Maak bespreekbaar hoe je je voelt; het is voor mensen bijna niet voor te stellen wat het is om last te hebben van overprikkeling en/of vermoeidheid.

Op onze website vind je meer informatie en tips over de gevolgen van een hersenaandoening:

Tips van ervaringsdeskundige Danny voor omgaan met overprikkeling

Danny kreeg op zijn 37e een beroerte. Sindsdien heeft hij last van overprikkeling en energieverlies. Bekijk hieronder zijn vlog met tips voor lotgenoten:

  • Let goed op jezelf!
    • Neem voldoende rust
    • Eet goed
    • Verleg je focus op dingen waar je energie uit haalt. Ga bijvoorbeeld wandelen, fotograferen of maak een ommetje op de fiets.

Tips van ervaringsdeskundige en actrice Margôt Ros voor omgaan met overprikkeling

Actrice Margôt Ros (bekend van o.a. Toren C) liep een hersenschudding op nadat ze met haar hoofd tegen een decorstuk knalde. In deze video vertelt ze hoe het nu met haar gaat, hoe ze omgaat met de huidige corona situatie en geeft ze tips voor mensen met overprikkeling in deze periode.

  • Zorg dat je jezelf aan goed schema houd
    • Maak een overzicht van hoe je de dag gaat indelen
    • Doe je oefeningen om je fysiek en mentaal sterk te houden
  • Doe elke dag iets waar je blij van wordt, hoe klein ook. Ga bijvoorbeeld lekker dansen in huis, zet een bos bloemen in een vaas of ga je met je partner prikkel-arm uit eten in je eigen huis.
  • Zorg dat je bijvoorbeeld het nieuws gefilterd binnen krijgt, vraag hierbij een ander om hulp.

Voorkom een corona depressie

De overheid raadt aan om sociale contacten zoveel mogelijk te vermijden.  Door deze afzondering kunnen mensen in een sociaal isolement terecht komen. Dit kan depressieve klachten veroorzaken, een depressie verergeren of wellicht een terugval veroorzaken. Hierbij enkele tips:  

  • Onderhoud je sociale contacten door bijvoorbeeld te videobellen.  
  • Heb je behoefte aan Lotgenotencontact?
    • Via de MIND Connect app kun je in contact komen met gelijkgestemden. Je zoekt op basis van bijvoorbeeld ervaring, leeftijd of interesse naar iemand waar jij contact mee wilt en vervolgens kun je met hem of haar mailen.
    • Helpt het jou om te bellen met lotgenoten? Veel van deze landelijke organisaties bieden lotgenotencontact voor mensen met psychische klachten, en hun naasten. 
    • Bij de Lijm de zorg-Discord kun je chatten met lotgenoten over kunst, entertainment, problematiek, corona en andere thema’s, maar je kunt er ook mediteren of meedoen aan de disco mét DJ!
  • Zorg voor een goede nachtrust, werk aan je ‘slaap hygiëne’. Verdiep je eens in manieren om beter te leren slapen. Lees hier de tips voor een goede nachtrust.  
  • Regelmatig bewegen kan je depressieve klachten verminderen. Begin maar eens met gewoon een beetje wandelen. Als je niet te dicht bij andere mensen loopt, ben je niet vatbaar voor het virus.  
  • Wellicht is Mindfulness iets voor jou? Probeer het eens uit met deze 3 minuten ademruimte oefening. Deze oefening is afkomstig uit de 8-weekse mindfulnesstraining die op veel plaatsen in Nederland gegeven wordt.
    • Op de websites van de beroepsverenigingen VMBN en VvM, staat meer informatie over verschillende type trainingen voor mindfulness en kun je een gecertificeerde trainer vinden.
  • Meld je aan voor onze online training HersenCoach en houd je hersenen op die manier fit en gezond.  
  • Meer tips (ook voor naasten) op de pagina over depressie. 

Tips van ervaringsdeskundige Annemiek voor een goede mentale gezondheid

Annemiek heeft sinds haar 15e last van depressies. Gelukkig gaat het nu best goed met haar, maar hoe zorgt zij er nu voor dat het goed blijft gaan? Bekijk hieronder de playlist van haar 3 vlogs met haar tips:

  • Positief denken; richt je op de fijne dingen in het leven.
  • Probeer (in huis) een hobby op te pakken die je graag doet, maar al lang niet meer gedaan hebt.
  • Beweeg! Loop hard, wandel, doe Yoga etc. Lees hier waarom bewegen zo belangrijk is.
  • Als het even niet meer goed met je gaat, schakel dan hulp in. Experts, zoals een psycholoog of een psychiater zijn telefonisch goed bereikbaar. Je kan met hen videobellen. Ook je vrienden en familie kunnen je wellicht helpen.
  • Sta elke dag op tijd op.
  • Eet gezond. Lees hier alles over gezonde voeding voor je hersenen.
  • Heb contact met je naasten, bijvoorbeeld door een leuke quarantaine quiz. Of stuur hen leuke kaarten.
  • Doe af en toe aan zelfreflectie. Houd bijvoorbeeld een dagboek of een dankboek bij. Maak de stoplicht opdracht, maak de ‘sociale ui’ opdracht (Annemiek legt deze oefeningen uit in vlog 3).

Onze medewerkers van de Infolijn beantwoorden graag jouw vragen over de hersenen, hersenonderzoek en de verschillende hersenaandoeningen.


De Infolijn is telefonisch bereikbaar op: 070 – 209 22 22 (op maandag t/m vrijdag van 9:00 tot 14:00 uur ) of per mail.


Wij begrijpen dat je vragen hebt over het coronavirus en welke gevolgen dat voor jou heeft. Voor actuele vragen over het coronavirus verwijzen wij naar het RIVM

Algemene vragen Coronavirus

  • Hoe zorg ik ervoor dat ik het virus niet oploop?
    • Houd je aan de maatregelen van het RIVM.
      • Was vaak uw handen.
      • Schud geen handen.
      • Houd 1,5 meter afstand (2 armlengtes) van anderen.
      • Ontvang zo min mogelijk bezoek (maximaal 3 bezoekers)
      • Vermijd mensen die verkouden zijn
      • Werk zoveel mogelijk thuis. 
    • Zorg goed voor jezelf. Eet gezond, beweeg voldoende en probeer goed te slapen.
  • Ik wil graag anderen helpen, wat kan ik doen?
    • Doe een briefje bij de buren door de bus met je naam, hulpaanbod en contactgegevens 
    • Rode Kruis (Ready2Help): netwerk van burgerhulpverleners, waarvoor jij je ook kunt aanmelden. Help bijvoorbeeld kwetsbare mensen door een boodschap te doen of een luisterend oor te bieden.
    • WeHelpen.nl: website waarop je hulp kan aanbieden in jouw buurt. Vraag en aanbod komen hier samen.
    • NLvoorelkaar: website waarop je hulp kan aanbieden in jouw buurt. Vraag en aanbod komen hier samen.
    • Facebookgroep: elke provincie heeft een eigen groep waarin mensen elkaar vragen kunnen stellen, hulp kunnen aanbieden en hulp kunnen vragen.
    • Twitter #coronahulp: via deze hashtag kun je hulp aanbieden en hulp vragen op Twitter.

  • Waar kan ik telefonisch terecht met mijn vragen over het coronavirus?

    RIVM: tel. 0800-1351.  
    Dit telefoonnummer van de Rijksoverheid is dagelijks bereikbaar van 8.00 tot 20.00 uur voor alle vragen over het coronavirus. Vanuit het buitenland belt u: +312 0205 1351 

    Hulplijn Rode Kruis: tel.nr. 070-4455888. 
    Het Rode Kruis is deze hulplijn gestart voor mensen die in quarantaine of thuisisolatie zitten. Je kunt het nummer bellen voor een luisterend oor, advies en er wordt samen bekeken of mensen praktische problemen kunnen oplossen met hun eigen sociale netwerk. Mocht dat niet mogelijk zijn, dan kijken ze of ze met hun getrainde vrijwilligers of hun burgerhulpnetwerk Rode Kruis Ready2Help kunnen bijdragen. Meer informatie vind je op hun website

  • Waar vind ik de meest actuele informatie over het coronavirus?
    • Op RIVM.nl (Rijks Instituut voor Volksgezondheid en Milieu) vind u een uitgebreid overzicht over de stand van zaken m.b.t. het coronavirus, zoals verspreiding ziektegevallen, advies over hygiëne. 
    • Rijksoverheid.nl: site van de overheid met de meest actuele informatie over de gevolgen van het coronavirus voor diverse belanghebbenden, maar ook met video’s in gebarentaal en informatie in het Engels. 
    • Thuisarts.nl: deze website is ontwikkeld vanuit het Nederlands Huisartsengenootschap. Hier staat informatie over het voorkómen van besmetting en over wat te doen als je denkt dat je besmet bent.
    • Nederland Wereldwijd: site vanuit de Overheid met allerlei adviezen per land over reizen vanwege het coronavirus.

Tips om je hersenen gezond te houden terwijl je thuis zit

Tips van ambassadeur Willem Philipsen om positief te blijven

Onderzoek en projecten tijdens de coronacrisis

Alle lopende projecten / onderzoeken die de Hersenstichting mogelijk maakt, gaan in principe door volgens planning. Mochten projecten, die we dankzij uw donatie mogelijk maken, door de coronacrisis onverhoopt vertraging oplopen, dan zoeken we daar gezamenlijk een oplossing voor. We hebben hierover direct contact opgenomen met de wetenschappers en zorgverleners die zich voor de Hersenstichting inzetten.

Verhalenbundel rondom Corona-maatregelen

Welke impact hebben de Corona-maatregelen op mensen met een hersenaandoening? NAH Kennisnetwerk wil dit graag weten, zodat ze hier lessen uit kunnen trekken voor de toekomst. Dus heb jij een hersenaandoening, zit je op dit moment thuis en wil jij je verhaal rondom de corona-maatregelen delen? Mail Brigitte Toes: b.toes@windesheim.nl; of bel 06-14140267. Een student van samenwerkingspartner Windesheim neemt dan binnenkort contact met je op! De verhalen worden uiteindelijk gebundeld en gepubliceerd. Bekijk hier de video over de verhalenbundel.

Heel Friesland belt: vrijwilligers bellen ouderen om eenzaamheid tegen te gaan

De Hersenstichting steunt stichting Sociaal Goud in de strijd tegen eenzaamheid onder ouderen in Friesland. De stichting heeft massaal veel aanmeldingen gekregen van vrijwilligers om een telefoontje te plegen met eenzame ouderen in Friesland. Ben jij of ken jij iemand uit Friesland die behoefte heeft aan contact in deze turbulente tijden? Vul het contactformulier in.