Slaap

Woensdag 6 maart 2013. Geplaatst onder: Slaap door Wim Kweekel

Laten we het eens over slaap hebben. Als je er over nadenkt toch wel een vreemd fenomeen. De meeste mensen slapen om en nabij de zeven - acht uur. Oftewel een derde van de dag. Trekken we die lijn door dan slapen we zo'n 25 tot 30 jaar van ons leven. Dat is toch wel heel veel. Moet je toch eens voorstellen wat je in al die jaren zou kunnen doen.

 

Slaap zou je kunnen omschrijven als een dagelijks terugkerende toestand waarin lichaam en geest tot rust komen. Tijdens het slapen vinden er allerlei processen in ons lichaam plaats. Al was het alleen al dat we moe naar bed gaan en uitgerust(er) opstaan. 

Tijdens onze slaap ontspannen onze spieren zich en vertragen de hersengolven. Net als onze hartslag en ademhaling (tenzij we ergens van dromen). Gezien de tijd die we daarmee kwijt zijn en de processen die zich dan in ons lichaam afspelen is slaap een van onze eerste levensbehoeften. 

 

De mens is niet de enige die slaapt. Vrijwel alle dieren slapen, al lijkt dat niet altijd zo. Zo lijken dolfijnen nooit te slapen en vrijwel altijd bezig te zijn. Al was het alleen maar om regelmatig naar de oppervlakte te gaan om lucht te happen. Rarara hoe kan dat? Dolfijnen hebben een geweldig mechanisme. Hun hersenen zijn dubbel uitgevoerd! Als de ene helft slaapt dan is de andere helft actief. Om de zoveel uur wisselen ze af. Dan gaat de ene helft slapen en dan neemt de andere helft, die dan wakker geworden is, het over.

Een ander voorbeeld. Gierzwaluwen lijken hun hele leven te vliegen. Alleen tijdens de broedtijd landen ze bij het nest, vaak tussen de dakpannen. De rest van hun leven vliegen ze. Wel gaan ze twee keer per dag naar pakweg 3 kilometer hoogte. Biologen denken dat ze dan informatie over weer, landschap en eventuele gevaren verzamelen. Daarna dalen ze naar 1 kilometer en maken grote cirkels. Het moment waarop ze slapen. Zijn ze weer wakker dan klimmen ze weer omhoog om de laatste informatie op te halen en worden daarna weer actief met bijvoorbeeld vliegen vangen.

 

Terug naar de mens. Ook als we slapen blijken onze hersenen veel energie te gebruiken.

Nu is de vraag wat er in onze hersenen gebeurt tijdens onze slaap. Beetje bij beetje lijkt daar duidelijkheid over te ontstaan.

 

Zo slaan onze hersenen binnenkomende informatie  op in een onderdeel van onze hersenen, de zogenaamde hippocampus. Tijdens onze slaap wordt deze informatie verder georganiseerd en opgeslagen in het langetermijngeheugen, dat weer verdeeld ligt in onze hersenen. Wie te weinig slaapt kan zich de volgend dag minder herinneren dan diegenen die wel genoeg nachtrust hebben gehad!

Onze hersenen bestaan uit vele, vele hersencellen. Tijdens onze slaap worden nieuwe hersencellen aangemaakt. Chronisch slaapgebrek heeft tot gevolg dat er minder hersencellen worden aangemaakt, waardoor het functioneren van onze hersenen minder wordt. In wezen kunnen we onze hersenen vergelijken met onze spieren. Na een grote inspanning moeten deze rusten om te herstellen. Met onze hersenen is dat blijkbaar hetzelfde.

 

Slaapgebrek tast onze lichamelijke en geestelijke gezondheid aan. Bij diegenen die te weinig slapen blijken allerlei 'stress'-reacties in de hersenen te ontstaan met overeenkomstig gedrag in het dagelijkse leven. Tot slot tast slaapgebrek ons immuunsysteem aan.

Kortom: te weinig slaap heeft een sterk negatieve invloed op onze hersenen. Het tast ons geheugen, ons concentratievermogen, ons spraakvermogen, onze reactiesnelheid en onze besluitvaardigheid aan. Daarnaast heeft het effect op onze emoties en fysieke gezondheid.

 

Maar wat is nu voldoende slaap? Sinds we kunstlicht hebben is ons slaappatroon aanmerkelijk veranderd. Vroeger, toen we nog geen kunstlicht hadden, gingen wij veelal gelijk met "de kippen op stok". Vooral in de zomer maakten we dan lange dagen. Het National Institute of Mental Health Bethesda (VS) heeft in dit kader een onderzoek uitgevoerd waaruit blijkt dat mensen die kunstlicht hebben gemiddeld 7,2 uur per nacht slapen. Werden proefpersonen onthouden van kunstlicht dan kregen ze ook een ander slaappatroon. Dan bleken ze na verloop van tijd 8,9 uur te slapen. Heel wat meer dus dan de 7,2 uur.

 

Kortom: meer slapen, betere hersenfuncties, beter gedrag en een betere gezondheid. Wat wil je nog meer? En wie vindt slapen nou niet lekker?

 

Hoeveel uur slaapt u nou zo?

 

Welterusten.

 

Wim Kweekel, ambassadeur Hersenstichting Nederland


Meer artikelen in Slaap

Reacties

20

nou ik slaap heel slecht


cheryl  |  07-09-2015 11:27 uur

Wellicht hebben jullie iets aan de tips op deze pagina? https://www.hersenstichting.nl/alles-over-hersenen/de-hersenen/slaap-en-de-hersenen


Hersenstichting  |  30-06-2015 09:11 uur

Ik ben zelf 11 en heb altijd moeite om in slaap te komen.
Hebben jullie tips ofzo.


joanneff  |  29-06-2015 20:57 uur

Reageer op dit artikel