Pijn

Wat is pijn? 

Er zijn verschillende soorten pijn. In deze tekst gaat het vooral over pijn als gevolg van een hersenaandoening. Er zijn verschillende soorten pijn waar je met een hersenaandoening last van kunt hebben. Veel mensen met een hersenaandoening hebben last van pijn die je bijna voortdurend voelt. Dit heet chronische pijn.  

Hoofdpijn 

Hoofdpijn kan door van alles komen, van je hoofd stoten tot een stressvolle dag op het werk. Meestal gaat het na een dag of twee en wat aspirientjes weer over. Er bestaan ook ernstigere vormen van hoofdpijn. De hoofdpijn kan dagen aanhouden, waarbij soms alleen in bed liggen lijkt te helpen. Voorbeelden hiervan zijn migraine, clusterhoofdpijn en spanningshoofdpijn. 

Zenuwpijn (neuropathische pijn) 

Het centrale zenuwstelsel bestaat uit je hersenen en ruggenmerg, die informatie uit zenuwen door je hele lichaam verwerken. Die informatie wordt verwerkt tot de dingen die we horen, zien, ruiken, proeven en voelen. Het zorgt er bijvoorbeeld voor dat je pijn voelt als je een hete pan vastpakt. Zo werkt pijn als een waarschuwing om schade te voorkomen. Schade in het zenuwstelsel kan ervoor zorgen dat je ook pijn voelt zonder aanleiding (zoals het aanraken van iets dat heet is). Dit heet zenuwpijn of neuropathische pijn. Dit kan het gevolg zijn van een hersenaandoening. 

Kenmerken van pijn 

Pijn is een vervelend gevoel, dat kan verschillen in hoe heftig het is. Het kan uiteenlopen van een beetje vervelend tot ronduit ondraaglijk. Pijn kan zich ook in verschillende vormen voordoen. Het kan een beetje zeurend aanwezig zijn, maar ook heel kort in felle steken voorkomen. Daarbij is pijn ook iets dat verschillende mensen op verschillende manieren beleven. Iets wat bij de ene persoon flink pijn doet, vindt een ander weer best meevallen. Dit komt omdat iedereen een andere pijnverwerking heeft. 

Impact van pijn 

Er bestaan verschillende vormen van pijn, die ook weer kunnen verschillen in hoe heftig deze is. Bij hersenaandoeningen is er vaak sprake van chronische pijn. Dit is pijn die maar niet overgaat. Pijn kan op verschillende manieren je leven beïnvloeden. 

Oorzaak van pijn 

In een gezond lichaam zorgen de zenuwen ervoor dat er seintjes vanuit het lichaam naar de hersenen gaan. Als je je teen stoot, gaat er een seintje van je teen via de zenuwen naar je ruggenmerg en hersenen. Vervolgens vertellen je hersenen waar je pijn hebt en hoeveel pijn het doet.  

De oorzaak van pijn kan ook vanuit de hersenen zelf komen, bijvoorbeeld na een beroerte. De schade die daardoor in je hersenen ontstaat, zorgt voor pijn die je in je lichaam voelt. In welk deel precies, hangt af van het deel in de hersenen waar de schade is ontstaan.  

Je voelt pijn als gevolg van hersenschade meestal in het tegenovergestelde deel van de hersenen waar de schade is. Schade in de linkerhersenhelft zorgt ervoor dat je pijn in de rechterkant van je lichaam voelt. 

Aandoeningen die leiden tot pijn 

Er zijn verschillende soorten hersenaandoeningen waarbij je last van pijn kunt hebben. Enkele voorbeelden zijn: een hersentumor, hersenvliesontsteking, beroerte, multiple sclerose (MS), migraine, clusterhoofdpijn of de ziekte van Parkinson. 

Je kunt ook pijn krijgen door een pijnsyndroom, spasmen of dwangstand. 

Pijnsyndroom 

Er zijn verschillende pijnsyndromen die kunnen zorgen voor een chronische pijn. Het centraal pijnsyndroom kan bijvoorbeeld ontstaan na een beroerte. Je hebt dan de hele tijd of wisselend pijn in een bepaald deel van je lichaam. Bij CRPS (complex regionaal pijnsyndroom) zijn er ontstekingen in het zenuwstelsel. Je krijgt dan vaak last van een hevige, brandende pijn in je arm of been. 

Pijn door spasmen 

Bij een spasme door een neurologische ziekte spannen de spieren in je arm of been zich aan. Die spieren zijn dan vaak verlamd of verzwakt. Het onwikkekeurig samentrekken van die spieren heet een spasme. De spieren worden stijf en strak, waardoor je pijn voelt. 

Dwangstand 

Soms kun je door een hersenaandoening niet meer goed bewegen. Doordat je niet beweegt, worden je spieren en gewrichten stijf, waardoor ze krimpen. Uiteindelijk kun je die spieren helemaal niet meer gebruiken en blijft een lichaamsdeel in dezelfde stand staan: de dwangstand. Dit kan voor veel pijn en ongemak zorgen. 

Behandelen van pijn 

Hoe je pijn het beste kunt behandelen, hangt af van de oorzaak van de pijn. Bij een gewone pijn helpt een paracetamol vaak prima, maar bij andere soorten pijn is er meestal een andere behandeling nodig. 

Bij zenuwpijn is het bijvoorbeeld belangrijk dat de hersenen minder worden geprikkeld. Er worden dan vaak medicijnen voorgeschreven die bijvoorbeeld ook gebruikt worden bij een depressie of epilepsie. Een ander voorbeeld is medicinale cannabis.  

Bij chronische pijn kan er naast medicijnen ook fysiotherapie nodig zijn. Dit helpt om het lichaam sterker te maken, waardoor je minder last hebt van de pijn.  

Wanneer dit niet voldoende helpt, bestaan er gespecialiseerde revalidatie-instellingen. Hier is meer begeleiding in het bewegen. Ook helpen experts met andere manieren van omgaan met pijn.  

Als dit soort behandelingen niet helpt, zijn er nog meer ingrijpende behandelingen. Neuromodulatie is bijvoorbeeld een behandeling waarbij er een elektrode met een kleine batterij in het lichaam wordt geplaatst. De elektrode prikkelt de zenuwbanen in het ruggenmerg met kleine elektrische signalen. Dit zorgt ervoor dat het pijngevoel afneemt. 

Tips voor mensen met pijn 

Bij serieuze pijnklachten bespreek je allereerst met je arts welke behandeling er mogelijk is. Maar ondanks die behandeling kun je in het dagelijks leven nog steeds veel last van pijn hebben. Een gezonde leefstijl, verbetering van slaap en het opbouwen van een sterk sociaal netwerk dragen bij aan de vermindering van pijn.  

• Blijf bewegen: Als het nog kan, is het belangrijk om te blijven bewegen. Dit houdt je lichaam fit en voorkomt dat je meer pijn krijgt doordat je te weinig beweegt. 
• Voeding: Gezond eten hoort bij een gezonde leefstijl. Een dieet met veel groenten, fruit en vezels helpt pijn te verminderen. Lees hier tips om gezond te eten. 
• Slaap: Pijn kan leiden tot slaapproblemen. Slecht slapen kan pijnbeleving versterken. Daarom is een goede nachtrust belangrijk. Doe de SlaapCheck voor persoonlijke slaaptips. 
• Praat erover met je naasten: Anderen hebben niet altijd door dat je pijn hebt. Of ze kunnen moeilijk begrijpen hoe jij je pijn ervaart. Door erover te praten help je hen om dit beter te begrijpen. Zo kunnen zij beter rekening met je houden en helpen waar nodig. 
• Zoek afleiding: Pijn kan de hele tijd aanwezig zijn en al je aandacht opeisen. Afleiding kan er soms voor zorgen dat je even niet aan je pijn denkt. Bijvoorbeeld door een wandeling te maken, een film te kijken of bij vrienden op bezoek te gaan. 

Met de HersenCoach leer je hoe je je hersenen fit en gezond houdt. Verwacht vijf weken online training via je mailbox met iedere week een nieuwe opdracht. Meld je hier aan. 

Tips voor naasten  

Het kan erg moeilijk zijn om een naaste te hebben met pijn. Je kunt je machteloos voelen omdat je niets kunt doen om de pijn weg te nemen. Maar er zijn wel dingen die je kunt doen om je naaste te helpen met de pijn om te gaan. 

Probeer begrip te hebben voor je naaste en niet te oordelen over de pijn. Focus vooral ook op wat er goed gaat. Zeg niet ‘ga je nu al weg?’ als iemand maar kort op je feestje komt. Maar vertel hoe fijn je het vindt dat diegene erbij was. Voor iemand met pijn kan een kort bezoek namelijk al een hele uitdaging zijn. 

De Hersenstichting heeft bij het opstellen van deze tekst dankbaar gebruik gemaakt van adviezen van: 

• Drs. Bart Jorrit Snel, MD, FIPP, Anesthesioloog en pijnspecialist, Radboudumc Expertisecentrum voor Pijn en Palliatieve Geneeskunde 

• Dr. Wim M. Mulleners, neuroloog, The Migraine Clinic te Amsterdam 

Laatste update: maart 2026