Wat is een SPECT-scan?
Een SPECT-scan is een foto van de binnenkant van je lichaam. Zo kan een arts bijvoorbeeld in de hersenen, het hart of in de botten kijken. Hiermee wordt duidelijker wat er in die organen gebeurt. Zo’n plaatje helpt de arts bij het stellen van een diagnose.
Een SPECT-scan kan in de hersenen bijvoorbeeld dit helpen opsporen:
- De ziekte van Parkinson. Een SPECT-scan om de ziekte van Parkinson te kunnen zien heeft een speciale naam: de DaT-scan. Hiermee kijkt een arts naar bepaalde hersengebieden die door de ziekte van Parkinson zijn beschadigd.
- Epilepsie. Met de scan kan een arts de bron van epilepsie in je hersenen opzoeken.
SPECT is een afkorting. Het staat voor: single-photon emission computer tomografie. Een speciale camera maakt een 3D-afbeelding van een van je hersenen. Een SPECT-scan gebeurt vaak samen met een CT-scan. Dat staat voor: computer tomografie. De combinatie van de twee heet: een SPECT-CT-scan. Dankzij de CT worden de beelden van de SPECT-scan duidelijker.
Om je hersenen af te beelden spuit de medewerker in het ziekenhuis een beetje radioactieve vloeistof in je lichaam. Deze vloeistof zendt radioactieve straling uit. De SPECT-scanner ziet deze straling en beeld af waar de radioactieve stof in je lichaam ophoopt. Een andere naam voor de radioactieve vloeistof is contrastmiddel.
Voor het maken van een SPECT-scan is maar een heel klein beetje straling nodig. Dit is niet schadelijk. De radioactieve stof die de straling afgeeft heeft ook geen bijwerkingen. Binnen een paar uur plas je de radioactieve vloeistof weer uit en is het uit je lichaam verdwenen.
Er zijn verschillende soorten radioactieve vloeistoffen die bij de SPECT-scan gebruikt kunnen worden. Welke je krijgt, hangt af van de hersenaandoening waar de SPECT-scan voor gemaakt wordt.
Voor de SPECT-scan
Vóór het onderzoek mag je sommige medicijnen niet gebruiken. Je arts vertelt je of jij tijdelijk moet stoppen met je medicijnen.
Als je zwanger bent of denkt dat je zwanger bent, vertel je dit voordat je de radioactieve vloeistof krijgt toegediend aan je arts. Meestal kan de toediening en de SPECT-scan gewoon doorgaan. Maar de arts moet het wel weten.
Op de dag van het onderzoek
Wanneer je in het ziekenhuis bent, krijg je eerst uitleg over het onderzoek van de laborant. Dit is degene die de SPECT-scan maakt. Ook kun je vragen stellen over het onderzoek.
Het is heel belangrijk dat je op tijd in het ziekenhuis bent. Voor de SPECT-scan krijg je namelijk eerst de radioactieve vloeistof toegediend. Deze vloeistof wordt speciaal voor het onderzoek gemaakt en is niet lang houdbaar. Na het maken krijg je de stof zo snel mogelijk toegediend.
Tijdens de SPECT-scan
Radioactieve vloeistof
De laborant brengt een infuus aan in een bloedvat in je arm. Een infuus is een plastic slangetje waardoor de vloeistof je lichaam in kan stromen.
Je lichaam heeft tijd nodig om de radioactieve vloeistof op te nemen. Hoelang dit duurt, hangt af van de soort radioactieve vloeistof. Het kan bijvoorbeeld meerdere uren duren. Je mag tijdens de inwerktijd iets voor jezelf doen.
SPECT-scan
Als het de radioactieve vloeistof is ingewerkt, ga je naar de kamer met de SPECT-CT-scanner. Dit is een grote machine met in het midden een korte buis. De laborant vraagt je om op een onderzoeksbed te gaan liggen. Daarna schuift het bed met het lichaamsdeel dat wordt onderzocht in de buis terwijl de SPECT-CT-scanner foto’s maakt.
Het is belangrijk dat je stil blijft liggen tijdens de scan. Dan worden de afbeeldingen van je hersenen het duidelijkst. Het maken van de scan doet geen pijn en de machine maakt geen hard geluid.
Hoelang de SPECT-scan duurt, verschilt per onderzoek. Dit kan bijvoorbeeld 30 minuten zijn, of een uur.
Na de SPECT-scan
Na de SPECT-scan mag je weer naar huis. Binnen een paar uur plas je de radioactieve vloeistof weer uit en is het uit je lichaam verdwenen. Je hoeft hierbij geen speciale maatregelen aan te houden.
Geef je borstvoeding? Vertel dit aan de zorgverlener. Mogelijk moet je de borstvoeding een aantal dagen afkolven. Vaak kun je de voeding in de koelkast bewaren en na een aantal dagen weer gebruiken.
Uitslag
Een speciale arts (de nucleair geneeskundige) kijkt naar de afbeeldingen van de SPECT-scan en beoordeelt of er sprake is van afwijkingen of niet. De nucleair geneeskundige maakt een verslag en stuurt deze naar de arts die je behandelt, bijvoorbeeld de neuroloog. Je behandelend arts bespreekt de uitslag met je. Je krijgt hiervoor een afspraak in het ziekenhuis. Of de arts belt je.
De Hersenstichting heeft bij het opstellen van deze tekst dankbaar gebruik gemaakt van adviezen van:
- Dr. Sophie Veldhuijzen van Zanten, arts en onderzoeker, afdeling Radiologie en Nucleaire Geneeskunde, Erasmus MC
- Dr. Nelleke Tolboom, nucleair geneeskundige, UMC Utrecht
Laatste update: januari 2026