Wat gebeurt er in je hersenen?

Luchtvervuiling bestaat uit verschillende stoffen die in de lucht komen. De belangrijkste zijn:  

  • Fijnstof: kleine deeltjes uit verkeer, industrie en houtrook. Denk hierbij ook aan stoffen die vrijkomen bij barbecueën of vuurwerk.  
  • Stikstofdioxide: een gas dat vrijkomt uit uitlaatgassen en bij verbranding.  
  • Ozon: ontstaat wanneer stoffen in uitlaatgassen van verkeer reageren met zonlicht.  

Als je deze stoffen inademt, komen ze via je longen in je bloed terecht. Zo kunnen ze ook je hersenen bereiken. Daar kunnen ze ontstekingen veroorzaken en zenuwcellen beschadigen.  

Wat zijn de gevolgen voor de hersenen?

Steeds meer onderzoeken laten zien dat mensen die lange tijd luchtvervuiling inademen, een grotere kans hebben om dementie te krijgen. Toch is nog niet helemaal duidelijk of dit door luchtvervuiling komt. In veel onderzoeken spelen ook andere dingen een rol, zoals inkomen, opleiding, hoe iemand leeft en of dementie in de familie voorkomt. Wel zijn onderzoekers het erover eens dat luchtvervuiling bijdraagt aan problemen met de bloedvaten, longen en luchtwegen. Dit zijn processen die ook een rol spelen bij dementie.  

Wat kan je zelf doen?  

Schone lucht is dus beter voor je gezondheid, ook voor je hersenen. In contact komen met luchtvervuiling is niet helemaal te voorkomen. Wel kun je zelf een paar dingen doen die helpen: 

  • Buiten
    • Kies vaker voor een schonere wandel- of fietsroute, bijvoorbeeld door parken of rustige woonwijken.
    • Kom zo min mogelijk in de buurt van drukke wegen, vooral tijdens de spits.

  • Binnen

    Binnen in je huis kan de lucht ook vervuild zijn. Hier kun je zelf iets aan doen: 

    • Zorg voor goede ventilatie in huis door ramen en ventilatieroosters open te zetten. Woon je aan een drukke weg of bij een industrieterrein? Zet dan ramen aan de straatkant liever minder vaak open, vooral tijdens de spits. Op luchtmeetnet kun je zien hoe de luchtkwaliteit is op de plek waar je bent en wat de verwachting is voor de komende 24 uur. 
    • Ook is het belangrijk om regelmatig de ventilatieroosters schoon te maken. Heb je een ventilatiesysteem? Vervang de filters minstens twee keer per jaar en zet het systeem nooit uit.
    • Steek geen vuurkorf of houtkachel aan. Dit is erg vervuilend voor de lucht. Zelfs kaarsen zorgen voor fijnstof in huis. Je kunt daarom beter kiezen voor bijvoorbeeld een elektrische haard of kaarsen met batterij. 

Buiten

  • Kies vaker voor een schonere wandel- of fietsroute, bijvoorbeeld door parken of rustige woonwijken.
  • Kom zo min mogelijk in de buurt van drukke wegen, vooral tijdens de spits.

Binnen

Binnen in je huis kan de lucht ook vervuild zijn. Hier kun je zelf iets aan doen: 

  • Zorg voor goede ventilatie in huis door ramen en ventilatieroosters open te zetten. Woon je aan een drukke weg of bij een industrieterrein? Zet dan ramen aan de straatkant liever minder vaak open, vooral tijdens de spits. Op luchtmeetnet kun je zien hoe de luchtkwaliteit is op de plek waar je bent en wat de verwachting is voor de komende 24 uur. 
  • Ook is het belangrijk om regelmatig de ventilatieroosters schoon te maken. Heb je een ventilatiesysteem? Vervang de filters minstens twee keer per jaar en zet het systeem nooit uit.
  • Steek geen vuurkorf of houtkachel aan. Dit is erg vervuilend voor de lucht. Zelfs kaarsen zorgen voor fijnstof in huis. Je kunt daarom beter kiezen voor bijvoorbeeld een elektrische haard of kaarsen met batterij. 

De Hersenstichting heeft bij het opstellen van deze tekst dankbaar gebruik gemaakt van adviezen van:  

  • Dr. Kees de Hoogh, universitair hoofddocent in Environmental Exposure Assessment bij het Institute for Risk Assessment Sciences aan de Universiteit Utrecht
  • Dr. Susan Peters, universitair hoofddocent epidemiologie bij het Institute for Risk Assessment Sciences aan de Universiteit Utrecht

Laatste update: augustus 2026