Wat gebeurt er in je hersenen?

Als je een sigaret rookt, komen er giftige stoffen in je lichaam. Eén van deze stoffen is nicotine. Binnen ongeveer 7 seconden bereikt nicotine je hersenen. Nicotine beïnvloedt gebieden in je hersenen die belangrijk zijn voor aandacht, geheugen en beloning. Je voelt je hierdoor even alerter of rustiger. Maar dit effect verdwijnt snel. Daardoor krijg je opnieuw zin in een sigaret. Zo kan een verslaving ontstaan.

Roken maakt je bloedvaten smaller, waardoor er minder bloed naar je hersenen stroomt. Tijdens het roken komt er ook koolmonoxide in je bloed. Dit is een giftig gas dat in sigarettenrook zit. Koolmonoxide zorgt ervoor dat je bloed minder zuurstof kan vervoeren. Hersencellen zijn gevoelig voor zuurstoftekort en kunnen hierdoor beschadigd raken. De giftige stoffen in rook kunnen ook kleine bloedvaatjes in de hersenen beschadigen. Hierdoor werken je hersenen minder goed.

Wat zijn de gevolgen voor de hersenen?

Roken heeft gevolgen op de korte en lange termijn.

  • Korte termijn

    Op de korte termijn kun je de volgende dingen merken:

    • Slechtere concentratie
    • Wisselende stemming
    • Meer stress
    • Slaapproblemen
  • Lange termijn

    Op de lange termijn kun je de volgende dingen merken:

    • Grotere kans op een beroerte
    • Geheugenproblemen
    • Trager denken en bewegen
    • Snellere veroudering van de hersenen
    • Grotere kans op dementie
    • Slaapproblemen

Op de korte termijn kun je de volgende dingen merken:

  • Slechtere concentratie
  • Wisselende stemming
  • Meer stress
  • Slaapproblemen

Op de lange termijn kun je de volgende dingen merken:

  • Grotere kans op een beroerte
  • Geheugenproblemen
  • Trager denken en bewegen
  • Snellere veroudering van de hersenen
  • Grotere kans op dementie
  • Slaapproblemen

Verhoogde kwetsbaarheid

Sommige groepen lopen extra risico.

  • Jongeren

    De hersenen van jongeren zijn nog in ontwikkeling. Roken kan de ontwikkeling van belangrijke hersenfuncties verstoren, zoals concentratie, geheugen en het remmen van ongewenst gedrag. Jongeren raken ook sneller verslaafd aan nicotine.

  • Zwangeren

    Tijdens de zwangerschap kan nicotine de ontwikkeling van het brein van het ongeboren kind schaden. Roken vergroot de kans op een laag geboortegewicht, groeiproblemen en vroeggeboorte. Voor zwangere vrouwen is stoppen met roken daarom extra belangrijk.

De hersenen van jongeren zijn nog in ontwikkeling. Roken kan de ontwikkeling van belangrijke hersenfuncties verstoren, zoals concentratie, geheugen en het remmen van ongewenst gedrag. Jongeren raken ook sneller verslaafd aan nicotine.

Tijdens de zwangerschap kan nicotine de ontwikkeling van het brein van het ongeboren kind schaden. Roken vergroot de kans op een laag geboortegewicht, groeiproblemen en vroeggeboorte. Voor zwangere vrouwen is stoppen met roken daarom extra belangrijk.

Wat kan je zelf doen?  

Het goede nieuws is dat stoppen met roken snel voordelen geeft. Binnen enkele weken verbetert de doorbloeding. Je kunt je beter concentreren en voelt je vaak fitter. Na langere tijd daalt ook het risico op een beroerte en dementie.
Vapen is geen goed alternatief wanneer je wilt stoppen met roken. Ook vapes bevatten veel nicotine en andere schadelijke stoffen, zoals zware metalen, die je hersenen beschadigen. Lees hier meer over de risico’s van vapen.

Als je stopt met roken, kan je lichaam even moeten wennen. Je kunt je bijvoorbeeld sneller geïrriteerd voelen, minder goed kunnen concentreren of slechter slapen. Dat is normaal. Het betekent dat je lichaam aan het herstellen is. De eerste dagen zijn vaak het moeilijkst. Na ongeveer twee weken voelen de meeste mensen zich alweer beter.

Lukt het niet om zelf te stoppen of merk je dat je steeds terugvalt? Zoek dan hulp. Het is namelijk een misverstand dat dit komt door niet genoeg doorzettingsvermogen. Verslaving is een hersenziekte, waarbij processen in de hersenen veranderen. Het willen roken (als bewuste keuze) verandert dan naar het moeten roken (de verslaving).

De Hersenstichting heeft bij het opstellen van deze tekst dankbaar gebruik gemaakt van adviezen van:  

  • Manon Waning, beleidsadviseur Gezond Leven bij het Longfonds

Laatste update: augustus 2026