In 2022 droeg de Hersenstichting met € 99.739 bij aan een project van de VU, onder leiding van prof. dr. Annemieke van Straten. Dit project had als doel om een goede behandeling tegen slapeloosheid (insomnie) voor iedereen toegankelijk te maken. Als mensen met slaapproblemen sneller toegang hebben tot een behandeling, leidt dit eerder tot een betere nachtrust. Hierdoor hebben ze een kleinere kans op andere klachten en hersenaandoeningen. In 2021 waren er bij de huisarts in totaal ongeveer 537.700 mensen bekend met een slaapstoornis. Maar er zijn waarschijnlijk veel meer mensen met insomnie dan bij de huisarts bekend.

Onnodig wakker liggen

Je wilt lekker op tijd naar bed, maar je ligt vervolgens alleen maar te woelen en te piekeren. Of je kunt juist prima in slaap vallen, maar hebt moeite met doorslapen of wordt veel te vroeg wakker. Zo’n vervelende nacht heeft iedereen wel eens. Ongeveer een derde van de mensen in Nederland heeft regelmatig moeite met slapen. 

Bij een grote groep Nederlanders is er sprake van insomnie. Je slaapt dan lange tijd zo slecht dat je dagelijkse leven eronder lijdt. Je kunt je bijvoorbeeld niet concentreren op je werk. Ook kun je problemen krijgen met gevoelens zoals somberheid. 

Slapeloosheid kan worden behandeld door een psycholoog. Maar omdat dat vaak niet vergoed wordt door de zorgverzekering, worden veel mensen hiervoor behandeld in de praktijk van de huisarts. Dat gebeurt door de praktijkondersteuner van de huisarts (POH). 

Cognitieve gedragstherapie voor insomnie (CGTi) is een behandeling waarbij je anders leert denken over slaap. Het helpt vaak erg goed om weer beter te kunnen slapen. Een POH kan deze therapie goed geven. Het probleem is alleen dat veel POH’s nog niet de juiste kennis hiervoor hebben. 

Behandeling slapeloosheid door heel Nederland

Slaapstraat is een bestaand zorgprogramma, waaraan de Hersenstichting heeft bijgedragen. Het programma leert huisartsen meer over slaapproblemen en hoe je die kunt aanpakken. Zo leren huisartsen slaapproblemen beter te herkennen en sneller een goede behandeling zoals CGTi bieden. Slaapstraat heeft al veel goede dingen opgeleverd, zoals meer herkenning en erkenning van slaapproblemen. 

In veel huisartsenpraktijken is CGTi nog niet beschikbaar. Een belangrijke volgende stap is daarom om CGTi beter beschikbaar te maken voor mensen met slaapproblemen in heel Nederland. 

Daarom is in 2023 het platform Leerslapen.nl gelanceerd. Dit platform bouwt voort op Slaapstraat, met als doel CGTi meer te laten toepassen door huisartsen. Leerslapen.nl draagt er op drie verschillende manieren aan bij dat CGTi door meer huisartsen wordt toegepast: 

  • 1. Training van POH’s

    Ontwikkelen van een online opleiding over insomnie en de behandeling ervan met CGTi. De POH leert CGTi toe te passen binnen de huisartsenpraktijk. 

  • 2. Betere slaapvoorlichting

    Om van je slaapproblemen af te komen, moet je vaak je gedrag veranderen. Dat lukt alleen als je ook goed begrijpt waarom dat nodig is. Daarom worden er materialen gemaakt om dit beter en eenvoudiger uit te leggen aan mensen die hier moeite mee hebben. Bijvoorbeeld omdat ze de Nederlandse taal niet beheersen, of moeite hebben met lezen. 

  • 3. Online CGTi behandeling

    CGTi wordt nu vaak in de huisartsenpraktijk gegeven. Er is ook een online behandeling, i-Sleep, maar niet elke praktijk kan hier al gebruik van maken. Een van de doelen van dit project is om i-Sleep beschikbaar te maken voor alle huisartsenpraktijken in Nederland.

1. Training van POH’s

Ontwikkelen van een online opleiding over insomnie en de behandeling ervan met CGTi. De POH leert CGTi toe te passen binnen de huisartsenpraktijk. 

2. Betere slaapvoorlichting

Om van je slaapproblemen af te komen, moet je vaak je gedrag veranderen. Dat lukt alleen als je ook goed begrijpt waarom dat nodig is. Daarom worden er materialen gemaakt om dit beter en eenvoudiger uit te leggen aan mensen die hier moeite mee hebben. Bijvoorbeeld omdat ze de Nederlandse taal niet beheersen, of moeite hebben met lezen. 

3. Online CGTi behandeling

CGTi wordt nu vaak in de huisartsenpraktijk gegeven. Er is ook een online behandeling, i-Sleep, maar niet elke praktijk kan hier al gebruik van maken. Een van de doelen van dit project is om i-Sleep beschikbaar te maken voor alle huisartsenpraktijken in Nederland.

Update 2026

Waar staan we nu met Leerslapen? 

De afgelopen jaren is er hard gewerkt om mensen met slapeloosheid sneller en beter te helpen. Het platform Leerslapen van Kempenhaeghe helpt zorgprofessionals bij het herkennen en behandelen van slapeloosheid, door middel van:  

  • scholing 
  • betrouwbare informatie 
  • praktische ondersteuning 
  • toegang tot het online behandelprogramma i-Sleep 

Hierdoor groeit het netwerk van professionals dat cognitieve gedragstherapie voor insomnie (CGT-i) kan aanbieden. CGT-i is een behandeling die helpt om anders te leren denken over slaap. Het is de behandeling van eerste keuze bij slapeloosheid. 

Betere ondersteuning voor professionals 

In 2024 is de NHG-standaard Slaapproblemen en slaapmiddelen vernieuwd. Dit is een landelijke richtlijn voor huisartsen, waarin staat hoe zij slaapproblemen het beste kunnen behandelen. CGT-i heeft hierin een belangrijkere plek gekregen. Ook wordt in de richtlijn Leerslapen genoemd als platform voor scholing. i-Sleep wordt genoemd als hulpmiddel om CGT-i in de praktijk toe te passen. 

Scholing en groeiend bereik 

Leerslapen is de afgelopen jaren actief onder de aandacht gebracht bij huisartsen, POH’s GGZ (praktijkondersteuners geestelijke gezondheidszorg), bedrijfsartsen, praktijkondersteuners bedrijfsartsen (POB’ers), de verslavingszorg en andere zorgprofessionals. Via e-learning, trainingen, webinars en in company-trajecten op locatie Kempenhaeghe kunnen steeds meer professionals CGT-i aanbieden. En dat loont, want onderzoek toont het belang van scholing. Geschoolde zorgprofessionals passen de NHG-richtlijn namelijk beter toe en kiezen vaker voor een behandeling gericht op gedrag. Door slaapproblemen op deze manier aan te pakken, is slaapmedicatie in veel gevallen niet meer nodig. 

Stap voor stap betere toegang 

Leerslapen blijft het scholingsprogramma uitbreiden. Ook wordt goed geluisterd naar vragen uit het werkveld. Zo wordt CGT-i voor steeds meer mensen beschikbaar. Daarmee groeit de toegang tot passende hulp voor mensen met slapeloosheid in heel Nederland. 

Waarom steunt de Hersenstichting dit project?

Als CGTi beter beschikbaar is binnen huisartsenpraktijken, kunnen meer mensen met insomnie worden geholpen. De slaapproblemen worden sneller herkend, zodat iemand ook sneller de juiste hulp krijgt. Dat zorgt dat de kwaliteit van leven voor iemand met insomnie verbetert. Slecht slapen vergroot bovendien de kans op andere klachten en hersenaandoeningen. Dit project kan die kans juist kleiner maken. Dit draagt bij aan de missie van de Hersenstichting: gezonde hersenen voor iedereen. Daarom steunde de Hersenstichting dit project met € 99.739.