Wat gebeurt er in je hersenen?
Als je vapet, komt nicotine via je longen in je bloed terecht. Binnen enkele seconden bereikt het je hersenen. Nicotine lijkt op een natuurlijke stof (acetylcholine) die helpt bij aandacht, leren en geheugen. Daardoor kun je je even alerter of rustiger voelen. Maar dat gevoel duurt maar kort. Als het uitwerkt, kun je je juist somber of onrustig voelen. Je krijgt dan zin om opnieuw te vapen. Zo kan een verslaving ontstaan. Tijdens het vapen adem je ook giftige stoffen en metalen in, zoals lood en cadmium. Deze stoffen kunnen je lichaam en hersenen beschadigen. Ook vapes zonder nicotine of smaakjes zijn schadelijk. Je ademt namelijk nog steeds de damp met giftige stoffen en metalen in.
Wat zijn de gevolgen voor de hersenen?
Vapen bestaat nog niet heel lang. Daarom is er nog niet precies bekend wat de gevolgen op lange termijn zijn. Wel waarschuwen onderzoekers voor de gevaren van vapen, ook op korte termijn. Op korte termijn kun je last krijgen van je longen, moeite met ademhalen, misselijkheid of duizeligheid. Ook je hersenen reageren op korte termijn op nicotine en de andere schadelijke stoffen. Zo kun je je onrustig en prikkelbaar voelen, slechter concentreren en kan je slaap verstoord raken.
De meeste vapes bevatten meer nicotine dan gewone sigaretten. Het effect van nicotine op lange termijn is wel goed onderzocht. Het is bekend dat nicotine de bloedvaten smaller maakt. Hierdoor gaat er minder bloed en zuurstof naar de hersenen. Dit kan na een tijd leiden tot schade aan de hersencellen. Zo kun je problemen krijgen met denken en je geheugen.
Nicotine verstoort het beloningsgevoel in je hersenen. Daardoor heb je steeds meer nicotine nodig om hetzelfde fijne gevoel te krijgen. Zonder nicotine kun je je juist somber, onrustig of snel geïrriteerd voelen. Daardoor kun je snel verslaafd raken.
Uit nieuw onderzoek blijkt dat deze verslaving soms zó sterk is dat jongeren ’s nachts wakker worden om te vapen. Doordat er veel nicotine in vapes zit, blijft de zin om te vapen heel groot. Nicotine heeft ook effect op je slaap. Het houdt de hersenen actief. Daardoor val je moeilijker in slaap en slaap je minder diep.
Verhoogde kwetsbaarheid
Voor jongeren is vapen extra schadelijk. Hun hersenen zijn nog volop in ontwikkeling. Vooral de delen die helpen bij het maken van keuzes en het inschatten van risico’s zijn pas rond de 25 volledig ontwikkeld. Jongeren zijn daardoor gevoeliger voor het prettige effect van nicotine. Zo raken ze sneller verslaafd. Nicotine kan de ontwikkeling van hersenen verstoren. Dit kan later zorgen voor problemen met concentreren, angstklachten en somberheid.
Wat kan je zelf doen?
Het goede nieuws is dat stoppen met vapen snel verschil maakt. Binnen 24 uur worden je hartslag en bloeddruk al rustiger. Veel mensen merken na een paar dagen dat hun conditie verbetert. Hoe eerder je stopt, hoe beter je lichaam kan herstellen.
Het niet beginnen met vapen is natuurlijk nog beter. Als ouder is het belangrijk om het gesprek hierover met je kind aan te gaan. Leg uit wat de risico’s zijn. Maak duidelijk dat vapen géén gezond alternatief voor roken is. Zorg voor goede begeleiding als je kind stopt met vapen. Blijf er vooral open over praten en veroordeel je kind niet.
De Hersenstichting heeft bij het opstellen van deze tekst dankbaar gebruik gemaakt van adviezen van:
- Manon Waning, beleidsadviseur Gezond Leven bij het Longfonds
Laatste update: augustus 2026