Wat gebeurt er in je hersenen?
Het is nog niet precies duidelijk waarom gehoorverlies en dementie vaak samen voorkomen. Onderzoekers denken aan een paar mogelijke redenen:
- Gehoorverlies kan leiden tot minder sociale activiteiten. Mensen die minder goed horen, vinden drukke situaties of groepsgesprekken vaak lastig en trekken zich sneller terug. Minder contact met anderen betekent minder prikkels voor de hersenen. Dit kan het risico op dementie vergroten.
- Het kan ook zo zijn dat de hersenen extra hard moeten werken om geluid te begrijpen. De hersenen gebruiken dan meer energie voor het horen. Daardoor blijft er minder energie over voor andere taken, zoals denken en onthouden. Dit kan zorgen voor problemen met het denkvermogen en de kans op dementie vergroten.
- Het is ook mogelijk dat de hersengebieden die geluid verwerken al vroeg worden beschadigd bij dementie. Gehoorverlies kan dan een van de eerste signalen zijn dat er iets in de hersenen verandert. Om dit beter te begrijpen wordt er meer onderzoek gedaan.
Wat zijn de gevolgen voor de hersenen?
Onderzoek laat zien dat er mogelijk een verband is tussen gehoorverlies dat niet behandeld is en het ontstaan van dementie. Mensen met gehoorverlies lijken een grotere kans te hebben om dementie te krijgen. Deze kans wordt groter als het gehoorverlies erger is.
Wat kan je zelf doen?
Gehoorverlies is niet altijd te voorkomen. Het kan een normaal onderdeel zijn van ouder worden. Wel kun je het risico op gehoorverlies verkleinen. Hieronder een paar tips:
- Bescherm je oren in lawaaiige omgevingen. Draag oordoppen tijdens concerten, festivals, of andere plekken met harde muziek. Neem tijdens zo’n evenement ook af en toe even een pauze van het geluid, om je oren wat rust te geven.
- Ga niet te dicht bij harde geluidsbronnen staan, zoals luidsprekers. Hoe groter de afstand, hoe lager het geluidsniveau is.
- Let op het volume van je oortjes en koptelefoon. Veel telefoons hebben een instelling om je te waarschuwen als het geluid te hard staat.
- Heb je met veel lawaai te maken tijdens je werk? Je werkgever moet je hiertegen beschermen. Vraag welke hulpmiddelen er zijn en gebruik die.
- Laat je gehoor testen bij klachten. Hoe eerder gehoorverlies wordt ontdekt, hoe sneller je er iets aan kunt doen.
Heb je al gehoorverlies opgelopen? Onderzoekers kijken nu of het dragen van een gehoorapparaat het risico op dementie kan verminderen. Wel is al duidelijk dat gehoorapparaten helpen om beter te communiceren, sociale contacten te behouden en je hersenen actief te houden doordat je weer meer prikkels binnenkrijgt. Dit kan helpen om veroudering van de hersenen te vertragen.
Het is ook belangrijk om in je omgeving te vertellen dat je minder goed hoort. Anderen kunnen daar dan rekening mee houden. Zo kunnen zij duidelijker en harder praten of samen een rustigere plek kiezen om te praten.
De Hersenstichting heeft bij het opstellen van deze tekst dankbaar gebruik gemaakt van adviezen van:
- Colin Rosenau, onderzoeker Alzheimer Centrum Limburg
- Prof. dr. Sebastian Kohler, hoogleraar Neuroepidemiologie Universiteit Maastricht
Laatste update: augustus 2026