Home
Actueel
Nieuws
1,7 miljoen euro naar zes nieuwe onderzoeken
Delen

1,7 miljoen euro naar zes nieuwe onderzoeken

De Hersenstichting kent € 1.693.291 toe aan zes nieuwe onderzoeken. De onderzoeken hebben betrekking op de aandoeningen chronisch subduraal hematoom, cluster hoofdpijn, migraine, psychose en Parkinson. Het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) en VUmc zien ieder twee onderzoeken toegekend. Het AMC en UMCG allebei één. De onderzoeken hebben gemeen dat ze binnen vijf jaar in de kliniek toegepast kunnen worden.

Snel Beter Behandelen

De toekenningen zijn gedaan vanuit het onderzoeksprogramma Snel Beter Behandelen van de Hersenstichting. Met dit programma wil de Hersenstichting door wetenschappelijk onderzoek bestaande behandelingen optimaliseren en nieuwe behandelingen ontwikkelen. Deze behandelingen moeten vervolgens binnen vijf jaar in de kliniek toegepast worden.

 

Hieronder lichten we de zes toegekende onderzoeken kort toe:

Tranexaminezuur ter voorkoming van een operatie bij chronisch subduraal hematoom

Het chronisch subduraal hematoom is een vochtophoping tussen de hersenen en de schedel, dat vooral op oudere leeftijd ontstaat. Meestal hebben patiënten enkele weken eerder hun hoofd gestoten, of zijn ze gevallen. Na zo'n ongeluk(je) kan makkelijk een bloeding buiten de hersenen optreden. Als die bloeding niet door het lichaam wordt 'opgeruimd', ontstaat een vochtophoping die de hersenen gaat verdrukken. Meestal is een ingrijpende hersenoperatie nodig waarbij het vocht wordt weggespoeld via één of twee gaatjes in de schedel. Als een poliklinische behandeling met medicijnen (tweemaal daags 1 tablet), waardoor de vochtophoping in de loop van enkele weken zonder operatie verdwijnt, mogelijk wordt in plaats van een hersenoperatie, is dat een grote verandering voor toekomstige patiënten. Er wordt onderzocht of door de inzet van het bekende geneesmiddel tranexaminezuur (normaal ingezet om mensen met ernstig bloedverlies te helpen) een hersenoperatie voorkomen kan worden bij deze patiënten.

 

Coördinatie onderzoek: AMC Amsterdam
Toegekend budget: € 285.761
Onderzoeker: Dr. Dagmar Verbaan

Injectie om clusterhoofdpijn sneller en beter te behandelen

Clusterhoofdpijn is een van de meest extreme vormen van pijn en wordt daarom soms 'zelfmoordhoofdpijn' genoemd. Mensen met deze aandoening hebben tot wel 8 aanvallen per dag. Deze aanvallen bestaan uit extreme pijn rondom het oog met daarbij verschijnselen zoals een rood, tranend oog, een hangend ooglid, een kleine pupil en hevige bewegingsneiging.

 

Op dit moment is het middel van eerste keus verapamil. Dit middel is eigenlijk een geneesmiddel tegen hartritmestoornissen. Het is onbekend waarom het ook werkt tegen clusterhoofdpijn. Het kan weken duren totdat verapamil tot een effectieve dosering is opgebouwd. Ook is verapamil berucht vanwege de kans op hartritmestoornissen, die soms erg gevaarlijk kunnen zijn.

 

Een recente, nieuwe methode om clusterhoofdpijnaanvallen te onderdrukken is GONinjectie. GON staat voor Greater Occipital Nerve, oftewel de achterhoofdszenuw. GONinjectie heeft slechts milde bijwerkingen. Ook zijn de verwachte effecten er al binnen dagen in plaats van na weken, zoals bij verapamil het geval is. Een ander voordeel is dat een eenmalige injectie wekenlang effectief kan zijn. Hierdoor zou het niet meer nodig moeten zijn om een hoge dosis verapamil te gebruiken. Dit verlaagt de kans op bijwerkingen aanzienlijk, zoals de mogelijk gevaarlijke hartritmestoornissen. De onderzoekers gaan GONinjectie testen als eerstekeusmiddel om direct toe te dienen in het begin van een nieuwe clusterepisode bij mensen met clusterhoofdpijn. Ze hopen aan te tonen dat mensen die GONinjectie hebben gehad hierna de verapamil niet wezenlijk op hoeven te hogen, zodat bijwerkingen en de kans op ritmestoornissen niet meer op zullen treden.

 

Een onderzoek van: LUMC
Toegekend budget: € 209.201
Onderzoeker: dr. Rolf Fronczek

Vrouwen met migraine

Ongeveer 12% van de Nederlandse bevolking heeft gemiddeld twee migraineaanvallen per maand van 1-3 dagen. Migraine komt drie keer vaker voor bij vrouwen dan bij mannen en de meeste patiënten zijn tussen de 30 en 50 jaar. Door het uitvallen voor werk als gevolg van aanvallen en de hoge prevalentie van de ziekte is de financiële belasting voor de maatschappij groot. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) classificeert migraine dan als tweede belangrijkste ziekte.

 

Ongeveer 60% van de vrouwen met migraine krijgt aanvallen rondom de menstruatie, maar daarnaast treden aanvallen ook op andere momenten tijdens de cyclus op. Deze vorm van migraine wordt menstruatie-gerelateerde migraine genoemd. De migraineaanvallen tijdens de menstruatie zijn vaak heviger, duren langer en reageren minder goed op acute medicatie vergeleken met aanvallen buiten de menstruatie. Er is dan ook grote behoefte aan een effectieve behandeling ter voorkoming van migraine bij deze vrouwen. Betere behandeling zou de kwaliteit van leven sterk verbeteren voor veel vrouwen.

 

Dit project betreft een unieke samenwerking van neurologen (LUMC) en farmacologen en gynaecologen (Erasmus MC). De onderzoekers verwachten dat het continu gebruik van een anticonceptiepil de kans op het optreden van migraineaanvallen kan verkleinen bij vrouwen met menstruatie-gerelateerde migraine. Naar verwachting heeft een anticonceptiepil niet alleen invloed op aanvallen rondom de menstruatie, maar ook op aanvallen buiten deze periode. Eerdere onderzoekers hebben zich voornamelijk gericht op het effect van het verkorten van de pilvrije week en op het effect van korte termijn-behandelingen met triptanen of hormonale behandelingen op de dagen voorafgaand aan en tijdens de menstruatie. Er is nooit eerder een groot vergelijkend onderzoek uitgevoerd waarin het effect van het continu gebruik van een anticonceptiepil vergeleken wordt met een andere behandeling voor menstruatie-gerelateerde migraine. Mocht deze studie aantonen dat continue gebruik van de anticonceptiepil werkt ter voorkoming van migraine aanvallen dan kan het meteen toegepast worden in de praktijk. Website: www.lumc.nl/hoofdpijn

 

Een onderzoek van: LUMC, in samenwerking met het Erasmus MC
Toegekend budget: € 299.018
Onderzoeker: dr. Gisela Terwindt

Virtual Reality behandeling voor extreme achterdocht bij mensen met een psychose

Zeventig procent van mensen met een psychose heeft last van paranoïde wanen. Ze zien overal aanwijzingen dat anderen hen kwaad willen doen. Ze weten zeker dat ze gevaar lopen, terwijl dat niet zo is. Zulke extreme achterdocht maakt bang en gestrest. De achterdocht zorgt er voor dat mensen zich terugtrekken. Gewone dagelijkse activiteiten zijn moeilijk, zoals boodschappen doen, een praatje maken, op straat lopen of de bus nemen.

 

Er zijn behandelingen voor achterdocht, maar helaas zijn die nog niet goed genoeg. De standaard psychologische behandeling is cognitieve gedragstherapie (CGT). Mensen leren hun achterdochtige gedachten bijsturen. Ze moeten daarbij ook oefenen in situaties in hun dagelijks leven waar ze achterdochtig en bang van worden. Deze behandeling werkt wel, maar minder goed dan we zouden willen. Mensen durven in de praktijk vaak niet te oefenen met angstige situaties. Of de situaties die nodig zijn om goed te oefenen doen zich te weinig voor. En psychologen zijn er niet bij om ter plekke advies te geven.

 

Gebruik van Virtual Reality (VR) kan behandeling sterk verbeteren. VR is een driedimensionale omgeving die door een computer is gemaakt en die reageert op wat iemand doet. Mensen kunnen er in rondlopen met behulp van een speciale VR bril. Het is natuurlijk niet echt, maar het roept wel dezelfde lichamelijke en psychologische reacties op als de echte wereld. Dat maakt het mogelijk om te oefenen met situaties die in het echt misschien nog te spannend zijn. Ook kan iemand precies die situaties uitkiezen die hij nodig heeft. En de psycholoog is bij de oefeningen aanwezig. De onderzoekers hebben een VR behandeling voor achterdocht gemaakt. Mensen kunnen oefenen in een virtuele supermarkt, winkelstraat, bus of café. Uit een eerste onderzoek bij mensen met psychose bleek dat deze behandeling inderdaad heel goed helpt. Na de VR behandeling hadden mensen veel minder last van achterdocht en angst in sociale situaties vergeleken met mensen die geen behandeling hadden gekregen. Voordat deze nieuwe VR behandeling overal ingevoerd kan worden moeten we weten of het echt beter werkt dan de behandeling die mensen nu krijgen.

 

Een onderzoek van: UMCG
Toegekend budget: € 299.572
Onderzoeker: Prof. Dr. Wim Veling

Behandeling van wearing-off gerelateerde stress voor mensen met Parkinson

Een waardevol leven behouden als je de ziekte van Parkinson hebt is voor veel patiënten een uitdaging. De ziekte gaat gepaard met fysieke en mentale ups en downs; schommelingen over dagen, weken en jaren. Een voorbeeld van zo'n schommeling is 'wearing-off', wat 'het uitwerken van de Parkinson-medicatie' betekent. Uit onderzoek blijkt dat patiënten dit een van de meest vervelende symptomen vinden, met name ook de stress die hiermee gepaard gaat. Onder stress verstaan we gevoelens van angst, somberheid, en/of spanning. Wat we in de klinische praktijk vaak zien is dat er een vicieuze cirkel ontstaat: wanneer er sprake is van wearing-off zullen lichamelijke klachten verergeren en deze veroorzaken stress en mentale blokkades. Omdat dit vervolgens de lichamelijke klachten weer versterkt, ontstaat een cirkel die lastig te doorbreken is. Ook de anticipatie op de wearing-off klachten veroorzaakt extra stress waardoor de cirkel wordt versterkt.

 

VUmc onderzoekers hebben de BEWARE training ontwikkeld: beter leren omgaan met de schommelingen van de ziekte zodat je een waardevol leven behoudt, en hierdoor minder stress ervaart. Deze groepstraining bestaat uit een combinatie van fysiotherapie en acceptatie & commitment therapie (ACT). ACT is een gedragstherapie waarin met behulp van bijvoorbeeld mindfulness oefeningen waarin deelnemers leren te handelen naar wat voor hun belangrijk is.

 

Vanuit een pilot studie is de BEWARE training geoptimaliseerd en een gedetailleerd onderzoeksplan opgesteld om deze verbeterde behandeling te onderzoeken in een multicenter Randomized Clinical Trial. Deelnemers krijgen gedurende 10 weken 1 keer per week anderhalf uur therapie met daarnaast huiswerkoefeningen, of reguliere zorg. Vóór en na de therapieperiode wordt het functioneren in kaart gebracht.. Na positieve afronding kan de BEWARE training per direct toegepast worden in de klinische praktijk.
Website: www.parkinson-beware.nl.

Een onderzoek van: VUmc Amsterdam, in samenwerking met Zuyderland Ziekenhuis Heerlen en Zorgsprectrum en St. Anthonius, Nieuwegein
Toegekend budget: € 300.000
Onderzoeker: Dr. Erwin van Wegen

Cognitieve training in Parkinson studie

Denkproblemen komen bij de ziekte van Parkinson vaak voor en hebben grote invloed op de kwaliteit van leven van zowel de patiënt als van naasten. De helft van alle parkinsonpatiënten ervaart deze problemen al in een vroeg stadium. Deze denkproblemen verslechteren met het vorderen van de ziekte. Uiteindelijk kunnen deze denkproblemen leiden tot dementie in tot wel 80% van mensen met de ziekte van Parkinson.

 

In dit project onderzoeken wij of cognitieve training via het internet in staat is om denkproblemen bij mensen met de ziekte van Parkinson te verbeteren en om verslechtering van het denkvermogen af te remmen. Het voordeel van onze cognitieve training is dat deze thuis op elk moment van de dag kan worden gevolgd en deze geen enkele bijwerking heeft.

Deelnemers voeren voor en na het starten van de cognitieve training een aantal taken uit om het denkvermogen te testen en vullen een aantal vragenlijsten in. Deze metingen worden na 6 maanden, 1 jaar en 2 jaar na cognitieve training herhaald. De cognitieve training bestaat uit 24 sessies: 8 weken lang, drie keer per week. Elke sessie duurt ongeveer 45 minuten. Deelnemers mogen zelf bepalen op welke dag en tijdstip zij de training uitvoeren. Daarnaast zullen wij ook hersenscans maken om het effect van de training op de hersenen te onderzoeken. Hersenscans worden daarvoor vlak vóór en na de 8 weken training gemaakt. Wilt u meer informatie of u aanmelden? Ga naar de website: www.cogtips.nl

 

Een onderzoek van: VUmc Amsterdam
Toegekend budget: € 299.739
Onderzoeker: Dr. Chris Vriend

Dit is contactinfo