Hoog cholesterol

Wat doet cholesterol in je hersenen?

Je hersenen bestaan voor een groot deel uit vetten, zoals cholesterol. Dit is nodig voor de opbouw van hersencellen en de communicatie tussen hersencellen.

Er zijn twee soorten cholesterol: LDL en HDL

• LDL-cholesterol wordt vaak het ‘slechte’ cholesterol genoemd. Het kan zich namelijk ophopen in je bloedvaten. Hierdoor kunnen slagaders nauwer worden (aderverkalking). Als de doorbloeding van de hersenen slechter wordt, krijgen hersencellen minder zuurstof en energie. Dit kan leiden tot schade aan hersencellen en problemen met denken.
• HDL-cholesterol wordt vaak het ‘goede’ cholesterol genoemd. Het helpt namelijk bij het opruimen van cholesterol in het bloed. HDL-cholesterol kan zo bijdragen aan het beschermen van de bloedvaten, ook in de hersenen.

Toch is het verschil tussen ‘goed’ en ‘slecht’ cholesterol niet zo simpel als vaak wordt gedacht. Nieuw onderzoek laat zien dat vooral de balans tussen LDL-cholesterol en HDL-cholesterol belangrijk is. Ook de grootte en vorm van de deeltjes lijken uit te maken. Wetenschappers onderzoeken dit nu verder.

Wat zijn de gevolgen voor de hersenen?

Een hoog cholesterol verhoogt de kans op een herseninfarct. Door aderverkalking kunnen bloedvaten in de hersenen steeds smaller worden en uiteindelijk verstopt raken.  

Cholesterol verhoogt ook het risico op hart- en vaatziekten. De doorbloeding van je hersenen vermindert door de ophoping van cholesterol, waardoor de kans op dementie toeneemt.

Wat kun je zelf doen?  

Van een hoog cholesterol merk je zelf meestal niks. Daarom is het belangrijk om dit regelmatig te meten. Cholesterol wordt gemeten met een bloedtest. Dit kan via je huisarts of bij een Hartcheckpunt bij jou in de buurt. Het gebruik van een thuistest wordt afgeraden, omdat deze vaak onbetrouwbaar zijn. Het advies is om vanaf je 40e je cholesterol te laten meten. Vanaf die leeftijd stijgt het risico op een hoog cholesterol.

Een hoge bloeddruk heeft vaak te maken met leefstijl. Voedsel met veel verzadigd vet, overgewicht, weinig bewegen, roken, veel alcohol en stress verhogen het risico. Ook je genen kunnen een rol spelen bij een hoge cholesterol.

Bij een te hoog cholesterol is het dus belangrijk om, met name je LDL-cholesterol, te verlagen. Een hoge cholesterol kan, in overleg met je arts, behandeld worden met medicijnen. Je kan ook zelf veel doen om je cholesterol te verlagen of gezond te houden:

De Hersenstichting heeft bij het opstellen van deze tekst dankbaar gebruik gemaakt van adviezen van:  

• Veerle van Gils, postdoc onderzoeker Alzheimer Center Limburg
• Sebastian Kohler, hoogleraar neuro-epidemiologie Universiteit Maastricht

Laatste update: augustus 2026