Delen

Hersenweetjes

Er bestaan diverse wetenschappelijke tijdschriften die nieuws hebben op het terrein van hersenen en hersenaandoeningen. Hieronder volgt een selectie van wetenswaardigheden.

Het gaat hierbij vaak om een verwijzing naar artikelen in (Engelstalige) tijdschriften. Voor het volledige bericht dient men dus het betreffende tijdschrift op te zoeken. De Hersenstichting neemt geen inhoudelijk standpunt in over de berichten.

 

Hier vindt u ook een aantal filmpjes met hersenweetjes.

Oorsuizen

Eén op de tien volwassenen heeft wel eens last (gehad) van oorsuizen. Oorsuizen, ook wel tinnitus genoemd,is het waarnemen van een rinkelend, suizend, fluitend of brommend geluid. Of een mix daarvan. Terwijl er eigenlijk geen geluid is. Onderzoekers vermoeden dat in veel gevallen de tinnitus te wijten valt aan het disfunctioneren van het gehoorsysteem (auditieve systeem) in de hersenen, maar een oplossing ontbreekt nog. Nieuw genetisch onderzoek in muizen met tinnitus laat zien dat het zogenaamde GLAST-gen bescherming kan bieden tegen oorsuizen. Gentherapie zorgde voor meer GLAST-expressie. Daardoor functioneerden de neuronen in het auditieve hersensysteem beter en nam de tinnitus af. Meer onderzoek blijft nodig om te bepalen of dit ook voor mensen geldt.
Frontiers in Behavioral Neuroscience, 2016


Stamceltherapie

Witte stof in de hersenen bestaat uit myeline. Myeline is het omhulsel van de zenuwbanen die voor een goede geleiding van de signaaloverdracht tussen de neuronen zorgt. MS en leukodystrofie zijn voorbeelden van een wittestofziekte, waarbij schade aan de wittestof optreedt. Bij deze ziektes gaat het om afbraak van myeline. Met behulp van stamceltherapie, zijn Amerikaanse onderzoekers er in geslaagd om de myelinelaag te repareren. De volgende stap van de onderzoekers is om te kijken of deze therapie ook bij mensen werkt. 

JCI Insight, 2016

Risico door obesitas

Naarmate we ouder worden, krimpt ons brein. Omdat onderzoekers vermoeden dat ernstig overgewicht dit proces versnelt, werd een groot onderzoek opgezet met 473 proefpersonen. Twee groepen werden onderzocht: een groep met normaal gewicht en een groep met ernstig overgewicht (obesitas). De onderzoekers vonden een grote afname van de witte stof in de hersenen bij de obesitas-groep, maar alleen in de proefpersonen die ouder zijn dan 50 jaar. Witte stof bestaat uit de uitlopers van zenuwcellen en is verantwoordelijk voor de communicatie tussen de zenuwcellen. Volgens de wetenschappers laat de hersenafbraak door obesitas de hersenen 10 jaar ouder lijken. Ook toonden ze aan dat 50-plussers met overgewicht hierdoor extra kans hebben op het ontwikkelen van dementie en bewegings- en spraakstoornissen.
Neurobiology of Aging, 2016


 

Stervormige cellen

Afwijkingen in steuncellen in de hersenen zouden mogelijk een verklaring kunnen zijn voor meerdere hersenaandoeningen. Onze hersenen bevatten namelijk naast zenuwcellen ook steuncellen, die onder andere zorgen voor voedingsstoffen en het opruimen van afvalstoffen. Astrocyten zijn één van de meest voorkomende hersencellen. Deze stervormige cellen zorgen voor ondersteuning, door bijvoorbeeld aan te geven waar de uitlopers van neuronen heen groeien. Nieuw onderzoek toont aan dat de astrocyten ook belangrijk zijn voor het overdragen van signalen van de ene zenuwcel naar de andere, via neurotransmitters. Zonder goed werkende astrocyten is het overdragen van signalen niet goed mogelijk. Dit zou een verklaring kunnen zijn voor aandoeningen als epilepsie, schizofrenie, autisme en verslaving.
Nature Neuroscience, 2016


Ontstekingsremmers tegen epilepsie?

Na een epileptische aanval wordt het immuunsysteem getriggerd. Verschillende ontstekingsgerelateerde eiwitten worden actief en verplaatsen zich naar het getroffen hersengebied. Onderzoekers vermoeden nu dat deze heftige ontstekingsreactie de oorzaak is van de daaropvolgende epileptische aanvallen. Er zal verder onderzocht moeten worden of de ontwikkeling van epilepsie kan worden tegengegaan door de ontstekingsreactie te remmen met behulp van immunotherapie.
DNA and Cell Biology, 2016


Stem van moeder

Kinderen maken gebruik van sociale signalen om te leren over hun omgeving. De stem van de ouder is een belangrijk signaal voor de ontwikkeling van sociale vaardigheden. Met hersenscans lieten onderzoekers zien dat verschillende hersengebieden sterker met elkaar communiceren, zodra kinderen de stem van hun moeder hoorden. Als de stem van een andere vrouw werd afgespeeld was dit effect veel minder. Bij het waarnemen van de stem van de moeder communiceren de emotionele, beloning- en gezichtsherkenningssystemen in de hersenen sterker met elkaar. De onderzoekers vermoeden dat deze hersensystemen gebruikt kunnen worden om afwijkende sociale vaardigheden (in autisme bijvoorbeeld) beter te kunnen begrijpen.

PNAS, 2016


Effect van testosteron op puberbrein

Impulsief en buitensporig beloning-zoekend gedrag bij pubers - het kenmerkende ‘pubergedrag' - wordt toegeschreven aan het langzamer rijpen van de voorste hersendelen (de prefrontale cortex). Pubergedrag kenmerkt zich ook door een slechtere controle over emoties. Het is al bekend dat Pubers met pubergedrag meer hersenactiviteit vertonen in bepaalde delen van de hersenen (de thalamus en de amygdala) in emotionele situaties, terwijl hun leeftijdsgenoten zonder impulsief gedrag meer activiteit vertonen in voorste delen van de hersenen. Nieuw Nederlands onderzoek laat zien dat het testosterongehalte veel lager is in de proefpersonen die nog veel pubergedrag vertonen. De onderzoekers vermoeden dat de rijping naar het volwassen brein in de pubertijd vooral geregeld wordt door testosteron.
Journal of Neuroscience, 2016


Risicogenen voor autisme

De structuur en functie van de hersenen worden grotendeels bepaald en gereguleerd door onze genen. Een groot deel van het genetica-hersenonderzoek heeft als doel om potentiële risicogenen te vinden voor neurologische aandoeningen om zo nieuwe medicijnen te ontwikkelen. Zo weten we bijvoorbeeld al dat één van de varianten van de SHANK-genen, SHANK3, wordt geassocieerd met autisme. Nieuw onderzoek in fruitvliegjes laat zien dat SHANK-genen eiwitten produceren, die ervoor zorgen dat hersencellen goed met elkaar kunnen communiceren. Dit mechanisme is ontregeld bij de SHANK3-variant in fruitvliegjes. In mensen moet dit mechanisme nog aangetoond worden.

Journal of Neuroscience, 2016


Van pijnstiller tot empathiekiller

Nieuw onderzoek toont aan dat paracetamol niet alleen de pijn reduceert, maar dat het ook het empathisch vermogen doet afnemen. Dit betekent dat men zich minder kan verplaatsen in een ander en zich de gevoelens van een ander minder kan voorstellen. Onderzoekers toonden aan dat de proefpersonen die paracetamol hadden geslikt, de lichamelijke pijn van anderen na een ongeluk minder pijnlijk beoordeelden dan mensen die niets hadden ingenomen. Na paracetamol konden zij zich ook minder in sociale pijn inleven (bijvoorbeeld na pesten). Er is nu een sterk vermoeden dat ‘eigen pijn' en ‘pijn ervaren van een ander' door dezelfde hersengebieden worden gereguleerd.
Social Cognitive and Affective Neuroscience, 2016


Specialisme van hersenhelften

Bij de meeste mensen is de linkerhersenhelft gespecialiseerd in taal, terwijl de rechterhersenhelft bijvoorbeeld belangrijk is voor het herkennen van gezichten. Dit wordt ook wel lateralisatie genoemd. Hoe de taal-lateralisatie ontstaat is nog niet helemaal duidelijk. Nieuw hersenscanonderzoek toont aan dat patiënten met een zwaar onderontwikkelde (of afwezige) hersenbalk minder taal-lateralisatie hebben. Deze onderzoekers vermoeden dat taal in de vroege ontwikkeling zowel links als rechts geregeld wordt. De hersenbalk verbindt beide hersenhelften met elkaar, waardoor de linkerhersenhelft zich via neurale communicatie kan specialiseren in taal.
Journal of Neuroscience, 2016

Verstoorde dopaminebalans door cannabis

Het is al langer bekend dat verslavende drugs zoals cocaïne en heroïne aangrijpen op het dopaminesysteem van onze hersenen. Dopamine is een neurotransmitter die onder andere belangrijk is voor leren, geheugen en aandacht, maar het houdt ook een verslaving in stand. Nieuw onderzoek met neurotransmittergevoelige hersenscans (PET) bij adolescenten laat zien dat ook het gebruik van cannabis aangrijpt op dit systeem. Langdurige wietgebruikers (zeven jaar of langer) hebben een verstoorde dopaminebalans in een bepaald gebied van de hersenen, het striatum. De onderzoekers lieten zien dat, naast een verstoorde dopaminebalans, de gebruikers slechter scoorden op aandacht, geheugen en probleemoplossende taken.
Molecular Psychiatry, 2016

Herstellen in je slaap?

Hormonen en neurotransmitters zorgen ervoor dat ons brein gezond blijft door onder andere de zuurgraad, de hersencellen en het slaap-waakritme te reguleren en in balans te brengen. Lang werd gedacht dat verstoorde hersenactiviteit van hersencellen weer in balans werd gebracht tijdens onze slaap. Nieuw onderzoek laat zien dat deze herstelprocessen juist worden uitgevoerd als wij wakker zijn. Zij vermoeden dat slaap vooral belangrijk is voor het versterken van het geheugen en dus niet voor het in balans brengen van de hersenactiviteit.

Cell, 2016 


Capsule tegen Alzheimer?

Bij patiënten met de ziekte van Alzheimer hoopt het eiwit amyloïd op tussen de zenuwcellen in de hersenen. Deze eiwitophopingen worden verantwoordelijk gehouden voor progressieve celdood van de zenuwcellen. In een nieuw Zwitsers onderzoek wordt getoond hoe een capsule onder de huid het eigen immuunsysteem triggert om de ophoping op te ruimen. Deze capsule is namelijk gevuld met herkenningsstoffen (antibodies) die aan het kwalijke eiwit binden, zodat het immuunsysteem de eiwitten herkent en kan opruimen. Er moet nog getest worden of dit ook de symptomen van de ziekte vermindert.

Brain, 2016.

Bekijk hier een filmpje van de onderzoeksgroep over de capsule.


Eenzame hersenen

Eenzaamheid is vaak het gevolg van een periode in sociaal isolement leven of het gevoel hebben van 'er niet bij horen'. Dit gevoel zit diepgeworteld in ons instinct, maar welke neurologische systemen ter grondslag liggen aan dit gevoel, was tot voor kort niet bekend. Wetenschappers ontdekten recent dat direct na een periode van sociaal isolement, bepaalde hersencellen worden geactiveerd. Het gaat om de dopamineneuronen in de Raphe-kernen van de hersenstam. De onderzoekers denken dat dit groepje cellen belangrijk is voor de regulatie van het eenzame gevoel. Ook zouden de dopaminecellen kunnen zorgen voor het op zoek gaan naar sociaal contact na een periode van eenzaamheid.
Cell, 2016. 

Mindfulness mediteren

Het ervaren van stress gedurende een langere tijd is ongezond en zorgt in de ergste gevallen voor totale uitputting, lage weerstand en overbelasting. Veel mensen hebben al ervaren dat mindfulness mediteren een uitkomst kan bieden om de stress te reduceren. Een studie uit Amerika laat zien dat een intensieve driedaagse meditatietraining bij gestreste werkzoekenden niet alleen resulteerde in minder stress, maar ook in een gezonder immuunsysteem (minder interleukine-6 in het bloed) en in meer hersenactiviteit in de voorste delen van de hersenen. Deze hersengebieden zijn belangrijk voor functies als aandacht, remming en controle van gedrag.
Biological Psychiatry, 2016 

Zwangerschapsdieet

Alles wat een zwangere vrouw consumeert komt uiteindelijk ook bij de baby terecht. Waarschijnlijk wist u al dat het eten van vette vis (rijk aan omega-3-vetzuren) bijdraagt aan een gezonde ontwikkeling van het ongeboren kind. Nieuw onderzoek uit Japan toont aan dat vooral een evenwichtige inname van omega-3-vetzuren (uit vis) en omega-6-vetzuren (uit plantaardige oliën) van belang is. Bij onderzoek bij muizen kan te weinig inname van omega-3-vetzuren (en te veel inname van omega-6-vetzuren) leiden tot kleinere hersenen en meer angst, doordat er minder stamcellen kunnen uitgroeien tot neuronen. De onderzoekers denken dat regelmatige inname van vette vis tijdens de zwangerschap leidt tot beter functionerende hersenen van de baby.
Stem Cells, 2015 

Neuraal netwerk bij een bipolaire stoornis

Een bipolaire stoornis wordt gekenmerkt door manische en depressieve periodes. Familieleden van iemand met een bipolaire stoornis hebben een vergroot risico om deze erfelijke stoornis te ontwikkelen. Onderzoekers toonden aan dat de neurale activiteit tussen hersengebieden (neurale netwerk) van patiënten en hun gezonde familieleden dezelfde karakteristieken vertonen tijdens emotionele gebeurtenissen, en dat dit netwerk anders was bij gezonde (niet-verwante) proefpersonen. Ze zagen echter wel kleine aanpassingen in het neurale netwerk van gezonde familieleden. De onderzoekers concluderen dat deze specifieke aanpassingen ervoor zorgen dat de risicogroep geen stoornis ontwikkelt en dat dit gegeven een mooi aanknopingspunt is voor onderzoek naar het voorkomen van een bipolaire stoornis. 

Translational Psychiatry, 2016


Link tussen autisme en GABA

Neurotransmitters zijn stofjes die zenuwimpulsen overdragen tussen verschillende neuronen. Grofweg zijn er twee soorten neurotransmitters: de stimulerende en de remmende signaalstoffen. Een verstoring in de verhouding van deze neurotransmitters wordt vaak als oorzaak beschouwd van neurologische en psychiatrische aandoeningen. Onderzoekers van Harvard laten zien dat er te weinig remmende neurotransmitter GABA aanwezig is in de hersenen van mensen met autisme. Omdat er door deze disbalans te weinig remming plaatsvindt in de hersenen van autistische patiënten, kunnen zij minder goed hun aandacht verplaatsen, als er verschillende visuele prikkels worden aangeboden. 

Current Biology, 2015

 
Er is inmiddels aangetoond dat een medicijn, voorheen bekend als plaspil, bumetanide genaamd, kan zorgen dat de remmende werking van GABA kan worden versterkt. De Hersenstichting steunt onderzoek naar de toepassing van bumetanide over het hele spectrum van ASS. 

Lees hier meer over dit onderzoek


Oost-Indisch doof?

Iedereen heeft wel eens last van een partner of kind die tijdens tv kijken, een boek lezen of whatsappen niet reageert op zijn vragen. Wellicht kunnen veel ruzies voorkomen worden, wanneer aandacht wordt besteed aan nieuw hersenonderzoek. Door hersenscans is namelijk aangetoond dat onopzettelijke doofheid optreedt wanneer aandacht wordt besteed aan een visuele zoektaak. Britse onderzoekers vermoeden dat de hersencapaciteit vol raakt van zo'n aandachtstaak, waardoor andere visuele stimuli en geluidsstimuli slechter verwerkt worden in de hersenen en daardoor onopgemerkt blijven.
Journal of Neuroscience, 2015 

Cocaïne en hyperactiviteit

Een cocaïneverslaving is van invloed op het dopaminesysteem in de hersenen (verantwoordelijk voor beloning, beweging en emotie). Het energieke en hyperactieve gedrag na een shot cocaïne laat goed zien wat er in de hersenen gebeurt bij een gebruiker. Franse onderzoekers laten zien dat cocaïne een boost geeft aan de diepe hersenkernen, waardoor de lokale neuronen hyperactief gaan vuren. Als gevolg komt er veel meer dopamine vrij en worden bewegingen en emoties niet goed gereguleerd. Na één shot worden deze neuronen al aangepast, waardoor een volgende keer meer nodig is voor hetzelfde effect, het begin van verslaving.
Cell Reports, 2015  

Vettig dieet

Het zeer zeldzame syndroom van Cockayne is een stoornis bij kinderen die gekenmerkt wordt door een versneld verouderingsproces. Naast lichamelijke klachten hebben zij een verstoorde neurologische en geestelijke ontwikkeling en een korte levensverwachting. De klachten ontstaan door foutjes (mutaties) in bepaalde genen die zorgen voor progressieve neuronenafbraak, die we ook kennen van de ziekte van Alzheimer en Parkinson. Gezonde mensen worden hiervoor behoed, doordat ons DNA deze mutaties repareert. Wetenschappers onderzochten een Cockayne-diermodel, waaruit bleek dat het repareermechanisme bij de aandoening niet functioneert, maar bij deze dieren verbeterd kan worden door een vetrijk én caloriearm dieet. Dit dieet zou mogelijk in de toekomst uitkomst kunnen bieden tegen neuronenafbraak en het verouderingsproces kunnen vertragen.

Cell Metabolism, 2014


Spraakcentrum in de hersenen

Eén op drie patiënten die een beroerte overleeft krijgt last van spraakproblemen. Deze afasie is vaak een gevolg van een beroerte in het taalcentrum in de linkerhersenhelft. De afgelopen jaren dachten onderzoekers dat de rechterhersenhelft tegenwerkte bij herstel. Nieuw onderzoek laat echter zien dat patiënten wiens taalproblemen herstellen, méér grijze stof (zenuwcellen) hebben gekregen in de rechterhersenhelft. Deze toename rechts was op de bijbehorende plek waar in de linkerhersenhelft het spraakcentrum zit. Het lijkt er dus op dat de rechterhersenhelft spraakfuncties kan overnemen.

Brain, 2015 


Anorexia in de hersenen 

Ook al weten we veel over de symptomen van de eetstoornis anorexia nervosa, het onderliggende hersenmechanisme blijft onduidelijk. Van alle psychiatrische aandoeningen heeft anorexia het hoogste sterftecijfer. Hoe komt het dat anorexiapatiënten vaak zulke slechte keuzes maken over voedselinname, terwijl zij wel de negatieve consequenties kennen? Onderzoekers uit New York ontdekten dat patiënten abnormale hersenactiviteit hadden in bepaalde hersendelen: het netwerk van de frontaalkwab en het striatum. De sterkte van deze abnormale activiteit hing samen met de keuze voor caloriearm voedsel de volgende dag. Wat deze samenhang precies betekent, moet nog worden onderzocht.

Nature Neuroscience, 2015 


Groene en zwarte thee 

Het dagelijks drinken van drie koppen groene of vijf koppen zwarte thee is goed voor de hersenen. Onderzoek toont aan dat het drinken van de thee de bloeddruk verlaagt en dat consumptie van thee samenhangt met een lager risico op beroerte. Dit blijkt uit het advies Richtlijnen goede voeding 2015 dat de Gezondheidsraad op 4 november 2015 presenteerde. Aannemelijk is verder dat de consumptie van zwarte en groene thee samenhangt met een lager risico op diabetes.   

Gezondheidsraad, 2015


Slaapliedjes 

Onze hersenen hebben slaap nodig om te herstellen en de informatie van de dag te verwerken. Slaapproblemen leiden dan ook vaak tot concentratieproblemen, vermoeidheid en prikkelbaarheid. Luisteren naar muziek is één van de tips om beter te kunnen slapen, maar het wetenschappelijke bewijs hiervoor ontbrak nog. Deense onderzoekers hebben na grondig onderzoek geconcludeerd dat 25 tot 60 minuten muziek luisteren voor het slapen gaan, bijdraagt aan een betere slaapkwaliteit van volwassen met slaapstoornissen. Hoe muziek de hersenen precies beïnvloedt, is nog een grote interessante vraag. 

Neurosciencenews, 2015


Slaaphormoon en MS

Klachten van multiple sclerose (MS) zijn vaker heftiger in de zomer dan in de winter. Onderzoekers stonden een lange tijd voor een raadsel, maar hebben nu een link gevonden tussen het schommelen van de klachten en het ‘slaaphormoon' melatonine. MS-klachten ontstaan doordat gezonde zenuwcellen worden aangevallen door het eigen immuunsysteem. Onderzoekers vermoeden dat het slaaphormoon deze aantasting tegengaat. Kortere blootstelling aan zonlicht in de winter zorgt voor meer melatonine-aanmaak en dus een betere bescherming van de zenuwcellen. Voor een mogelijk medicijn met melatonine is nog veel meer onderzoek nodig. 

Cell, 2015


Verloren herinneringen 

Herinneringen zijn sterker dan gedacht. Wetenschappers uit het Verenigd Koninkrijk ontdekten dat herinneringen vaak nog wel aanwezig zijn in de hersenen, ook al denken mensen zelf van niet. Herinneringen worden opnieuw geactiveerd in de hippocampus, voordat ze worden opgeslagen. Voorheen dacht men altijd dat oude herinneringen werden ‘gewist' door nieuwe gebeurtenissen. De onderzoekers laten nu zien dat deze herinneringen meer verstopt zitten achter nieuwere herinneringen. Deze ontdekking is van groot belang voor het onderzoek naar medicijnen voor bijvoorbeeld schizofrenie.
Nature communications, 2015


Op je zij

Slapen op je zij is beter voor je mentale gezondheid. Onderzoek uit New York toont aan dat dit mogelijk is. De wetenschappers ontdekten dat afvalstoffen in de hersenen sneller worden opgeruimd, als mensen op hun zij slapen. Dit is belangrijk in het voorkomen van ziektes zoals alzheimer. Men wist al dat er in de hersenen wordt opgeruimd terwijl we slapen, maar dat de slaaphouding daar toe kan bijdragen was nog niet bekend. Dit is waarschijnlijk ook de reden dat bij de meerderheid van de mensen, en ook bij dieren, slapen op de zij favoriet is.
Journal of Neuroscience, 2015


Bomen beklimmen verbetert geheugen?

In bomen klimmen en op een balk balanceren verbeteren het werkgeheugen. Dit beweren wetenschappers uit Florida. Ze ontdekten dat het werkgeheugen wordt getraind, als mensen activiteiten doen waarin ze zich bewust moeten zijn van hun lichaam en de omgeving. Het werkgeheugen is vooral belangrijk voor het actief opslaan en verwerken van informatie. Zelfs een paar uurtjes bezig zijn met een evenwichtsbalk bleek de capaciteit van het werkgeheugen van verschillende proefpersonen al met 50% te vergroten. Volgens de onderzoekers worden door activiteiten waarover je moet nadenken, dus zowel lichaam als hersenen getraind.  

Perceptual and motor skills, 2015


Amygdala reguleert ademhaling

Het hersengebied dat betrokken is bij het reguleren van de ademhaling tijdens epileptische aanvallen is ontdekt! Onderzoekers uit Iowa ontdekten dat de ademhaling stokte als de amygdala, het hersengebied dat ook belangrijk is bij emoties, werd gestimuleerd. Bij epilepsiepatiënten kan een aanval verspreiden naar de amygdala, wat kan leiden tot het (tijdelijk) ophouden van de ademhaling. Dit kan zelfs leiden tot de dood. Nu men er achter is dat dit een oorzaak kan zijn van plotselinge dood van epilepsiepatiënten, kunnen er voorkomende maatregelen worden genomen.  

Journal of Neuroscience, 2015


Vaccin tegen verslaving?

Onderzoekers gebruikten een eiwit uit een bacterie om het immuunsysteem te activeren. De bacterie valt cocaïne aan als deze het lichaam binnenkomt en gaat ook de cocaïne-effecten tegen. Dat kan  gebruikers helpen met afkicken, al is er nog klinisch onderzoek nodig.  

Molecular Pharmaceutis, 2015


Rem op hersentumor 

Hersentumoren zijn lastig te behandelen. Zowel na bestraling, chemotherapie of chirurgisch verwijderen van de tumor is de kans op terugkeer groot. Onderzoekers uit Washington denken dat dit komt door de aanwezigheid van tumorstamcellen. Deze stamcellen zijn minder gevoelig voor de behandeling en groeien dus snel uit tot een nieuwe tumor. Deze stamcellen hebben een bepaald eiwit nodig om goed te groeien. Grote hoeveelheden van het eiwit stimuleren de tumorgroei. Als dit eiwit niet aanwezig is, kan de snelheid van de tumorgroei tot 95% afnemen! Omdat dit een verbetering in de behandeling van hersentumoren kan zijn, wordt er nu onderzoek gedaan naar hoe de productie van dit eiwit bij patiënten geblokkeerd kan worden. 

Cell reports, 2015


Nieuwe link? 

Lymfevaten lopen door tot in de hersenen. Onderzoekers uit Virginia ontdekten namelijk lymfevaten die nog niet eerder zijn beschreven. Deze vaten beginnen in de nekwervels en monden uit in de hersenvliezen. Zelfs bij gezonde mensen vonden de wetenschappers immuuncellen in de hersenen. De hypothese van de onderzoekers is dat de nieuw ontdekte lymfevaten zowel vloeistof als immuuncellen naar de hersenen brengen. Deze ontdekking geeft een nieuw beeld over de communicatie tussen het immuunsysteem en de hersenen. Dit is van cruciaal belang voor neurologische ziektes die mede worden veroorzaakt door het immuunsysteem zoals Multiple Sclerose (MS).

Nature, 2015


Pijnlijk

Pijn wordt door alle mensen anders ervaren. Volgens onderzoekers uit Zweden kan de pijnrespons gemanipuleerd worden door de pijnprikkel te koppelen aan een afbeelding. Mensen die mee deden aan het onderzoek kregen verschillende gezichten te zien. Elk gezicht werd gekoppeld aan een pijnprikkel. Als deelnemers vervolgens een gezicht zagen dat verbonden was met een sterke pijnprikkel, voelden zij meer pijn. Dit gebeurde ook als ze de afbeelding te kort zagen om bewust waar te nemen. De wetenschappers denken daarom dat onbewust leren een belangrijke rol speelt in het ervaren van pijn.
PNAS, 2015


Moleculaire 'lijm' helpt bij zien

Bewegende beelden zoals een voorbijgaande auto zien we helder en scherp, terwijl een foto ervan vaak wazig is. Onderzoekers uit Californië ontdekten hoe de hersenen het beeld corrigeren. Ze vonden een soort moleculaire lijm die hersennetwerken aan elkaar lijmt tijdens de embryonale ontwikkeling. Op deze manier kunnen de bewegingssensoren in de ogen signalen geven aan onze hersenen. De cellen die beweging registreren zijn de enige cellen die de moleculaire lijm bevatten. De lijm ontstaat als de twee eiwitten Contactin-4 en Amyloid precursor protein aan elkaar binden. Op deze manier kan, al tijdens de ontwikkeling in de baarmoeder, een goed oog-hersennetwerk worden gebouwd.

Neuron, 2015


Risico nemen loont?

Tieners staan erom bekend meer en grotere risico's te nemen. Wetenschappers uit Illinois hebben onderzocht hoe dit komt en of dit gedrag te beïnvloeden is. In het onderzoek legden een groep jongeren een gesimuleerd verkeerstraject af in aan- en afwezigheid van hun moeder. De groep zonder moeder nam meer risico's en dit activeerde het beloningsgebied (basale ganglia) van de hersenen. Dit gebied bleef echter inactief in de groep met hun moeder. In plaats daarvan werd een gebied geactiveerd dat betrokken is bij gedragsregulatie. De aanwezigheid van de moeder verandert dus hoe puberhersenen reageren op het nemen van risico's.
Social Cognitive and Affective Neuroscience, 2015


Hersenen: man, vrouw of beide?

De hersenen van mannen zijn anders dan die van vrouwen. Dit is algemeen bekend, maar wetenschappers uit Maryland hebben nu een beter idee over hoe dit tot stand komt. Vroeg in de zwangerschap is er een periode waarin de hersenen mannelijke of vrouwelijke eigenschappen krijgen. Na deze periode kan dit niet meer veranderden. De onderzoekers is het echter gelukt om hersenen van een jonge vrouwelijke rat meer mannelijk te laten worden door estradiol (een soort testosteron) te geven. Door het onderzoek hoopt men duidelijker te krijgen hoe de hersenen het geslacht bepalen.

Nature Neuroscience, 2015


Woord of plaatje?

Of het nou de krant, een spannend boek of een reclamebord op straat is, we lezen iedere dag. Het is nog niet helemaal duidelijk hoe de hersenen in staat zijn zo snel de juiste woorden te herkennen. Onderzoekers uit Georgetown hebben ontdekt dat bekende woorden niet letter voor letter worden herkend, maar als één geheel. De hersenen zien het woord dus meer als een afbeelding. In het achterste deel van de hersenschors (de visuele cortex) wordt deze afbeelding vervolgens geïdentificeerd. Door beter te begrijpen hoe lezen werkt, kunnen er nieuwe methodes bedacht worden voor mensen die problemen hebben met lezen.
Journal of neuroscience, 2015


Pijnvrij door spinnengif

Veel mensen hebben last van chronische pijn. Wereldwijd zelfs één op de vijf mensen! De bestaande pijnstillers werken vaak onvoldoende en hierdoor is er behoefte aan nieuwe medicijnen. Onderzoekers uit Australië hebben geprobeerd nieuwe pijnstillers in spinnengif te vinden. Het gif van spinnen bevat namelijk veel stoffen die de communicatie tussen hersencellen verstoren. De onderzoekers testten gif van 205 spinnensoorten op de aanwezigheid van deze stoffen. Er werden zeven soorten gevonden die mogelijk pijnsignalen naar de hersenen kunnen blokkeren. Verder onderzoek is nodig om te testen of pijn inderdaad kan worden geblokkeerd met deze stoffen.
British journal of Pharmacology, 2015


Met een schok in slaap

Veel mensen schokken net voordat ze in slaap vallen. Wetenschappers ontdekten dat deze ongecontroleerde bewegingen plaats vinden in de zogenaamde 'hypnagoge toestand'. In deze fase schakelen de hersenen over van de bewuste naar de onbewuste toestand. Een mogelijke oorzaak is dat de hersenen gemixte signalen doorgeven aan de spieren. Dit zou weer komen doordat er een strijd is tussen stoffen (neurotransmitters) die worden gemaakt tijdens onze slaap en stoffen die worden gemaakt als we wakker zijn.

Sleep, 2014


Ogen dicht!

Ooggetuigen herinneren zich meer als zij hun ogen gesloten houden. Wetenschappers van de Universiteit van Surrey testten 178 personen wanneer zij zich het meeste konden herinneren na het kijken van een film. Proefpersonen die hun ogen dichthielden hadden 23% meer vragen goed, dan de mensen die hun ogen open hadden. Naast wat ze hadden gezien, konden deze mensen ook beter terughalen wat ze hadden gehoord. Deze ontdekking zou kunnen helpen als getuigen worden ondervraagd door de politie of de rechter.

Legal and Criminology Psychology, 2015


Genetische code hersenen gekraakt

Driehonderd wetenschappers voegden hun data over de hersenen samen om genmutaties (veranderingen in genen) te vinden. Hierdoor hebben ze de genen ontdekt die hersengrootte beïnvloeden. In deze genen is vastgelegd hoe groot de hersenen of een gedeelte van de hersenen zijn. Als er een mutatie plaatsvindt, kan dit veranderen. Door 30.000 hersenscans en DNA-monsters samen te brengen, ontdekten de onderzoekers dat er acht van dit soort mutaties zijn die er voor zorgen dat de hersenen van sommige mensen sneller oud worden. Dit gebeurt onder andere bij de ziekte van Alzheimer. Mogelijk biedt dit aanknopingspunten voor therapieen naar deze aandoeningen. 

Nature, 2015


Krachtige hersenen

Je spieren sterk houden met alleen je hersenen. Het lijkt te mooi om waar te zijn. Toch hebben onderzoekers van de Ohio Universiteit aangetoond dat dit kan! In het onderzoek hadden de proefpersonen hun onderarm in het gips, waardoor ze hun hand en pols niet meer konden bewegen. De helft van de groep moest zich inbeelden dat ze bewegingen met hun pols maakten. Na vier weken bleek dat de inbeeld-groep 50% minder kracht verloren had in hun spieren dan de groep die dit niet deed. Dit laat zien dat door bewegingen in te beelden, de spieren sterk kunnen blijven.
Journal of Neurophysiology, 2014


Oudere hersenen leren te veel

Oudere mensen leren vaak slechter dan jongere mensen. Men dacht dat dit werd veroorzaakt doordat oudere hersenen minder flexibel zijn. Nieuw onderzoek toont aan dat ouderen juist te véél informatie opnemen, waardoor het leervermogen vermindert. Jonge proefpersonen (19-30 jaar) en oude proefpersonen (67-79 jaar) werd gevraagd om de aan hen getoonde letters en cijfers te onthouden. Dit werd moeilijk gemaakt door verschillende andere voorwerpen tegelijkertijd te tonen. Oude mensen presteerden een stuk slechter in deze test. Ook bleek dat hoe slechter een vrijwilliger scoorde, hoe meer irrelevante voorwerpen onthouden waren. De ouder wordende hersenen hebben dus meer moeite met het filteren van de juiste informatie. Hierdoor wordt relevante informatie minder gemakkelijk opgeslagen.

Current Biology, 2014


Chocolade en geheugen

Wetenschappers uit de VS beweren dat een stof die veel voorkomt in chocolade het geheugen verbetert. De stof, flavanol, is een antioxidant. Proefpersonen tussen de 50 en 69 jaar kregen een paar maanden een testdrankje waar veel of weinig flavanol in zat. Daarna ondergingen ze een geheugentest. De proefpersonen die flavanol hadden gekregen scoorden veel beter tijdens de geheugentest dan de andere groep. Ook hersenscans wezen uit dat een bepaald gedeelte van de hersenen actiever was na de inname van flavonol.

Voordat u massaal chocolade gaat eten; in één chocoladereep zit slechts een fractie van de hoeveelheid flavanol die het drankje zat. Mogelijk is flavanol ook aanwezig in andere voeding, meer onderzoek naar dit onderwerp moet dit uitwijzen.

Nature Neuroscience, 2014


Uitgerust naar het werk

Natuurlijk licht in een kantoor leidt tot betere nachtrust. Dit vonden onderzoekers aan de Universiteit van Illinois. Kantoormedewerkers die direct natuurlijk licht hadden, binnen 7 meter van het raam, sliepen gemiddeld 46 minuten langer dan hun collega´s die geen direct natuurlijk licht hadden. De mogelijke verklaring hiervoor is dat natuurlijk licht belangrijk is voor het instellen van de biologische klok. De biologische klok zit in onze hersenen net achter de ogen in de zogenaamde suprachiasmatische nucleus. De biologische klok zorgt voor synchronisatie van de hersenen en het lichaam, dit is belangrijk voor onze gezondheid volgens de wetenschappers.
Journal of clinial sleep reports, 2014


Eeuwig jong?

Een deel van de hersenen blijft voor altijd jong. Dit suggereren wetenschappers aan de universiteit van Adelaide (Australië). Ze lieten zien dat de hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor het ruimtelijk functioneren bij oudere mensen nog hetzelfde werken als bij jonge mensen. Het ruimtelijk functioneren is belangrijk voor onder andere lopen, auto rijden en dingen oppakken. De hiervoor verantwoordelijke hersengebieden liggen in de rechterhersenhelft. De wetenschappers gaan nu op zoek naar een verklaring waarom de rechterhersenhelft minder snel veroudert dan de linkerhersenhelft. Dit kan inzicht geven in hoe veroudering werkt.
Cognitive neuroscience convention, 2014 (in press)


Hoe slimmer, hoe ouder?

Het gen dat ervoor zorgt dat iemand langer leeft, is ook verantwoordelijk voor betere hersenfuncties. Dit toonden wetenschappers uit San Francisco aan. Mensen met een bepaalde variant van dit zogenaamde KLOTHO-gen kunnen beter nadenken, leren en dingen onthouden dan mensen die dit gen niet hebben, zelfs als ze het risicogen APO4 voor Alzheimer hebben. Omdat bij deze mensen de hersenen beter werken, slijten de hersenen ook minder snel. Dit onderzoek biedt mogelijk aanknopingspunten om de achteruitgang bij dementie te vertragen of tegen te gaan.
Cell Reports, 2014

Lichtgestuurde spieren

Wetenschappers hebben een manier ontdekt, om verlamde spieren mogelijk weer te kunnen laten bewegen. Onderzoek bij muizen heeft dit aangetoond. Britse onderzoekers maakten speciale zenuwcellen (motorneuronen) die reageren op blauw licht. Deze zenuwcellen werden vervolgens in de kapotte zenuwen van muizen getransplanteerd. De getransplanteerde zenuwcellen groeiden vervolgens langs de kapotte zenuwcellen en maakten contact met de spieren. Door deze nieuwe zenuwcellen te stimuleren met licht kunnen de spieren bewegen. De wetenschappers hopen het snel toe te kunnen passen bij mensen die verlamd zijn geraakt door bijvoorbeeld een ongeval.

Science, 2014


Echt of nep?

Mensen die neplachen kunnen anderen niet voor de gek houden. Uit onderzoek blijkt dat de hersenen onderscheid kunnen maken tussen echt lachten en neplachen. De hersenen van proefpersonen toonden verschillende reacties als ze een neplach of een echte lach hoorden. Als de mensen die meededen aan het onderzoek een neplach hoorden, werd het gebied in de hersenen actief dat probeert het gedrag van de andere persoon te verklaren. Dit bepaalt vervolgens de reactie van de persoon.
Cerebral cortex, 2013


Slecht slapen, beter bewegen?

Bij mensen met slaapproblemen is het deel van de hersenen dat bewegingen controleert (de motorcortex) veel actiever en gevoeliger voor veranderingen. Dit hebben wetenschappers uit de Verenigde Staten ontdekt. Het onderzoek toont aan dat de hersenen van slechte slapers constant bezig zijn met het verwerken van informatie in plaats van bezig zijn met slapen. Dit zou kunnen verklaren waarom deze mensen slaapproblemen hebben en anderen niet. De reden voor de verhoogde hersenactiviteit bij deze mensen is nog onbekend.

Sleep, 2014

 

Dit is contactinfo