Wat gebeurt er in je hersenen?

Bij gezonde mensen wordt de hoeveelheid bloedsuiker stabiel gehouden door ons lichaam. Bij diabetes kan de hoeveelheid bloedsuiker sterk veranderen en is vaak te hoog. De hersenen zijn hier gevoelig voor. Een te hoge bloedsuiker kan bloedvaten beschadigen. Hierdoor stroomt het bloed minder goed naar de hersenen. Als de hersenen minder bloed krijgen, ontvangen hersencellen minder zuurstof en voedingsstoffen en gaan daardoor kapot. 

Ook heeft insuline een belangrijke rol bij de hersengezondheid. Door diabetes kunnen de hersenen minder gevoelig worden voor insuline en kunnen verbindingen tussen hersencellen beschadigd raken. Dit kan problemen geven met denken, onthouden en concentreren. Hoe erger en langer iemand last heeft van diabetes type 2, hoe groter het risico op hersenschade. 

Wat zijn de gevolgen voor de hersenen?

Als de bloedsuiker lange tijd te hoog is of niet stabiel is, kunnen de hersenen beschadigd raken. Deze schade kan ontstaan zonder dat je dit direct merkt. Dit kan leiden tot problemen met concentreren, onthouden en leren. Diabetes type 2 lijkt de kans op verschillende hersenaandoeningen te vergroten:  

  • Dementie

    Mensen met diabetes hebben een grotere kans op dementie. Dit komt waarschijnlijk door schade aan de bloedvaten en door schommelingen in de bloedsuiker. Momenteel doen wetenschappers onderzoek naar de precieze oorzaak. 

    Lees hier meer over diabetes en dementie

  • Depressie

    Ongeveer 3 op de 10 mensen met diabetes krijgt ooit last van een depressie. Daarbij voel je je langere tijd somber. In 10% van de gevallen gaat het om een ernstige depressie. Dit kan te maken hebben met veranderingen in je hormonen, maar ook door met stress door het leven met diabetes. 

    Lees hier meer over diabetes en een depressie

  • Slaapproblemen

    Mensen met diabetes slapen vaak minder goed. Ze worden ’s nachts vaker wakker en slapen onrustiger. Hierdoor voelen ze zich overdag moe. Slechte slaap kan de bloedsuiker verder ontregelen. Zo kunnen de problemen elkaar versterken.  

    Lees hier meer over slaap

Mensen met diabetes hebben een grotere kans op dementie. Dit komt waarschijnlijk door schade aan de bloedvaten en door schommelingen in de bloedsuiker. Momenteel doen wetenschappers onderzoek naar de precieze oorzaak. 

Lees hier meer over diabetes en dementie

Ongeveer 3 op de 10 mensen met diabetes krijgt ooit last van een depressie. Daarbij voel je je langere tijd somber. In 10% van de gevallen gaat het om een ernstige depressie. Dit kan te maken hebben met veranderingen in je hormonen, maar ook door met stress door het leven met diabetes. 

Lees hier meer over diabetes en een depressie

Mensen met diabetes slapen vaak minder goed. Ze worden ’s nachts vaker wakker en slapen onrustiger. Hierdoor voelen ze zich overdag moe. Slechte slaap kan de bloedsuiker verder ontregelen. Zo kunnen de problemen elkaar versterken.  

Lees hier meer over slaap

Wat kan je zelf doen?  

Met de Diabetes Risicotest kan je nagaan of het nodig is om naar de huisarts te gaan. Wanneer bij iemand diabetes wordt vastgesteld is dit niet meer te genezen, maar wel goed onder controle te houden. Een gezonde leefstijl en de juiste hoeveelheid medicijnen, in overleg met je arts, helpen om de bloedsuiker stabiel te houden. Het is hierbij van belang om consistent te blijven en een vast ritme aan te houden. Dit beschermt de bloedvaten en vermindert de kans op schade aan de hersenen. 

Diabetes type 2 kan in veel gevallen voorkomen worden. Een gezonde leefstijl is belangrijk om het risico op diabetes type 2 te verkleinen. De belangrijkste adviezen hiervoor sluiten goed aan bij wat in het algemeen gezond is voor je hersenen. 

Een gezonde leefstijl houdt in:  

Kies voor gezonde, gevarieerde voeding met veel vezels, zoals groenten, volkorenproducten en peulvruchten. Vermijd toegevoegde suikers en bewerkte producten zoveel mogelijk. Dit kan zorgen voor pieken in de bloedsuiker. Probeer suikerrijke producten, zoals fruit, te combineren met gezonde vetten (bijvoorbeeld noten) of eiwitten (bijvoorbeeld kwark of yoghurt). Dit helpt om je bloedsuiker stabiel te houden.

Kijk op onze pagina over voeding en gezonde hersenen voor meer informatie en tips

Afvallen kan helpen om de bloedsuiker beter te regelen en verlaagt de kans op diabetes type 2.

Door voldoende te bewegen verklein je de kans op hart- en vaatziekten. Veel zitten verhoogt dit risico juist weer. Probeer dagelijks minstens 30 minuten matig intensief te bewegen, zoals wandelen, fietsen of tuinieren.

Kijk op onze pagina over bewegen en gezonde hersenen voor meer informatie en tips

Roken en alcohol verhogen de kans op hart- en vaatziekten en diabetes type 2 en daarmee op hersenaandoeningen zoals een beroerte en dementie. Drink daarom liever geen alcohol of maximaal één glas per dag.

Meer over alcohol

Meer over roken

Goed slapen en regelmatig ontspannen helpt je lichaam herstellen. Met een goed uitgerust brein, is het bovendien makkelijker om gezonde keuzes te maken.

Meer over slaap

Meer over ontspanning

De Hersenstichting heeft bij het opstellen van deze tekst dankbaar gebruik gemaakt van adviezen van:  

  • Colin Rosenau, postdoc onderzoeker Alzheimer Centrum Limburg
  • Veerle van Gils, postdoc onderzoeker Alzheimer Center Limburg
  • Prof. Sebastian Köhler, hoogleraar Neuroepidemiologie Universiteit Maastricht 

Laatste update: augustus 2026