De Hersenstichting draagt met €500.000 bij aan een onderzoek van het Amsterdam UMC. Het onderzoek wordt geleid door prof. dr. Wiep Scheper. Samen met haar onderzoeksteam zoekt ze naar een medicijn dat hersencellen beschermt tegen schade door dementie.
Dementie: elke dag een probleem
Dementie is een verzamelnaam voor hersenaandoeningen die het denkvermogen en het geheugen aantasten. Veel mensen met de ziekte van Alzheimer en frontotemporale dementie hebben hier last van. Ook krijgen mensen met dementie problemen met hun gedrag en emoties. Dagelijkse dingen doen wordt dan steeds lastiger.
GVB’s in zenuwcellen beschermen de hersenen
In eerder onderzoek ontdekte prof. dr. Wiep Scheper hoe sommige hersencellen zichzelf beschermen tegen dementie. Tijdens de ziekte ontstaan ophopingen van schadelijke eiwitten in de hersenen. Hierdoor werken hersencellen steeds minder goed en gaan ze uiteindelijk kapot. Maar sommige hersencellen blijven leven. De onderzoekers zochten uit wat die cellen anders maakt dan cellen die afsterven.
Wat bleek? De hersencellen die overleven, bevatten GVB’s (granulovacuolaire degeneratieblaasjes). GVB’s zijn kleine blaasjes in hersencellen die helpen bij het verwerken en opruimen van stoffen. Ze ontstaan onder andere in hersencellen waarin schadelijk eiwit zich ophoopt. GVB’s lijken dus natuurlijke beschermers van de hersencellen tegen dementie.
Op zoek naar medicijnen
Met die nieuwe kennis gaan de wetenschappers nu verder. Ze gaan op zoek naar GVBoosters: medicijnen die de beschermende werking van GVB’s kunnen versterken (boosten). Ook verzamelen ze bewijs dat GVBoosters hersenschade kunnen remmen. Daarnaast willen ze meer leren over de veerkracht van hersencellen met GVB’s.
Met dit onderzoek proberen we een manier te vinden om de natuurlijke veerkracht van hersencellen te stimuleren. We hopen op deze manier het ziekteproces te kunnen stoppen of vertragen, waardoor mensen met dementie langer een goede kwaliteit van leven hebben.
Prof. dr. Wiep Scheper, onderzoeker
Hent kreeg op zijn 70e de diagnose alzheimer
Hent heeft alzheimer, een vorm van dementie. Hij heeft het lang ontkend, maar is die fase nu voorbij. Vaak vraagt hij vier keer per minuut hetzelfde en het kan zomaar gebeuren dat hij niet weet waar hij is, of wat hij ergens doet. Hent is er zeer emotioneel onder. “Ik krijg veel hulp van mijn zoons, zoals met het regelen van zorg, het huishouden, financiën dat soort zaken. Zij zorgen in principe nu voor mij. Dat hoort natuurlijk andersom te zijn.” Bekijk het openhartige verhaal van Hent en zijn zoon Freek.
Waarom steunt de Hersenstichting dit onderzoek?
In dit project zoeken wetenschappers naar een medicijn voor de vroege fase van dementie. Op dat moment van de ziekte is er nog weinig schade aan de hersenen. Met een medicijn dat de hersenen beschermt, kunnen klachten zoals vergeetachtigheid en andere problemen met denken voorkomen worden.
De Hersenstichting steunt onderzoek waar mensen met een hersenaandoening écht iets aan hebben. Zo willen we ervoor zorgen dat iedereen zo goed mogelijk mee kan blijven doen in de maatschappij. Daarom steunen we dit onderzoek met €500.000.
Meer over het onderzoek
Hoe pakken de onderzoekers dit aan?
De onderzoekers zoeken op verschillende manieren naar GVBoosters, medicijnen om de hersenen te versterken:
- Bestaande medicijnen. De onderzoekers gaan bestaande medicijnen testen om te kijken of die het gewenste effect hebben. Dit zijn medicijnen die al gebruikt worden voor andere klachten of aandoeningen. Het voordeel hiervan is dat wetenschappers ze snel kunnen gebruiken voor onderzoek, omdat goedkeuring voor gebruik makkelijker gaat.
- Mogelijkheden voor nieuwe medicijnen. De wetenschappers gaan mogelijkheden onderzoeken om nieuwe medicijnen te maken die de hersenen beschermt tegen de schadelijke eiwitten.
Het team van wetenschappers doet de onderzoeken in een laboratorium. Hiervoor gebruiken ze gekweekte hersencellen en hersenweefsel van overleden mensen die hun hersenen hebben gedoneerd voor de wetenschap.
Welke resultaten verwachten de onderzoekers?
De onderzoekers hopen een medicijn te vinden dat de hersenen beschermt tegen schadelijke dementie-eiwitten. Daarnaast verwachten de onderzoekers beter te begrijpen wat sommige hersencellen weerbaarder maakt tegen hersenschade bij mensen met de ziekte van Alzheimer en frontotemporale dementie.
Hoe ver is het onderzoek?
Het onderzoek is in 2026 begonnen. De onderzoekers verwachten dat ze in 2030 resultaten hebben.