De Hersenstichting draagt € 1.428.104 bij aan onderzoek van UMC Amsterdam naar overprikkeling. Het onderzoek wordt geleid door dr. Brigit de Jong, in samenwerking met dr. Karin van der Hiele (Universiteit Leiden) en Sonja Rutten (Amsterdam UMC). Verder zijn UMC Groningen, Klimmendaal (revalidatiecentrum in Arnhem) en Hogeschool Amsterdam bij het project betrokken.  

Het team onderzoekt overprikkeling bij mensen met multiple sclerose (MS) of functioneel neurologische stoornis (FNS). Ze willen beter begrijpen wat overprikkeling is en hoe dit kan worden gemeten. Ook testen ze een nieuwe behandeling.  

Veel impact, maar lastig te behandelen

Veel mensen met een hersenaandoening en hun naasten ervaren overprikkeling als een van de meest ingrijpende klachten. Dit blijkt uit onderzoek van de Hersenstichting. Overprikkeling heeft een grote impact op werk, sociaal leven en mentaal welzijn. Daarom steunt de Hersenstichting onderzoek naar overprikkeling. 

In onderzoek naar overprikkeling is het belangrijk dat het duidelijk is wat er wordt bedoeld met overprikkeling. Daarnaast is het herkennen van overprikkeling belangrijk. Hiervoor gebruiken zorgverleners vragenlijsten. Deze zijn gemaakt voor specifieke aandoeningen. Het is daarom niet bekend of die vragenlijsten overprikkeling ook goed meten bij andere aandoeningen. Bovendien bestaat er geen bewezen behandeling die overprikkeling kan voorkomen of verminderen. Begrijpen, herkennen en behandelen van overprikkeling is dus belangrijk. 

Nieuw onderzoek naar overprikkeling 

In dit project onderzoeken wetenschappers wat overprikkeling betekent voor mensen met MS of FNS. Bij MS is er schade aan de hersenen. Bij FNS is de werking van de hersenen verstoord, zonder dat er schade is. Juist dit verschil kan in dit project helpen om de kennis verder te ontwikkelen voor andere hersenaandoeningen. 

De wetenschappers gaan ook onderzoeken hoe overprikkeling samenhangt met andere klachten en hersenactiviteit. Daarnaast testen de wetenschappers een nieuwe online behandeling voor overprikkeling. 

“Overprikkeling kan bij mensen met een hersenaandoening, zoals MS en FNS, van enorme invloed zijn op welbevinden en dagelijks functioneren. Met dit project willen we deze klacht beter herkennen, begrijpen en behandelen.”

– dr. Brigit de Jong, hoofdonderzoeker 

Waarom steunt de Hersenstichting dit onderzoek?

De Hersenstichting zet zich in voor meer begrip en erkenning van hersenaandoeningen en de gevolgen daarvan. Ook steunt de Hersenstichting onderzoek naar een betere behandeling van (de gevolgen van) hersenaandoeningen. 

Mensen met een hersenaandoening vinden overprikkeling een van de meest impactvolle gevolgen. Overprikkeling leidt tot vermoeidheid, concentratieproblemen en uitval op werk, studie of op sociaal gebied. De Hersenstichting vindt het belangrijk om deze keten van klachten te begrijpen, herkennen en gericht te behandelen en draagt daarom € 1,43 miljoen bij aan dit project. 

Meer over het onderzoek 

Hoe pakken de onderzoekers dit aan? 

Het onderzoek bestaat uit 3 onderdelen. 

  • Vaststellen hoe mensen overprikkeling omschrijven. De wetenschappers onderzoeken of bestaande vragenlijsten overprikkeling goed meten. Ze gebruiken hiervoor online berichten van mensen met overprikkeling, vragenlijsten en interviews. 
  • De samenhang tussen overprikkeling en andere klachten onderzoeken. Vaak komt overprikkeling samen voor met andere klachten, zoals problemen met denken en geheugen en psychische klachten. De wetenschappers onderzoeken mensen met overprikkeling. Hiervoor gebruiken ze vragenlijsten, cognitieve testen (om het denken en geheugen te meten) en een hersenscan. Met die informatie kunnen de onderzoekers mensen met overprikkeling indelen in groepen met verschillende kenmerken. 
  • Testen van een nieuwe behandeling. Deze behandeling heet e-KALM. Tijdens de behandeling gaan de deelnemers online aan de slag met overprikkeling onder begeleiding van een therapeut. Eerst leren deelnemers hoe ze kunnen omgaan met hun overprikkeling. Vervolgens gaan ze hun ‘prikkeltolerantie’ in stapjes opbouwen. Hiervoor stellen ze zichzelf langzaam bloot aan meer prikkels. Dit is eerst met een Virtual Reality (VR)-bril. Daarna oefenen ze ook in het echte leven. Ook kijken de onderzoekers of specifieke groepen mensen met overprikkeling meer of minder geholpen zijn met de behandeling. 

Welke resultaten zijn er na afronding van dit onderzoek bereikt? 

Dit project vergroot het begrip en de herkenning van overprikkeling. Daarnaast onderzoeken de wetenschappers of de nieuwe behandeling werkt en voor wie deze behandeling het beste werkt. 

Na dit project wordt de online behandeling beschikbaar onder begeleiding van een therapeut. De behandeling bevat ook uitleg voor therapeuten, waardoor deze makkelijk in zorginstellingen kan worden gebruikt. Daarnaast geven de onderzoekers adviezen om overprikkeling bij patiënten beter te herkennen en te meten. 

Hoe ver is het onderzoek?

Het onderzoek moet nog beginnen. 

Wat is de volgende stap?

De resultaten van het onderzoek bepalen welke stappen de onderzoekers daarna zetten. 

Het uiteindelijke doel is een bewezen, werkende en goed toegankelijke behandeling voor overprikkeling te ontwikkelen die in de gewone zorg gebruikt kan worden. 

“Overprikkeling raakt mensen met een hersenaandoening, zoals MS en FNS, elke dag. Met deze studie maken we deze onzichtbare klacht zichtbaar, begrijpelijk én behandelbaar.”

– Sonja Rutten, onderzoeker