Delen
 

Depressie

Depressie is een stemmingsstoornis en wordt ook wel depressieve stoornis genoemd.
Depressie wordt gekenmerkt door een neerslachtige stemming en het verlies aan interesse in bijna alle dagelijkse activiteiten.

Verschillende soorten

Er wordt onderscheid gemaakt tussen lichte, matig ernstige en ernstige depressie; hoewel het onderscheid niet altijd duidelijk is. Het onderscheid is vooral belangrijk voor de soort hulpverlening die toegepast wordt.

 

Bij een lichte depressie houden de klachten vaak niet langer dan drie maanden aan. Iemand kan meestal zelfstandig of met weinig hulp blijven functioneren. De huisarts kan het beloop van deze klachten in de gaten houden.


Bij een matig ernstige of ernstige depressie gaat het in een aantal weken slechter met iemand, en krijgt hij meer en steeds ernstigere klachten. De kans is klein dat de klachten vanzelf overgaan. Snelle hulp van ervaren hulpverleners is bij deze groep nodig.

Naast deze meest voorkomende depressies, bestaan er diverse subtypen, zoals postpartum depressie, seizoensgebonden depressie of manisch-depressieve stoornis (bipolaire stoornis).

Oorzaken depressie

Depressie is een complexe aandoening waarbij de hersenen een belangrijke rol spelen. Wetenschappers denken dat depressie ontstaat door een samenspel van biologische, sociale en psychische factoren.

 

Biologische factoren
Onderzoek heeft laten zien dat hersengebieden die betrokken zijn bij emotie en stemming, zoals de amygdala, bij depressiepatiënten veranderingen vertonen. De hippocampus, betrokken bij het geheugen, lijkt kleiner te zijn bij mensen tijdens een depressieve episode.

Mensen met een andere psychische stoornis of chronische lichamelijke ziekte, zoals dementie of de ziekte van Parkinson, hebben een verhoogde kans op depressie. Depressie kan ook optreden na het oplopen van niet-aangeboren hersenletsel, zoals een beroerte of een hersenkneuzing.

 

Sociale factoren
Ingrijpende levensgebeurtenissen leiden tot een verhoogde kans op depressie. Denk hierbij aan het overlijden van een naaste, echtscheiding, verhuizing of het uit huis gaan van kinderen. Ook traumatische jeugdervaringen zoals mishandeling verhogen de kans op depressie.

 

Psychische factoren
Bepaalde persoonlijke eigenschappen of karaktertrekken leiden tot een verhoogd risico op depressie. Voorbeelden zijn weinig zelfvertrouwen, perfectionisme en moeite om steun te vragen.

Symptomen

Iemand heeft een depressieve stoornis wanneer hij of zij gedurende ten minste twee weken zodanig last heeft van de onderstaande symptomen dat er ernstige beperkingen optreden in het functioneren.
Van twee kernsymptomen moet minstens één aanwezig zijn:

  • Een neerslachtige stemming (somberheid) gedurende het grootste deel van de dag, bijna elke dag (bij kinderen, adolescenten of ouderen kan dit ook een prikkelbare stemming zijn).
  • Ernstig verlies van interesse in bijna alle activiteiten gedurende het grootste deel van de dag, bijna elke dag.

 

En minstens drie van onderstaande symptomen zijn aanwezig:

  • Eetproblemen (meer of juist minder eten) en veranderingen in het gewicht;
  • Slaapproblemen (meer of juist minder slapen);
  • Geagiteerd en rusteloos zijn of juist geremd;
  • Vermoeidheid en verlies van energie;
  • Gevoelens van waardeloosheid of overmatige schuld;
  • Concentratieproblemen, vertraagd denken en besluiteloosheid;
  • Terugkerende gedachten aan dood of zelfdoding.

Andere veelvoorkomende symptomen van depressie zijn angst, obstipatie, libidoverlies en problemen met het geheugen. Ook psychomotorische symptomen zoals vertraagde motoriek, verminderde mimiek, een ineengezakte houding en terneergeslagen blik kunnen voorkomen.

Diagnose van depressie

Depressie is (nog) niet vast te stellen door middel van een lichamelijk onderzoek. De diagnose is geheel gebaseerd op een psychiatrisch onderzoek en wat iemand over zijn ziektegeschiedenis vertelt. Depressie is niet altijd makkelijk te herkennen, omdat ook eerst lichamelijke klachten kunnen optreden.

Behandeling

Depressie is vaak goed te behandelen. De huisarts is hiervoor de eerste aangewezen persoon. De behandeling verloopt, volgens de landelijke Richtlijn Depressie, stapsgewijs van zo licht mogelijk tot zwaar; ook 'stepped care' of 'getrapte zorg' genoemd. Dit betekent minimale hulp als het kan en intensieve hulp als het nodig is. Therapieën die hierbij toegepast kunnen worden zijn onder andere e-health, gesprekstherapie, mindfulnesstraining of behandeling met medicijnen.

 

Overige behandelingen
Als gangbare behandelingen niet effectief blijken te zijn (therapieresistente depressie), zijn enkele andere behandelingen beschikbaar zoals electroconvulsietherapie (ECT) en lichttherapie.

Gevolgen van depressie

Depressie heeft een wisselend en grillig beloop en de duur varieert van persoon tot persoon. Een depressie kan tijdens een bepaalde periode voorkomen, weer verdwijnen en nooit meer terugkomen. De kans dat een depressie terugkeert is 40% tot 60%. Bij 15% krijgt de depressie een chronisch karakter.

Wanneer de depressie niet goed herstelt, zijn mensen vaak ernstig beperkt in hun sociaal en maatschappelijk functioneren. Leven met iemand die een depressie heeft, is zwaar en belastend. Partners van mensen met depressie kunnen bijvoorbeeld in een sociaal isolement terechtkomen, het gevoel krijgen hun partner te verliezen of te maken krijgen met veranderingen binnen hun relatie.

 

Voorkómen
Van enkele preventieve interventies is inmiddels aangetoond dat ze nieuwe gevallen van depressie daadwerkelijk kunnen voorkomen. Als beginnende, licht depressieve klachten vroeg worden opgemerkt, kunnen internetinterventies of cursussen in groepsverband voorkomen dat ze zich ontwikkelen tot een volledige depressie.

Cijfers

Jaarlijks krijgen ruim 285.000 volwassenen een eerste depressie. Depressie komt meer voor bij vrouwen dan bij mannen. Van de volwassen Nederlandse bevolking tot 65 jaar heeft 18,7% ooit in het leven met een depressieve stoornis te kampen gehad. Depressie komt vooral voor tussen 25 en 45 jaar en komt minder voor bij ouderen en kinderen. Ernstige vormen van depressie komen vooral bij mensen boven de 40 jaar voor.
Dit is contactinfo