Home
Alles over hersenen
Hersenaandoeningen
Posttraumatische stressstoornis
Delen

Posttraumatische stressstoornis

Posttraumatische stressstoornis of PTSS is een psychische aandoening die kan ontstaan na het meemaken van schokkende, traumatische ervaringen. Patiënten ervaren langdurig psychische gevolgen van deze ervaringen. PTSS heeft grote gevolgen voor het dagelijks functioneren.

Synoniemen

Post Traumatic Stress Disorder (PTSD)

Oorzaak

De oorzaak van PTSS is een buitengewoon heftige en schokkende ervaring waarbij iemand geconfronteerd wordt met een traumatische gebeurtenis. Voorbeelden van traumatische gebeurtenissen zijn (dreigende) plotselinge dood of ernstige verwonding, interpersoonlijk geweld zoals beroving of verkrachting, ernstige ongevallen, (natuur)rampen of in aanraking komen met oorlog (als burger of militair).
Stressvolle gebeurtenissen als scheiding en ontslag kunnen ook langdurige emotionele gevolgen hebben, maar worden niet gezien als daadwerkelijk traumatische ervaringen die kunnen leiden tot PTSS.

Symptomen

Patiënten met PTSS herbeleven de traumatische gebeurtenis(en) middels onvrijwillige indringende pijnlijke herinneringen, zoals nachtmerries en flashbacks. Zij proberen mensen, gesprekken, plaatsen of situaties die doen herinneren aan de traumatische gebeurtenis, of herinneringen, gedachten of gevoelens die samenhangen met het trauma te vermijden. Ook hebben patiënten negatieve veranderingen in cognities en stemming. Hieronder vallen negatieve overtuigingen over zichzelf, anderen of de wereld, maar ook over de oorzaak van de traumatische gebeurtenis. Ook treden voortdurende negatieve emoties op, zoals angst, boosheid, schaamte en schuldgevoel, en kunnen positieve emoties minder goed ervaren worden. Patiënten ervaren vaak ook een verminderde belangstelling voor activiteiten die vroeger belangrijk werden gevonden.

 

Patiënten hebben daarnaast last van verhoogde spanning en reactiviteit. Dit kan zich uiten als overmatige schrikreacties of waakzaamheid, slaapproblemen, concentratieproblemen, en prikkelbaar, roekeloos of zelfdestructief gedrag.


Ook komt bij een deel van de patiënten dissociatie voor, waarbij gevoelens van vervreemding van het eigen lichaam of de omgeving optreden.

De symptomen moeten al minstens een maand aanwezig zijn en beperkingen in het dagelijks functioneren veroorzaken.

 

Klachten kort na het trauma

Kort na een traumatische gebeurtenis ervaren veel mensen deze symptomen in meer of mindere mate. De meerderheid kan de gebeurtenis met steun van de eigen omgeving goed verwerken.  Er is weinig bewijs voor behandelingen die in deze fase al voor iedereen effectief zijn. Een beleid van oplettend afwachten (‘watchful waiting') wordt echter wel aangeraden. Een nieuwe manier van monitoring van deze mensen zou bij kunnen dragen aan een tijdige signalering van (verergering van) klachten Via een mobiele web-applicatie kan deze monitoring plaatsvinden. Ook bieden het internet en smartphone-applicaties de mogelijkheid om grote groepen gericht ondersteuning te bieden bij de verwerking van een traumatische gebeurtenis. Het AMC in Amsterdam voert momenteel onderzoek uit naar de effectiviteit van een dergelijke mobiele behandeling: de SUPPORT Coach.

Diagnose

Bij mensen met een PTSS houden symptomen langer aan en kunnen deze ook verergeren over de tijd. Zonder behandeling kunnen deze symptomen jaren blijven bestaan. Bij een aanzienlijk deel van de patiënten komt de PTSS pas na enkele maanden tot jaren na de traumatische gebeurtenis volledig tot uiting.

 

Aan de hand van gesprekken met een psychiater of psycholoog wordt vastgesteld of er sprake is van PTSS. Met gevalideerde interviews en vragenlijsten wordt op een systematische manier gekeken of de symptomen van de patiënt passen bij het ziektebeeld PTSS. PTSS is niet vast te stellen middels een hersenscan. Wel heeft recent onderzoek uitgewezen dat de mate van herstel kan worden voorspeld op basis van hersenstructuren en hersenactiviteit.

Behandeling

Na het constateren van een PTSS zijn er meerdere behandelopties:

 

Psychologische behandelingen

Volgens Nederlandse en internationale richtlijnen heeft een psychologische behandeling de voorkeur boven het voorschrijven van medicatie. Er zijn verschillende psychologische therapieën mogelijk. De meest onderzochte en meest effectieve behandelingen zijn cognitieve gedragstherapie (CGT) en Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR).

CGT is voornamelijk gericht op jezelf onder begeleiding van een therapeut in gedachten blootstellen aan de herinnering van het trauma, en daarnaast ook het opzoeken van situaties die angst oproepen omdat ze met het trauma te maken hebben. Dit zorgt ervoor dat de angstige reacties uitdoven.

Bij EMDR worden de meest emotionele momenten van de traumatische ervaringen samen met een therapeut weer voor de geest gehaald. Vervolgens wordt er tegelijkertijd een afleidende stimulus gegeven. Doordat er bij deze therapie twee taken tegelijk uitgevoerd worden, wordt er afstand gecreëerd tot het trauma en wordt de herinnering eraan minder levendig en minder emotioneel.

Ook Beknopte Eclectische Psychotherapie voor PTSS (BEPP) en Narratieve Exposure Therapie (NET) zijn effectief bewezen behandelingen voor PTSS.

Nieuwe professionele behandelvormen zijn onder andere het online aanbieden van behandeling (e-health) en exposurebehandeling met virtual reality.

 

Medicatie

Als psychologische behandeling niet voldoende effect heeft, of als er naast PTSS ook sprake is van ernstige depressie wordt in de behandeling gekozen voor medicatie. Verschillende typen medicijnen kunnen gebruikt worden; selectieve serotonine heropname remmers (SSRI's) worden het meest voorgeschreven.

Gevolgen

De symptomen van PTSS kunnen het dagelijks functioneren ernstig verstoren, wat gevolgen heeft voor het sociale leven, studie of werk. Als de klachten langdurig aanhouden kunnen deze leiden tot sociaal isolement. PTSS gaat vaak samen met depressie, angststoornissen en verslaving. Het is daarom belangrijk om zo snel mogelijk hulp te zoeken en niet te blijven wachten als na een traumatische ervaring de symptomen zich blijven voordoen of sterk in ernst toenemen.

Cijfers

Ongeveer 80% van de Nederlandse bevolking maakt minimaal één traumatische ervaring mee tijdens zijn of haar leven. Ongeveer 10% van de mensen die een traumatische ervaring meemaakt ontwikkelt een PTSS. Het risico op het krijgen van een PTSS hangt af van het soort traumatische gebeurtenis dat is meegemaakt. Vrouwen ontwikkelen vaker een posttraumatische stressstoornis dan mannen. Ook is bekend dat mensen die eerder traumatische ervaringen hebben meegemaakt of een psychiatrische voorgeschiedenis hebben meer risico lopen op het ontwikkelen van PTSS.

Aanmelden nieuwsbrief

Schrijf u in voor onze digitale nieuwsbrief en blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.

Aanmelden Stel uw vraag online
Dit is contactinfo