De Hersenstichting draagt met € 1 miljoen bij aan onderzoek van het UMCG, Wageningen University & Research en Winclove Probiotics. Het onderzoek staat onder leiding van prof. dr. Iris Sommer en wordt uitgevoerd door experts op gebied van neurologie, psychiatrie, celbiologie, microbiologie, diëtetiek en maag- en darmziekten.
De onderzoekers willen meer te weten komen over de invloed van de darmen bij veel voorkomende hersenaandoeningen. Het gaat om de ziekte van Parkinson, schizofrenie en bipolaire stoornis. In Nederland hebben meer dan 400.000 mensen last van een van deze aandoeningen.
Alarm in je darm
Een hersenaandoening als parkinson, schizofrenie of een bipolaire stoornis is al moeilijk genoeg. Vaak hebben patiënten daarnaast ook nog last van darmproblemen. Dat klinkt als een extra ongemak, maar er lijkt veel meer aan de hand te zijn.
Uit onderzoek naar de ziekte van Parkinson blijkt namelijk iets bijzonders: de afwijkingen in de darmen zijn er al vóórdat de afwijkingen in de hersenen er zijn. Het lijkt erop dat de darmen een hoofdrol spelen bij het ontstaan van parkinson en misschien ook bij andere hersenaandoeningen.
Als je zorgt dat je darmen gezonder worden, kan dat zorgen dat je minder last hebt van klachten. Ook kan de ziekte daardoor minder snel erger worden.
Hoe gezond je darmen zijn, zegt dus iets over hoe gezond je hersenen zijn. En als je goed voor je darmen zorgt, worden je hersenen daar beter van. Maar hoe zit dat precies? En hoe kunnen patiënten daar het beste mee geholpen worden?
Voed je brein met 44 recepten
Een ‘hersenvriendelijk menu’, bestaat dat? Jazeker! Dit en meer vertelt prof. dr. Iris Sommer in het boek ‘Voed je brein’. Ze licht een tipje van de wetenschappelijke sluier op en geeft meteen tips hoe je dit in de praktijk kunt toepassen. In het boek staan 44 recepten. Die zijn niet alleen ontzettend gezond, maar vooral heel erg lekker en houden je hersenen in topvorm!
De opbrengst van het boek gaat naar de Hersenstichting. Dus met de aankoop steun je ook meteen de missie van de Hersenstichting: gezonde hersenen voor iedereen.
Meer weten en beter eten
De onderzoekers willen meer te weten komen over het verband tussen de darmen en de hersenen. Ze onderzoeken daarbij drie belangrijke onderwerpen:
1. Erfelijkheid: het verband tussen de erfelijke aanleg voor een hersenaandoening en afwijkingen in de darmen.
2. Gezonder eten: zorgt dit ervoor dat iemand met een hersenaandoening zich beter voelt en meer kan doen?
3. Behandeling op maat: voor mensen met parkinson, schizofrenie of een bipolaire stoornis.
Bekijk hieronder de video over het onderzoek.
Waarom steunt de Hersenstichting dit onderzoek?
De Hersenstichting steunt dit project omdat de behandeling kan helpen bij meer dan één hersenaandoening. Het doel van dit onderzoek is dat mensen met een hersenaandoening minder klachten hebben. Dit doen de onderzoekers door de gezondheid van de darmen te verbeteren.
Dit project is bijzonder, omdat verschillende partijen samenwerken bij dit project: wetenschappers, behandelaren en de industrie. Doordat zij hun kennis delen kunnen patiënten straks beter geholpen worden.
Het verband tussen voeding en lichamelijke en mentale gezondheid wordt steeds duidelijker. Als voeding invloed heeft op een hersenaandoening, betekent dat meer mensen makkelijker behandeld kunnen worden.
Janet kreeg op haar 43e de diagnose ziekte van Parkinson
Janet is moeder van Alicia. Samen hadden ze een fijn en onbezorgd leven. Tot bij Janet de diagnose ziekte van Parkinson werd vastgesteld. Het liefst zou ze haar kop in het zand steken, maar ze weet dat dat niet kan. Janet wil namelijk nog zo lang mogelijk voor haar dochter kunnen zorgen. Helaas is de toekomst onzeker.
Meer over het onderzoek
De onderzoekers willen de gezondheid van de darmen verbeteren met levende bacteriën, probiotica. Ze verwachten dat deelnemers aan het onderzoek daardoor minder last hebben van hersenaandoeningen.
Voordat de deelnemers probiotica krijgen, worden die getest in mini-darmpjes. Deze worden buiten het menselijk lichaam in een laboratorium gekweekt.
Deelnemers hebben de ziekte van Parkinson, schizofrenie of een bipolaire stoornis.
Hoe pakken ze dit aan?
Het onderzoek bestaat uit 3 fases:
1. Mini-darmpjes maken
Dit gebeurt in een laboratorium, met behulp van stamcellen die uit urine van de deelnemers worden gehaald. Zo kan veilig worden getest welke probiotica het beste werken.
2. Deelnemers volgen een dieet
Een deel van de groep begint direct met dieet, het andere deel 6 maanden later. Zo zijn de verschillen tussen wel of geen dieet goed te zien.
3. Deelnemers krijgen probiotica
De onderzoekers bepalen voor elke hersenaandoening de beste combinatie van levende bacteriën. Een deel van de deelnemers krijgt deze probiotica. Het andere deel een middel dat geen werkzame stoffen bevat, een placebo.
Na 6 maanden worden de placebo-groep en de probiotica-groep omgewisseld. Zo zijn de verschillen tussen wel of geen probiotica goed te zien.
Prof. dr. Iris Sommer: “In dit onderzoek combineren we moderne technologie met iets wat iedereen al kan: gewoon gezond eten. Zo geef je mensen de kans om zelf hun lichamelijke en mentale gezondheid te verbeteren.”
Voorlopige resultaten
Het onderzoek is nog niet helemaal klaar. Wel hebben de onderzoekers al wat voorlopige resultaten:
Mini-darmpjes
Het is de onderzoekers gelukt om mini-darmpjes te maken uit cellen van gezonde mensen en mensen met de ziekte van Parkinson.
De onderzoekers zagen dat de mini-darmpjes van mensen met parkinson afwijkend waren. Ze laten meer stoffen door dan mini-darmpjes van gezonde mensen.
Ook gebeurde er iets bijzonders toen de onderzoekers hersencellen toevoegden aan de darmcellen. Ze zagen dat de hersencellen om de darmpjes heen gingen groeien. Pas na het toevoegen van de hersencellen kregen de mini-darmpjes de holle buisvorm van een echte darm.
Nu kunnen de wetenschappers de mini-darmpjes verder onderzoeken.
Dieetstudie
De deelnemers met de ziekte van Parkinson, schizofrenie of een bipolaire stoornis hebben 12 weken een dieet met gezonde voeding gevolgd. De wetenschappers analyseren de resultaten.
Probiotica
Het onderzoek naar probiotica moet nog beginnen. De deelnemers zullen een mix van 9 soorten bacteriën krijgen. Hiermee willen de onderzoekers kijken of ze de darmen gezonder kunnen maken. En of klachten van een hersenaandoening verminderen.
Hoe ver is het onderzoek?
Een deel van het onderzoek is afgerond. De onderzoekers starten de studie met probiotica. Die loopt naar verwachting tot 2029.
Wat is de volgende stap?
Het doel is om meerdere nieuwe behandelingen mogelijk te maken voor mensen met de ziekte van Parkinson, schizofrenie of een bipolaire stoornis.
Ook wordt er meer bekend over de positieve invloed van gezonde darmen op de hersenen. Daardoor gaan meer mensen gezonder eten.
Tot slot kan er na dit onderzoek meer onderzoek met mini-darmpjes worden gedaan. Om hersenaandoeningen eerder op te sporen, maar ook om die te voorkomen.
Ter ere van ons dertigjarig bestaan in 2019 hebben we wetenschappers uitgenodigd om een ambitieus onderzoeksproject in te dienen. In totaal is daarvoor 1 miljoen euro beschikbaar gesteld. Er zijn in totaal 29 onderzoeksvoorstellen bij de Hersenstichting binnengekomen, waarna er een top 5 is gemaakt van onderzoeken. Dit onderzoek van prof. dr. Iris Sommer is door een internationale jury van hersenwetenschappers en patiënten als winnaar verkozen.
Op dinsdagavond 13 oktober 2020 vond de uitreiking van de Jubileumprijs plaats. Was je er niet bij? Bekijk het evenement, met o.a. Art Rooijakkers, Ernst Daniël Smid en illusionist Victor Mids, dan hier terug.