Het coronavirus (covid-19) heeft een grote invloed op onze samenleving. Maar welke invloed hebben het virus en de maatregelen op onze hersenen en gezondheid?

Op deze pagina geven we informatie over het coronavirus en de gevolgen hiervan op onze hersenen en gezondheid.

Corona en de hersenen

  • Hebben de corona-maatregelen invloed op de hersenen?

    Door de genomen maatregelen missen we onze sociale contacten, bewegen we minder en zijn we onze dagelijkse routine kwijt. Dit kan depressieve klachten, angsten en stress veroorzaken. Op deze pagina geven we je tips voor het zo gezond mogelijk houden van je hersenen in coronatijd.

    Ook komt er meer zorg op de schouders van mantelzorgers te liggen, waardoor men meer stress ervaart. Op deze pagina geven we tips en adviezen voor mantelzorgers.

  • Kun je hersenletsel oplopen door het coronavirus?

    De Hersenstichting verwacht een grote groep nieuwe hersenpatiënten als gevolg van het coronavirus. Het virus zorgt op verschillende manieren voor schade aan de hersenen.

    In eerste instantie tast het de longen van de patiënt aan, wat kan leiden tot een sterk verminderde longfunctie en in het ergste geval zelfs tot longfalen. Dit zorgt voor een zuurstoftekort in de hersenen en veroorzaakt schade in de hersengebieden die aandacht, geheugen en planning coördineren.

    Ook het feit dat veel coronapatiënten langdurig op de IC lagen  leidt waarschijnlijk tot meer hersenpatiënten. Een studie liet eerder al zien dat bijna 60 procent van alle patiënten die langer dan 48 uur op de IC verblijven, cognitieve klachten hebben na ontslag van de IC. Hierbij moet men denken aan aandacht- en geheugenproblemen, overprikkeling, gedragsverandering of extreme vermoeidheid.

    Als derde zijn er aanwijzingen dat het coronavirus een virale hersenontsteking kan veroorzaken. Dit komt doordat op de hersenen dezelfde receptoren zitten als op de longen (de ACE-receptor). Een hersenontsteking kan leiden tot ernstig hersenletsel.

    Als laatste blijkt dat de helft van de coronapatiënten die op de IC heeft gelegen trombose-verschijnselen krijgt. Bij trombose stolt het bloed. De bloedpropjes die ontstaan, blokkeren de aderen of slagaderen. De bloedpropjes kunnen in het hoofd ontstaan, met als gevolg dat er een herseninfarct ontstaat.

  • Wie behoort er tot de risicogroep?

    Het RIVM beschrijft het volgende: 

    Kwetsbare personen of mensen met een zwakke gezondheid zijn mensen van 70 jaar en ouder en mensen die een van deze aandoeningen hebben: 

    • afwijkingen en functiestoornissen van de luchtwegen en longen; 
    • chronische hartaandoeningen (ook mensen die te maken hebben met de gevolgen van een beroerte); 
    • diabetes mellitus (suikerziekte); 
    • ernstige nieraandoeningen die leiden tot dialyse of niertransplantatie; 
    • verminderde weerstand tegen infecties: 
      • door medicatie voor auto-immuunziekten, 
      • na orgaantransplantatie, 
      • bij hematologische aandoeningen (bloedziekten), 
      • bij aangeboren of op latere leeftijd ontstane afweerstoornissen waarvoor behandeling nodig is, 
      • bij chemotherapie en/of bestraling bij kankerpatiënten; 
    • een hiv humaan immuundeficiëntievirus -infectie in overleg met de behandelaar. 
  • Wordt er onderzoek gedaan naar de invloed van corona op de hersenen?

    De Hersenstichting maakt zich grote zorgen om een grote groep nieuwe hersenpatiënten als gevolg van het coronavirus. Daarom willen we onderzoek steunen, waarbij we willen onderzoeken hoe vaak specifieke complicaties voorkomen, hoe ernstig deze precies zijn, wat de langetermijngevolgen zijn en hoe deze het beste behandeld moeten worden. Lees meer hierover op deze pagina of via deze link.

Bel altijd een arts bij de symptomen van een herseninfarct, TIA of hersenbloeding!

 

Bij sommige specialisten is het aantal patiënten dat zich met klachten meldt met meer dan de helft afgenomen. Vooral de daling in het aantal patiënten met een herseninfarct, TIA of hersenbloeding is zorgwekkend.

 

Wanneer men na een herseninfarct, TIA of hersenbloeding niet naar de specialist gaat, kunnen er levensgevaarlijke situaties ontstaan. De eerste weken is de kans op herhaling het grootst en een goede behandeling is in die periode van levensbelang. Als er niet op tijd wordt ingegrepen, ontstaat er ernstigere en blijvende schade. Bel dus altijd een arts bij de eerste symptomen van een herseninfarct, TIA of hersenbloeding!

Onderzoek naar invloed van corona op de hersenen

We hebben afgelopen periode gesignaleerd dat het coronavirus negatieve gevolgen heeft op de hersenen. Het virus kan op verschillende manieren schade aan de hersenen toebrengen:

  • Zuurstoftekort
    Doordat de longen van de patiënt worden aangetast, kan er zuurstoftekort in de hersenen ontstaan. Dit veroorzaakt schade in de hersengebieden die aandacht, geheugen en planning coördineren.
  • Cognitieve klachten na langdurig Intensive Care
    Coronapatiënten die langdurig op de intensive care liggen, hebben een grotere kans op schade aan de hersenen. Denk hierbij aan aandacht- en geheugenproblemen, overprikkeling, gedragsverandering of extreme vermoeidheid.
  • Herseninfarct
    Coronapatiënten hebben vaker dan normaal last van bloedstolsels in het bloed. De stolsels zitten vooral in de longen, maar ook in de bloedvaten naar de hersenen. Dit kan leiden tot beroertes.
  • Virale hersenontsteking
    Er zijn aanwijzingen dat het coronavirus een virale hersenontsteking kan veroorzaken. Een hersenontsteking kan leiden tot ernstig hersenletsel.

Hoe het proces precies verloopt en hoe groot de gevolgen zijn, is bij dit virus helaas nog onbekend. Daarvoor is extra onderzoek nodig, waarbij we willen onderzoeken hoe vaak de specifieke complicaties voorkomen, hoe ernstig deze precies zijn, wat de langetermijngevolgen zijn en hoe deze het beste behandeld moeten worden.

Corona en de mentale gezondheid

Het is niet altijd duidelijk bij wie of waar je terecht kunt, als je op zoek bent naar informatie over omgaan met emotionele belasting. Daarom is er nu één online loket gericht op het bevorderen van de mentale gezondheid: het Informatie- en Verwijscentrum COVID-19. Het loket blijft de komende twee jaar bestaan en wordt nog verder ingevuld op basis van actuele behoeften en vragen. Lees meer over het IVC op deze pagina

Onze medewerkers van de Infolijn beantwoorden graag jouw vragen over de hersenen.


De Infolijn is tijdens deze crisis telefonisch bereikbaar op: 070 – 209 22 22 (op maandag t/m vrijdag van 9:00 tot 14:00 uur ) of per mail.


Wij begrijpen dat je vragen hebt over het coronavirus. Voor actuele vragen over het coronavirus verwijzen wij naar het RIVM

Houd je hersenen gezond tijdens de corona crisis

Door de genomen maatregelen missen we onze sociale contacten, bewegen we minder en zijn we onze dagelijkse routine kwijt. Dit kan depressieve klachten, angsten en stress veroorzaken. Hierbij enkele tips om dit te voorkomen:  

  • Onderhoud je sociale contacten door bijvoorbeeld te videobellen. Ook mag je inmiddels weer langs gaan, mits je 1,5 meter afstand houdt.   
  • Zorg voor een goede nachtrust, werk aan je ‘slaap hygiëne’. Verdiep je eens in manieren om beter te leren slapen. Lees hier de tips voor een goede nachtrust.  
  • Probeer voldoende te ontspannen.
    • Pak in huis een hobby op die je graag doet, maar al lang niet meer gedaan hebt.
    • Wellicht is Mindfulness iets voor jou? Probeer het eens uit met deze 3 minuten ademruimte oefening. 
      • Deze oefening is afkomstig uit de 8-weekse mindfulnesstraining die op veel plaatsen in Nederland gegeven wordt. Op de websites van de beroepsverenigingen VMBN en VvM, staat meer informatie over verschillende type trainingen voor mindfulness en kun je een gecertificeerde trainer vinden.
  • Doe mee met de HersenCoach! Word, onder begeleiding van onze Hersenexperts, 7 weken lang online gecoacht om je hersengezondheid te verbeteren. De thema’s die aan bod komen zijn bijvoorbeeld beweging, voeding, uitdaging, ontspanning en slaap.
  • Bekijk onze pagina over ‘gezonde hersenen’ of download/bestel één van onze folders hierover.
  • Lees het bericht van NOSop3 met tips: zo blijf je thuis mentaal gezond.
  • Regelmatig bewegen kan je depressieve klachten verminderen. Begin maar eens met gewoon een beetje wandelen. Lees het artikel van het AD waarin wetenschappers oproepen te blijven bewegen.
  • Bekijk onze speciale pagina over het gezond houden van je hersenen in deze corona-crisis.

Maak wandelen leuker met de gratis Ommetje-app

Wandelen houdt je hersenen gezond. De app Ommetje motiveert je om dagelijks een ommetje te lopen. Start met vrienden, familie of collega’s een eigen wandelcompetitie of ga de uitdaging aan tegen de rest van Nederland. Zo motiveer je elkaar om dagelijks een Ommetje te maken. De app is ontwikkeld met hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder. Hij deelt regelmatig een hersenfeitje. Loop je mee?

Tips van ambassadeur Willem Philipsen om positief te blijven

Algemene vragen Coronavirus

  • Hoe zorg ik ervoor dat ik het virus niet oploop?
    • Houd je aan de maatregelen van het RIVM.
      • Was vaak je handen met water en zeep.
      • Hoest en nies in de binnenkant van je elleboog.
      • Gebruik papieren zakdoekjes om je neus te snuiten en gooi deze daarna weg.
      • Schud geen handen.
      • Houd 1,5 meter afstand (2 armlengtes) van anderen.
      • Vermijd drukte.
      • Werk zoveel mogelijk thuis.
    • Zorg goed voor jezelf. Eet gezond, beweeg voldoende en probeer goed te slapen.
    • Om anderen niet te besmetten: Laat je bij klachten testen en blijf thuis tot de uitslag bekend is.
  • Ik wil graag anderen helpen, wat kan ik doen?
    • Doe een briefje bij de buren door de bus met je naam, hulpaanbod en contactgegevens 
    • Rode Kruis (Ready2Help): netwerk van burgerhulpverleners, waarvoor jij je ook kunt aanmelden. Help bijvoorbeeld kwetsbare mensen door een boodschap te doen of een luisterend oor te bieden.
    • WeHelpen.nl: website waarop je hulp kan aanbieden in jouw buurt. Vraag en aanbod komen hier samen.
    • NLvoorelkaar: website waarop je hulp kan aanbieden in jouw buurt. Vraag en aanbod komen hier samen.
    • Facebookgroep: elke provincie heeft een eigen groep waarin mensen elkaar vragen kunnen stellen, hulp kunnen aanbieden en hulp kunnen vragen.
    • Twitter #coronahulp: via deze hashtag kun je hulp aanbieden en hulp vragen op Twitter.

  • Waar kan ik telefonisch terecht met mijn vragen over het coronavirus?

    RIVM: tel. 0800-1351.  
    Dit telefoonnummer van de Rijksoverheid is dagelijks bereikbaar van 8.00 tot 20.00 uur voor alle vragen over het coronavirus. Vanuit het buitenland belt u: +312 0205 1351 

    Hulplijn Rode Kruis: tel.nr. 070-4455888. 
    Het Rode Kruis is deze hulplijn gestart voor mensen die in quarantaine of thuisisolatie zitten. Je kunt het nummer bellen voor een luisterend oor, advies en er wordt samen bekeken of mensen praktische problemen kunnen oplossen met hun eigen sociale netwerk. Mocht dat niet mogelijk zijn, dan kijken ze of ze met hun getrainde vrijwilligers of hun burgerhulpnetwerk Rode Kruis Ready2Help kunnen bijdragen. Meer informatie vind je op hun website

  • Waar vind ik de meest actuele informatie over het coronavirus?
    • Op RIVM.nl (Rijks Instituut voor Volksgezondheid en Milieu) vind u een uitgebreid overzicht over de stand van zaken m.b.t. het coronavirus, zoals verspreiding ziektegevallen, advies over hygiëne. 
    • Rijksoverheid.nl: site van de overheid met de meest actuele informatie over de gevolgen van het coronavirus voor diverse belanghebbenden, maar ook met video’s in gebarentaal en informatie in het Engels. 
    • Thuisarts.nl: deze website is ontwikkeld vanuit het Nederlands Huisartsengenootschap. Hier staat informatie over het voorkómen van besmetting en over wat te doen als je denkt dat je besmet bent.
    • Nederland Wereldwijd: site vanuit de Overheid met allerlei adviezen per land over reizen vanwege het coronavirus.
  • Wat is het coronavirus?

    Het nieuwe coronavirus veroorzaakt de ziekte COVID-19. De klachten lijken in het begin vaak op een verkoudheid. De ziekte kan onder andere een ernstige longontsteking veroorzaken. Lees hier meer over het virus.

Beïnvloedt deze crisis het werk van de Hersenstichting?

Alle lopende projecten / onderzoeken die de Hersenstichting mogelijk maakt, gaan in principe door volgens planning. Mochten projecten, die we dankzij uw donatie mogelijk maken, door de coronacrisis onverhoopt vertraging oplopen, dan zoeken we daar gezamenlijk een oplossing voor. We hebben hierover direct contact opgenomen met de wetenschappers en zorgverleners die zich voor de Hersenstichting inzetten.

Extra onderzoek naar corona en de hersenen

Naast alle lopende projecten / onderzoeken die de Hersenstichting mogelijk maakt, willen we ook bijdragen aan onderzoek naar de invloed van corona op de hersenen.

Paulien Goossens, revalidatiearts bij Merem Medische Revalidatie, over onderzoek naar corona en de hersenen:

“We weten nog niet hoe je hersenschade door het Coronavirus kunt voorkomen. Daarom is het belangrijk om te weten hoe vaak verschillende vormen van hersenschade voorkomen en hoe ernstig de schade is, zodat we vervolgens de juiste zorg en ondersteuning kunnen bieden aan de patiënt. Ook is het belangrijk om de oorzaken van de hersenschade beter te kennen, zodat in de toekomst schade aan de hersenen kan worden voorkomen.”