Delen

CADASIL

CADASIL staat voor Cerebrale Autosomaal Dominante Arteriopathie met Subcorticale Infarcten en Leukoencefalopathie. CADASIL is een nog vrij onbekende, erfelijke ziekte die gekenmerkt wordt door TIA’ s, herseninfarcten, migraine met aura, dementie en psychiatrische symptomen.

Oorzaak van CADASIL

CADASIL wordt veroorzaakt door een verandering (mutatie) in een bepaald gen, het zogeheten NOTCH3-gen op chromosoom 19. Daardoor maakt dit gen een verkeerd NOTCH3-eiwit aan. De normale functie van dit eiwit is het gezond houden van de wanden van de bloedvaten. Maar het verkeerde eiwit hoopt zich op in de vaatwand, waardoor de bloedstroom naar de hersenen wordt verstoord.

 

Daardoor ontstaan ernstige problemen zoals herseninfarcten en dementie. In andere organen zijn de bloedvaten meestal slechts mild aangedaan. Deze afwijkingen zijn wel microscopisch zichtbaar, maar leiden zover bekend niet tot symptomen.

 

Erfelijkheid

Wanneer één van de ouders een mutatie heeft in het NOTCH3-gen, dan heeft elk kind van die ouder 50% kans om de mutatie te erven. Een grotere kans op overerving bestaat alleen in de zeer zeldzame gevallen dat niet één, maar beide ouders een NOTCH3-mutatie hebben, of als een ouder een (zeer zeldzame) homozygote mutatie heeft. Bij een homozygotemutatie heeft de ouder niet op één, maar op beide NOTCH3-genen een mutatie.

Hoe herken je CADASIL

Stoornissen van het geheugen en denkvermogen, alsmede TIA's en/of herseninfarcten treden bij CADASIL-patiënten gemiddeld op vanaf 45-50-jarige leeftijd. Deze symptomen verergeren in de loop der jaren. Migraine wordt gezien bij ongeveer 40% van de patiënten. Depressie en soms andere psychiatrische problemen komen voor bij ongeveer 30% van de patiënten.

Gevolgen van CADASIL

Gemiddeld ontstaan de herseninfarcten (beroertes) op de leeftijd van 45-50 jaar. Het gevolg van die infarcten is bijvoorbeeld een verlamming of spraakproblemen, maar ook achteruitgang in het denkvermogen, met geheugenverlies, initiatiefloosheid, karakterveranderingen en verlies van uitvoerende functies.

 

Deze achteruitgang in het denkvermogen leidt vaak tot dementie. Stoornissen van het geheugen en het denkvermogen treden gemiddeld op vanaf ongeveer 50 jaar en nemen toe in de loop van de jaren. In de laatste jaren van hun leven, zijn de meeste CADASIL patiënten hulpbehoevend en is volledige verzorging nodig.

 

De ernst van de aandoening en het verloop ervan kan per persoon duidelijk verschillen. Ook binnen een familie kan het beloop bij aangedane personen verschillend zijn.

Diagnose van CADASIL

De diagnose kan gesteld worden door middel van verschillende onderzoeken:

  • MRI-onderzoek kan aanleiding geven tot de mogelijke diagnose CADASIL; onder andere worden afwijkingen in de witte stof gezien op bepaalde plekken. Deze afwijkingen kunnen echter ook bij andere aandoeningen voorkomen.
  • DNA-onderzoek (genetisch onderzoek) van het NOTCH3-gen. Het opsporen van een CADASIL-veroorzakende mutatie in het NOTCH3 gen geeft zekerheid over de diagnose.
  • Pathologisch anatomisch onderzoek: mensen met CADASIL hebben afwijkingen in de vaatwand van de kleine slagaders. Deze afwijkingen in de slagadertjes kunnen in verschillende organen worden gevonden, maar alleen de hersenen hebben hier last van. Zo kan ook in een huidbiopt gekeken worden of de voor CADASIL kenmerkende vaatwandafwijkingen in de huidadertjes aanwezig zijn. Dit onderzoek wordt bijna nooit meer uitgevoerd in Nederland, omdat een DNA-onderzoek de voorkeur heeft.
  • Echtparen met kinderwens, waarvan een van beide de erfelijke aanleg voor CADASIL heeft, komen desgewenst in aanmerking voor pre-implantatie genetische diagnostiek, waarbij na een IVF-procedure alleen embryo’s die niet de erfelijke aanleg hebben, bij de moeder worden teruggeplaatst. Ook kan tijdens een zwangerschap prenataal onderzoek worden gedaan. Hiermee kan vroeg in de zwangerschap bij een ongeboren kind worden gekeken of het de erfelijke aanleg voor CADASIL heeft.

 

Met specifieke vragen over behandeling en begeleiding kunnen patiënten en hun familie, via hun arts, terecht bij de speciale polikliniek Cerebrale hereditaire angiopathieën (CHA-polikliniek) voor erfelijke vasculaire hersenaandoeningen van de afdeling Klinische Genetica en Neurologie van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC).

Behandeling van CADASIL

CADASIL is niet te genezen. De behandeling en begeleiding zijn gericht op verlichting van de klachten waar mogelijk.

Onderzoek naar CADASIL

De Hersenstichting maakt een tweetal onderzoeken mogelijk naar nieuwe genetische methodes (exon skipping en CRISPR/CAS) die misschien mogelijkheden bieden voor een toekomstige behandeling. U leest hier meer over het onderzoeksprogramma The Next Step richt zich op de ontwikkeling van nieuwe behandelingen voor patiënten met hersenaandoeningen.

Cijfers

In Nederland zijn nu meer dan 170 families bekend waarin de ziekte voorkomt.

 

Aanmelden nieuwsbrief

Schrijf u in voor onze digitale nieuwsbrief en blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.

Aanmelden Stel uw vraag online
Dit is contactinfo