Wat is duizeligheid?

Er zijn verschillende vormen van duizeligheid. Hoe duizeligheid precies voelt, kan daardoor per persoon verschillen. Misschien zie je alles draaien en bewegen, terwijl je stil zit of ligt. Dit heet: draaiduizeligheid. Een ander woord voor draaiduizeligheid is vertigo. Het kan ook zijn dat je een licht gevoel in je hoofd hebt. 

Er zijn allerlei oorzaken van duizeligheid, zoals:  

  • een hersenaandoening 
  • een aandoening van je evenwichtsorgaan of evenwichtszenuw 
  • problemen met je ademhaling of bloeddruk 

Waarschuwing

Als je plotseling last krijgt van duizeligheid en ook dubbelziet, moeilijk praat of slikt, of geen kracht in je arm of been hebt: bel direct alarmnummer 112. Ook als je twijfelt. Dit kan een beroerte zijn. 

Kenmerken van duizeligheid 

Bijna iedereen is af en toe wel eens duizelig. Maar als je een hersenaandoening hebt, dan kun je je regelmatig ernstig duizelig voelen. 

Door duizeligheid kun je last krijgen van andere klachten als: 

  • misselijkheid en soms ook overgeven 
  • het gevoel dat je gaat vallen 
  • oorsuizen of veranderingen in het gehoor
  • hoofdpijn 
  • angstig gevoel 
  • zweten 
  • gapen 
  • zuchten 
  • flauwvallen

Aandoeningen die leiden tot duizeligheid 

Er zijn veel aandoeningen die duizeligheid kunnen veroorzaken, bijvoorbeeld: 

  • benigne paroxysmale positieduizeligheid (BPPD) of positie-duizeligheid. Bij positie-duizeligheid (BPPD) komt de duizeligheid als je plotseling een bepaalde beweging maakt. Bijvoorbeeld als je bukt, je omdraait in bed, of omhoogkijkt. De duizeligheid duurt een paar seconden tot minuten. 
  • persisterende positionele perceptie duizeligheid (PPPD) 
  • neuritis vestibularis of labyrintitis. Bij neuritis vestibularis ben je vaak een paar dagen de hele tijd duizelig. Je evenwichtsorganen werken dan even niet goed. Je kunt alleen maar in bed liggen met je ogen dicht. Ook ben je misselijk en moet je overgeven. 
  • hyperventilatie. Hyperventilatie is ook een veel voorkomende oorzaak. Je haalt dan te snel of te diep adem. Dit kan spontaan optreden, maar bijvoorbeeld ook bij angst, paniek of stress. 
  • hersenschudding of hersenkneuzing 
  • vestibulaire migraine 
  • ziekte van Ménière. Bij de ziekte van Ménière heb je meestal aanvallen waarbij je je duizelig en draaierig voelt. Deze aanvallen duren vaak 20 minuten tot 12 uur. De klachten zijn het ergst na 1 of 2 uur. Tijdens een aanval hoor je slechter. Ook kun je misselijk worden en overgeven. 
  • brughoektumor 
  • paniekstoornis 
  • niet-aangeboren hersenletsel. Duizeligheid kan ontstaan door schade aan een bepaald deel van je hersenen: je kleine hersenen of je hersenstam. Zulke schade kan bijvoorbeeld ontstaan door traumatisch hersenletsel of een beroerte. 
  • migraine. Bij of na een aanval van migraine kun je ook een aanval van duizeligheid krijgen. Dit heet dan vestibulaire migraine. Deze aanval duurt vaak een paar uur. Hoofdpijn hoeft niet altijd aanwezig te zijn, maar is er meestal wel. 

Er kunnen ook andere oorzaken zijn. Zoals ernstige bloedarmoede, een hartritmestoornis of polyneuropathie. Of een daling van je bloeddruk, een laag bloedsuikergehalte, bepaalde medicijnen, of vergiftiging door alcohol. 

Oorzaken van duizeligheid in de hersenen 

Je evenwichtssysteem bestaat uit drie delen: je ogen, het gevoel in je spieren en pezen, en je evenwichtsorgaan. Je evenwichtssysteem stuurt seintjes naar je hersenen. Zo zorgt het dat je in evenwicht blijft. 

Er kan iets misgaan met deze seintjes. Bijvoorbeeld doordat je hersenen de verkeerde seintjes krijgen. Of doordat het seintjes zijn die je hersenen niet herkennen. Je kunt dan last krijgen van duizeligheid.  

Behandelen van duizeligheid 

Duizeligheid kan veel verschillende oorzaken hebben. Het kan soms lang duren voordat een arts weet waardoor je duizelig bent. De behandeling is afhankelijk van wat de oorzaak is van de duizeligheid. 

Bij problemen met je evenwicht kan oefentherapie helpen. Je maakt dan bewegingen met je ogen, hoofd en lichaam. Dit herstelt je evenwichtssysteem. Je kunt oefentherapie doen bij een oefentherapeut. Soms heb je eerst een verwijzing van de huisarts nodig. In andere gevallen kun je direct een afspraak maken bij de oefentherapeut. 

Als je positie-duizeligheid (BPPD) hebt, kun je bepaalde oefeningen doen. De kans dat je helemaal herstelt is dan groot. Zo kan je huisarts of fysiotherapeut samen met jou de Epley-beweging doen. Deze beweging helpt vaak meteen goed. Soms blijf je duizelig of komt de duizeligheid terug. Het is dan belangrijk om je huisarts te bellen. Die kan je namelijk aanraden om de oefening thuis nog een paar keer te doen. 

Word je duizelig door hyperventilatie, dan kunnen ademhalingsoefeningen helpen. 

Door duizeligheid kun je misselijk worden en overgeven. Je huisarts kan je hier medicijnen tegen geven. Zoals metoclopramide of domperidon. Metoclopramide is er ook als zetpil. 

Bij sommige aandoeningen heb je aanvallen waarbij je plotseling duizelig en draaierig wordt. Zoals vestibulaire migraine en de ziekte van Ménière. De huisarts kan je dan medicijnen geven die zorgen dat je deze aanvallen niet of minder krijgt. Het kan zijn dat je deze medicijnen voor de rest van je leven moet blijven nemen. 

Heel soms kan een operatie je klachten kleiner maken. Dit is vooral het geval bij de ziekte van Ménière. 

Tips voor mensen met duizeligheid 

Dit zijn een paar tips die je kunnen helpen om beter om te gaan met duizeligheid: 

  • Oefentherapie: dit zijn speciale dagelijkse oefeningen die je kunnen helpen om je duizeligheid te verminderen. 
  • Haal rustig adem. 
  • Zorg voor een rustige omgeving 
  • Probeer ergens op te focussen.
  • Even liggen: ben je te duizelig om door te gaan met wat je aan het doen was? Ga dan even zitten of liggen en wacht tot het minder wordt. 
  • Blijf eten: als je misselijk bent, heb je vaak weinig zin in eten. Probeer toch kleine beetjes te blijven eten. Door een lege maag kun je namelijk ook misselijk worden. Kies voor makkelijk te verteren voedsel. Zoals rijstwafels, crackers, rijst of geroosterd brood. 
  • Minder koffie, cola en alcohol: minder cafeïne en minder alcohol kan ervoor zorgen dat je sneller herstelt. 
  • Vertel het aan je omgeving: het helpt als je je omgeving vertelt over je klachten. Zo kunnen anderen je beter ondersteunen. Moet je naar je huisarts of het ziekenhuis? Vraag dan of iemand met je meegaat of je komt ophalen. 
  • Als je weken duizelig blijft: heb je na 4 weken nog steeds last van duizeligheid? Maak dan een afspraak met je huisarts. De huisarts kan je bijvoorbeeld speciale oefeningen tegen duizeligheid geven. Ook kan de arts je medicijnen geven die bepaalde klachten kleiner maken. 

Tips voor naasten van mensen met duizeligheid 

Er zijn een paar dingen die je kunt doen om je naaste met duizeligheid te steunen: 

  • Geen snelle bewegingen en beelden: deze zijn vaak heel vervelend voor iemand die duizelig is. Probeer hier rekening mee te houden. 
  • Hou de omgeving rustig: drukke plekken kosten je naaste meestal veel extra energie. Overleg samen over wat wel en niet mogelijk is. 
  • Bied je hulp aan: vraag wat je kunt doen om de dag van je naaste iets makkelijker te maken.

Impact van duizeligheid

Soms is duizeligheid tijdelijk. Er zijn dan meestal geen grote gevolgen voor de rest van je leven. Bij positie-duizeligheid (BPPD) verdwijnen de klachten soms vanzelf, of met behulp van een oefentherapeut. En bij neuritis vestibularis verdwijnt de hevige duizeligheid vaak binnen 1 week. 

Bij andere oorzaken kun je langer last hebben van duizeligheid. Bij de vestibulaire migraine of de ziekte van Ménière komt de duizeligheid in aanvallen. Soms zitten er een aantal dagen tussen 2 aanvallen, soms jaren.  

Duizeligheid kan ook ontstaan door schade aan je hersenen. Bijvoorbeeld door traumatisch hersenletsel of een beroerte. Hou je langer dan 3 jaar klachten, dan kunnen die blijvend zijn. Wel kun je er beter mee leren omgaan, waardoor je minder last hebt van je klachten. 

Bij ernstige klachten kan hulp bij dagelijkse activiteiten soms nodig zijn. Vooral als je ouder bent. 

Duizeligheid kan op allerlei manieren invloed hebben op je dagelijks leven: 

  • Thuis

    Door duizeligheid kan het voelen alsof je de controle over je lichaam gaat verliezen. Zo kun je bijvoorbeeld bang zijn dat je valt wanneer je uit bad stapt. Of dat je een hete pan omstoot terwijl je aan het koken bent. Ook kun je door misselijkheid weinig zin in eten hebben. Hierdoor kan het lastiger zijn om goed voor jezelf te zorgen als je vaak duizelig bent

  • Werk en school

    Wanneer je duizelig bent, kun je vaak minder goed je aandacht ergens bijhouden. Het is dan lastiger om nieuwe dingen te leren. Ook kun je op dat moment in de war zijn, waardoor het langer duurt om iets te begrijpen. Dit kan het moeilijker maken om op te letten in de les of om je werk te doen. Als je er veel last van hebt op school of op werk, dan is het goed om dit te bespreken. Bijvoorbeeld met de huisarts of een bedrijfsarts. 

  • Vrije tijd

    Het kan voelen alsof je minder op je lichaam kunt vertrouwen. Mogelijk ben je daardoor vaker onzeker en angstig. En doe je bepaalde hobby’s en dagelijkse dingen minder vaak dan vroeger.  

    Bij problemen met je evenwicht kun je wankelen en eerder vallen. Ook kan het voelen alsof alles draait en beweegt. Daardoor weet je minder goed waar je bent en waar je naartoe gaat. Deelnemen aan het verkeer is dan niet veilig. 

  • Sociale contacten

    Als je regelmatig duizelig bent, kan het zijn dat je vaker thuisblijft en sociale activiteiten ontwijkt. Het kan dan helpen om je naasten te vertellen over je klachten. Zo kunnen zij er beter voor je zijn en voel je je minder alleen. Het kan ook helpen om contact te zoeken met anderen die ook last hebben van duizeligheid. 

Door duizeligheid kan het voelen alsof je de controle over je lichaam gaat verliezen. Zo kun je bijvoorbeeld bang zijn dat je valt wanneer je uit bad stapt. Of dat je een hete pan omstoot terwijl je aan het koken bent. Ook kun je door misselijkheid weinig zin in eten hebben. Hierdoor kan het lastiger zijn om goed voor jezelf te zorgen als je vaak duizelig bent

Wanneer je duizelig bent, kun je vaak minder goed je aandacht ergens bijhouden. Het is dan lastiger om nieuwe dingen te leren. Ook kun je op dat moment in de war zijn, waardoor het langer duurt om iets te begrijpen. Dit kan het moeilijker maken om op te letten in de les of om je werk te doen. Als je er veel last van hebt op school of op werk, dan is het goed om dit te bespreken. Bijvoorbeeld met de huisarts of een bedrijfsarts. 

Het kan voelen alsof je minder op je lichaam kunt vertrouwen. Mogelijk ben je daardoor vaker onzeker en angstig. En doe je bepaalde hobby’s en dagelijkse dingen minder vaak dan vroeger.  

Bij problemen met je evenwicht kun je wankelen en eerder vallen. Ook kan het voelen alsof alles draait en beweegt. Daardoor weet je minder goed waar je bent en waar je naartoe gaat. Deelnemen aan het verkeer is dan niet veilig. 

Als je regelmatig duizelig bent, kan het zijn dat je vaker thuisblijft en sociale activiteiten ontwijkt. Het kan dan helpen om je naasten te vertellen over je klachten. Zo kunnen zij er beter voor je zijn en voel je je minder alleen. Het kan ook helpen om contact te zoeken met anderen die ook last hebben van duizeligheid. 

De Hersenstichting heeft bij het opstellen van deze tekst dankbaar gebruik gemaakt van adviezen van: 

  • Dr. Liselotte Ruts, neuroloog, Maasstadziekenhuis te Rotterdam en het Rotterdams Duizeligheidscentrum

Laatste update: februari 2026