Alzheimer

Van alle ziekten die leiden tot dementie is de ziekte van Alzheimer de meest voorkomende. Vaak wordt de term 'alzheimer' gebruikt, terwijl de meer algemene term 'dementie' wordt bedoeld. Dit is verwarrend. Bij de ziekte van Alzheimer is sprake van dementie, maar niet alle mensen met dementie hebben de ziekte van Alzheimer.

Oorzaak

Er wordt veel onderzoek gedaan naar de ziekte van Alzheimer. Inmiddels is duidelijk dat in de hersenen van alzheimerpatiënten specifieke afwijkingen voorkomen: eiwitten klonteren samen in zogenaamde plaques en tangles (zie afbeelding):

  • plaques ontstaan tussen de hersencellen, doordat het eiwit amyloid samenklontert. Dit belemmert de communicatie tussen hersencellen.
  • tangles ontstaan in de hersencellen, doordat het eiwit tau samenklontert. Hierdoor worden voedingsstoffen niet goed door de cel vervoerd en sterft de cel uiteindelijk af.

Symptomen

Klachten bij de ziekte van Alzheimer ontstaan geleidelijk en verergeren langzaam. Het bekendste symptoom is vergeetachtigheid: het lukt niet meer goed om nieuwe informatie op te nemen en men vergeet recente gebeurtenissen. Vaak raakt iemand met alzheimer gedesoriënteerd in tijd en/of plaats: hij herkent dan niet waar hij is en welke tijd van de dag of het jaar het is. Ook kunnen er problemen ontstaan met lezen, praten en initiatief nemen.

 

In een latere fase kunnen mensen met alzheimer sneller verward, boos of achterdochtig zijn. Sommigen krijgen last van wanen: overtuigingen die niet met de realiteit overeenkomen. Deze zijn meestal achterdochtig getint. Zo kan iemand met alzheimer denken dat hij bedrogen of bestolen is door zijn partner of verzorgers. Soms hallucineert hij: hij ziet of hoort dingen die er niet zijn.

 

Geleidelijk aan heeft een alzheimerpatiënt steeds meer hulp nodig bij de dagelijkse dingen. Iemand kan voorwerpen of mensen niet meer herkennen, uiteindelijk de spraak verliezen en moeite hebben met eten of drinken.

 

Bekijk hier wat de ziekte van Alzheimer met Hent doet: 

Diagnose

De diagnose wordt meestal gesteld door een huisarts of specialist. De huisarts onderzoekt het geheugen. Als het nodig is, doet hij bloed- of urineonderzoek. Ook kan hij iemand uit de omgeving van de patiënt vragen of deze persoon de klachten herkent.

 

Bij twijfel verwijst een huisarts door naar een specialist voor vervolgonderzoek. De specialist neemt dan bijvoorbeeld een neurologisch en/of neuropsychologisch onderzoek af. Of er wordt een MRI-scan gemaakt om afwijkingen in de hersenen te kunnen aantonen. Ook is het mogelijk dat hersenvocht getest wordt op de aanwezigheid van eiwitten uit plaques (amyloid) en tangles (tau).

Behandeling

Helaas is de ziekte van Alzheimer (nog) niet te genezen, maar er bestaan wel middelen en therapieën die het leven van mensen met alzheimer enigszins kunnen verlichten. De behandeling verschilt van persoon tot persoon en is (mede) afhankelijk van de klachten die iemand ervaart.

 

Bij beginnende alzheimer worden weleens medicijnen gebruikt die een remmende werking op de ziekte kunnen hebben. Verschillende symptomen, zoals pijn, somberheid, spraakproblemen, hallucinaties en gedragsproblemen worden behandeld met behulp van o.a. medicatie, psychologische hulp of logopedie.

 

Verder richt de behandeling zich op begeleiding en zorg, met als centrale vraag: 'Op welke wijze voelen de alzheimerpatiënt en zijn naaste(n) zich het meest veilig en comfortabel?'

 

Steeds vaker wordt het doel gesteld om iemand zo lang mogelijk thuis te ondersteunen. Als dat niet (meer) mogelijk is, kan iemand worden opgenomen in een verpleeghuis. Hier wordt 24 uur per dag verzorging en ondersteuning verleend.

Alzheimeronderzoek

Er is op dit moment geen therapie beschikbaar die effectief de ziekte van Alzheimer kan bestrijden. Om in de toekomst wel tot effectieve therapieën te kunnen komen, is het van essentieel belang dat we begrijpen hoe de ziekte van Alzheimer wordt veroorzaakt en waarom de ene persoon gevoeliger is voor het ontwikkelen van alzheimer dan de ander. De Hersenstichting financiert het onderzoek van prof. dr. Helmut Kessels, waarin wordt bekeken welke mechanismen en factoren een rol spelen bij het beschermen van het brein. In de toekomst kan deze kennis van belang zijn voor het ontwikkelen van therapieën die alzheimer kunnen uitstellen of vertragen.

 

Bart Chabot ging langs bij hersenonderzoeker Helmut Kessels voor tekst en uitleg:

Cijfers

In 2016 waren er volgens het RIVM 103.100 mensen met de ziekte van Alzheimer geregistreerd bij de huisarts. Het daadwerkelijke aantal alzheimerpatiënten in Nederland ligt hoger, aangezien niet alle mensen met alzheimer zijn geregistreerd bij de huisarts. Uit gegevens van het RIVM blijkt dat dementie in 2040 van alle chronische aandoeningen voor de grootste ziektelast zal zorgen. De verwachting is dat het aantal alzheimerpatiënten in 2040 is verdubbeld.

Aanmelden nieuwsbrief

Schrijf u in voor onze digitale nieuwsbrief en blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.

Aanmelden Stel uw vraag online