Delen
 

Hersenvliesontsteking

Hersenvliesontsteking is een ontsteking van de vliezen die om de hersenen en het ruggenmerg liggen. In de meeste gevallen wordt het veroorzaakt door een bacterie of een virus. Hersenvliesontsteking veroorzaakt door een bacterie verloopt meestal ernstiger dan hersenvliesontsteking veroorzaakt door een virus.

Synoniemen

Het wordt ook wel meningitis, meningo-encefalitis of nekkramp genoemd.

Oorzaak

Hersenvliesontsteking kan worden veroorzaakt door een virus of door een bacterie.

 

Een virale ontsteking wordt veroorzaakt door een virus (= het kleinst bekende micro-organisme, eigenlijk een pakketje erfelijk materiaal). Dit is de minder ernstige variant.

 

Bacteriële hersenvliesontsteking wordt veroorzaakt door een bacterie. Vaak begint dit als bloedvergiftiging, waarbij de bacteriën de bloedbaan infecteren. Een bacteriële ontsteking wordt veroorzaakt door één van de drie bacteriën: meningokok, pneumokok of Haemophilus influenzae type b (Hib). Die laatste komt sinds 1993 steeds minder voor vanwege een vaccin dat kinderen meekrijgen bij de DKTP-prik.

Voorgenoemde bacteriën zitten (onschuldig) in de neus-keelholte. Als op een gegeven moment de weerstand afneemt, kunnen de bacteriën zich vermeerderen en zich verspreiden via de bloedbaan. Daarbij kan bloedvergiftiging ontstaan (dit geldt vooral voor de meningokok). Bovendien kan de bacterie via de bloedbaan in de hersenen en hersenvliezen terechtkomen en hierdoor hersenvliesontsteking veroorzaken.

Symptomen

Bij een virale ontsteking zijn de verschijnselen onder meer: hoofdpijn, koorts en een lichte nekstijfheid.

 

Bij een bacteriële ontsteking zijn de verschijnselen: huidbloedinkjes (paarsrode vlekjes die niet verdwijnen als je erop duwt), ernstige hoofdpijn, stijve nek, koorts, overgeven, veranderd bewustzijn (slaperig of zelfs bewusteloos). Bij pasgeborenen zijn deze verschijnselen moeilijker waar te nemen; ze vertonen vaak een prikkelbaar of juist lusteloos gedrag.

Diagnose

De diagnose hersenvliesontsteking kan pas met zekerheid worden gesteld na onderzoek van het vocht dat tussen de vliezen ligt. Dit hersenvocht staat in verbinding met het ruggenmergvocht. Als het hersenvocht ontstoken is, kan men dat dus ook zien aan het ruggenmergvocht. De arts onderzoekt dit met de zogenaamde ruggenprik. Hierbij brengt hij een naald tussen twee wervels door in het wervelkanaal. Hij neemt dan wat vocht af en stuurt het naar het laboratorium voor onderzoek. Dit onderzoek moet duidelijk maken of er sprake is van hersenvliesontsteking en zo ja - in het geval van ba cteriële hersenvliesontsteking - welke bacterie het is.

Behandeling

Een virale ontsteking geneest meestal binnen één à twee weken vanzelf. Bij een bacteriële ontsteking is snel handelen geboden: direct naar het ziekenhuis, waar de bacterie met antibiotica kan worden gedood. De bacterie kan nauwelijks buiten het lichaam leven, en is daarom alleen besmettelijk bij dicht menselijk contact (gezinsleven, scholen, crèches, kazernes).

Gevolgen

Na het oplopen van hersenvliesontsteking kunnen mensen last blijven houden van de gevolgen. Dit zijn vooral 'onzichtbare gevolgen' die minder opvallen en vaak pas na enige tijd tot uiting komen. Voorbeelden zijn cognitieve problemen, taalstoornissen of gedragsproblemen. De gevolgen zijn voor ieder individu anders, en kunnen in meer of mindere mate optreden. Niet iedereen krijgt met alle gevolgen te maken. Hier vindt u meer over deze gevolgen.

Cijfers

Bacteriële hersenvliesontsteking komt in Nederland ongeveer 700 keer per jaar voor.
Hersenvliesontsteking komt voornamelijk voor bij baby's en jonge kinderen (onder de vijf jaar), maar ook volwassenen kunnen de ziekte krijgen. Bij volwassenen en (oudere) kinderen zijn de symptomen meestal vrij duidelijk.
Dit is contactinfo