Wat zijn problemen met emoties?

Je kunt op verschillende manieren last hebben van problemen met emoties. Zo kan het zijn dat je geen emoties meer voelt, ze niet meer kunt laten zien of ze niet meer goed kan uitleggen. 

Het is ook mogelijk dat je geen controle meer hebt over je gevoelens of dat je emoties laat zien die niet bij de situatie passen. Je gaat bijvoorbeeld overdreven hard lachen als er iets leuks gebeurt. Of je lacht in een verdrietige situatie. 

Dit zijn 3 verschillende vormen van problemen met emoties: 

Afgevlakte emoties

Door een beschadiging in je hersenen kunnen je gevoelens vlakker worden. Soms voel je helemaal geen emoties meer. Je wordt bijvoorbeeld niet meer verdrietig, bang of boos. Of je lacht niet meer als er iets grappigs gebeurt. Soms voel je nog wel emoties, maar niet meer zo intens. Of je voelt alleen nog bepaalde emoties, en andere niet.  

Daarnaast is het mogelijk dat de emoties er wel zijn, maar dat je moeite hebt om ze te uiten. Daardoor kun je je gevoelens minder goed laten zien. 

Ontremde emoties

Als je minder controle hebt over je emoties, kun je veel intenser reageren op situaties. Je wordt bijvoorbeeld veel sneller boos of verdrietig. Of je bent overdreven vrolijk, terwijl daar geen reden voor is. Ook kunnen je emoties snel wisselen: je bent opeens erg blij en dan weer erg verdrietig. 

Pseudobulbair effect (PBA)

Bij deze vorm van veranderde emoties moet je plots heftig lachen of huilen op een moment waarop daar eigenlijk geen reden voor is, en je de bijbehorende emotie (blijdschap, verdriet) ook niet voelt. Je wil het niet, maar toch kun je er niet mee stoppen. Artsen noemen dit dwanglachen en dwanghuilen. Vaak gebeurt dit een paar keer per dag. 

Kenmerken van problemen met emoties

Bij problemen met emoties kun je last hebben van één of meer van deze kenmerken:

  • emoties die ‘vlak’ zijn geworden en die je niet of veel minder goed voelt
  • emoties die juist heftiger zijn en die je moeilijk kunt controleren, zoals woedeaanvallen
  • snel wisselende emoties
  • emoties hebben die niet bij de stemming en de situatie passen. Bijvoorbeeld huilen terwijl je niet (erg) verdrietig of somber bent of hard lachen terwijl er niets grappigs is, en dan niet kunnen stoppen.
  • emoties nog wel voelen maar niet meer kunnen laten zien (of vertellen)
  • emoties van anderen niet meer goed herkennen of begrijpen
  • emoties die ‘vlak’ zijn geworden en die je niet of veel minder goed voelt
  • emoties die juist heftiger zijn en die je moeilijk kunt controleren, zoals woedeaanvallen
  • snel wisselende emoties
  • emoties hebben die niet bij de stemming en de situatie passen. Bijvoorbeeld huilen terwijl je niet (erg) verdrietig of somber bent of hard lachen terwijl er niets grappigs is, en dan niet kunnen stoppen.
  • emoties nog wel voelen maar niet meer kunnen laten zien (of vertellen)
  • emoties van anderen niet meer goed herkennen of begrijpen

Zelf heb je misschien niet door dat je problemen met emoties hebt, maar anderen kan het wel opvallen. De klachten zijn niet altijd even erg. Het ene moment kunnen ze erger zijn dan het andere moment. 

Naast problemen met je eigen emoties, kan het ook lastig zijn om emoties bij de ander te herkennen. Het is dan ook lastiger om goed te reageren op de behoefte van de ander. Door problemen met het herkennen van emoties kan je gedrag veranderen. 

Impact van problemen met emoties

Problemen met emoties kunnen een grote invloed hebben op je dagelijks leven. Het kan zijn dat je tijdelijk last hebt van deze problemen en de klachten vanzelf verdwijnen. Maar je kunt er ook voor altijd last van blijven houden. 

Je kunt op verschillende manieren iets merken van de gevolgen: 

  • Omgaan met anderen

    Problemen met emoties hebben vaak veel invloed op hoe je omgaat met anderen. En hoe anderen met jou omgaan. Je hebt bijvoorbeeld een korter lontje. Je wordt dan sneller boos of gespannen en kunt niet meer goed nadenken over de manier waarop je reageert. Dat kan soms voor ruzies zorgen. 

    Als je afgevlakte emoties hebt, is het vaak ook moeilijk om emoties van anderen te herkennen en begrijpen. Emoties van anderen roepen niet direct een emotie bij je op. Daardoor kun je je moeilijker in de ander verplaatsen en weet je minder goed wat de ander bedoelt of nodig heeft. Dit kan leiden tot misverstanden en problemen met mensen in je omgeving 

    Het kan moeilijker zijn om het contact met vrienden en familie te onderhouden. Jullie begrijpen elkaar misschien niet goed. Dit kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat je mensen liever uit de weg gaat en vaak afspraken afzegt. Je kunt je er eenzaam door gaan voelen. 

  • Thuis

    Als je alleen problemen met emoties hebt, dan kun je meestal nog goed voor jezelf zorgen. Maar door andere gevolgen van de beschadiging aan je hersenen kunnen dingen als boodschappen doen, koken, opruimen en je administratie doen wel moeilijker worden. 

    Meer over gevolgen van een hersenaandoening

  • Werk of school

    Als je moeite hebt om emoties van anderen te herkennen en goed op ze te reageren, kan dit tot problemen leiden op het werk of op school. Bijvoorbeeld met je collega’s, klasgenoten of leraar. 

  • Vrije tijd

    Problemen met emoties kunnen een grote invloed hebben op sociale activiteiten en je contacten met anderen, waardoor het lastiger is om bijvoorbeeld hobby’s samen met andere mensen te doen. 

Problemen met emoties hebben vaak veel invloed op hoe je omgaat met anderen. En hoe anderen met jou omgaan. Je hebt bijvoorbeeld een korter lontje. Je wordt dan sneller boos of gespannen en kunt niet meer goed nadenken over de manier waarop je reageert. Dat kan soms voor ruzies zorgen. 

Als je afgevlakte emoties hebt, is het vaak ook moeilijk om emoties van anderen te herkennen en begrijpen. Emoties van anderen roepen niet direct een emotie bij je op. Daardoor kun je je moeilijker in de ander verplaatsen en weet je minder goed wat de ander bedoelt of nodig heeft. Dit kan leiden tot misverstanden en problemen met mensen in je omgeving 

Het kan moeilijker zijn om het contact met vrienden en familie te onderhouden. Jullie begrijpen elkaar misschien niet goed. Dit kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat je mensen liever uit de weg gaat en vaak afspraken afzegt. Je kunt je er eenzaam door gaan voelen. 

Als je alleen problemen met emoties hebt, dan kun je meestal nog goed voor jezelf zorgen. Maar door andere gevolgen van de beschadiging aan je hersenen kunnen dingen als boodschappen doen, koken, opruimen en je administratie doen wel moeilijker worden. 

Meer over gevolgen van een hersenaandoening

Als je moeite hebt om emoties van anderen te herkennen en goed op ze te reageren, kan dit tot problemen leiden op het werk of op school. Bijvoorbeeld met je collega’s, klasgenoten of leraar. 

Problemen met emoties kunnen een grote invloed hebben op sociale activiteiten en je contacten met anderen, waardoor het lastiger is om bijvoorbeeld hobby’s samen met andere mensen te doen. 

Oorzaak in de hersenen

Wetenschappers hebben ontdekt dat problemen met emoties vaak ontstaan bij schade aan een bepaald deel van je hersenen: de prefrontale schors. Dit is het voorste gedeelte van je hersenen. Dit deel van je hersenen is betrokken bij emoties, plannen, besluiten nemen en je geheugen. 

Maar andere gebieden in je hersenen spelen ook een rol bij het omgaan met emoties. Als een of meer van deze gebieden beschadigd raken, kan dit dus ook leiden tot problemen met emoties. 

Aandoeningen die leiden tot problemen met emoties

Problemen met emoties kunnen door verschillende hersenaandoeningen ontstaan. Een paar voorbeelden zijn:

Behandelen van problemen met emoties

Problemen met emoties kunnen ernstige mentale en sociale gevolgen hebben. Ze zorgen ervoor dat je minder goed in staat bent om anderen goed te begrijpen en goed te reageren in sociale situaties. Als je deze problemen hebt is het belangrijk dat een klinisch neuropsycholoog onderzoek doet naar de problemen en de oorzaak hiervan. Na dit onderzoek kan die je adviezen of een behandeling geven.   

Soms kun je een T-ScEmo-behandeling krijgen in een revalidatiecentrum. Tijdens deze behandeling leer je emoties beter te herkennen en je beter te verplaatsen in anderen. Ook leer je meer controle over je emoties te krijgen. 

Soms kunnen medicijnen helpen om emoties te reguleren. Een neuroloog of psychiater kan dit beoordelen. 

Tips voor mensen met problemen met emoties

Dit zijn een paar tips die je in verschillende situaties kunt gebruiken.

  • Praat met vrienden, partner en familie. Je veranderde emotiebeleving kan naasten verrassen. Hoe beter ze het begrijpen, hoe beter ze je kunnen helpen. Dit geldt voor de intense emoties, maar ook als je minder tot geen emoties ervaart. Ook als je je emoties moeilijk onder woorden kunt brengen, is het goed om dat juist aan te geven bij je naasten of je behandelaar. 
  • Vraag om hulp als je moeite hebt met het herkennen van je eigen emoties of die van iemand anders. Vraag bijvoorbeeld aan je naaste hoe die zich voelt. Zo oefen je met het herkennen van emoties en kun je er beter zijn voor anderen. Ook kan je hen vragen waar zij behoefte aan hebben; een luisterend oor of juist een troostende arm.  
  • Zoek afleiding als je merkt dat je weinig controle hebt over je emoties. Het kan het helpen om meer aandacht aan je ademhaling te geven of de houding van je lichaam te veranderen. Iets anders gaan doen of jezelf afleiden kan ook helpen. Denk bijvoorbeeld aan iets vrolijks als je moet huilen, of juist aan iets concreets, zoals het strand. Als je merkt dat je boos wordt of iets irritant vindt, loop dan even de kamer uit om af te koelen.  
  • Vraag om feedback: soms ziet een naaste al sneller dat je boos wordt dan dat je dit zelf door hebt. Het helpt als een naaste je feedback mag geven. Bespreek wat je naaste mag zeggen of doen op zo’n moment, zodat je tijdig af kunt koelen. 
  • Neem genoeg rust: moeheid en spanning maken de klachten vaak erger. Benoem het als je vermoeid bent, dan kan een ander daar rekening mee houden. 

Tips voor naasten van mensen met problemen met emoties

Heeft je naaste problemen met emoties? Dan is dat niet alleen zwaar voor diegene, maar ook voor jou. Je begrijpt de emoties van je naaste misschien niet altijd. Of je kunt je schuldig voelen, omdat je niet weet hoe je je naaste kunt helpen. 

Een paar dingen die je kunt doen: 

  • Spreek je gevoelens uit: leer jezelf aan om je emoties vaker in woorden uit te drukken. Als je bijvoorbeeld boos, teleurgesteld of blij bent, spreek dit dan ook uit. Zo leert je naaste de uitdrukking op je gezicht beter herkennen. 
  • Geef je behoeften aan: spreek uit wat je nodig hebt. Als je bijvoorbeeld getroost wil worden, geef dit dan aan bij je naaste. 
  • Toon begrip: als je naaste afgevlakte emoties heeft, deze moeilijk onder woorden kan uitdrukken of emoties anders ervaart, vraag dan rustig wat er speelt en waar je eventueel kan ondersteunen.   
  • Ontdek wat de emoties heftiger maakt: probeer erachter te komen wanneer je naaste extra gevoelig of gespannen is. Als dit op een bepaald moment van de dag is, hou daar dan rekening mee. Vermoeidheid kan ervoor zorgen dat iemand sneller boos wordt. 
  • Blijf bij je eigen gevoelens: als je naaste een huilbui of lachbui heeft terwijl daar geen reden toe is, probeer dan niet mee te lachen of diegene te troosten. Door je naaste af te leiden en geen aandacht aan de buien te geven, gaan deze sneller over. 
  • Zorg voor rust in huis: meerdere dingen tegelijkertijd doen kan spanning veroorzaken bij je naaste. Zet daarom de tv uit als jullie met elkaar praten. En nodig niet te veel visite uit. Ook kan het helpen om op vaste tijden te slapen, eten en dagelijkse activiteiten te doen. 
  • Zorg goed voor jezelf en blijf bewegen: dit kan zorgen voor minder stress, meer energie en betere slaap. 
  • Accepteer hulp van anderen: geef iemand bijvoorbeeld een lijstje met simpele taken. Hierdoor kun je zelf wat meer rust nemen. 

De Hersenstichting heeft bij het opstellen van deze tekst dankbaar gebruik gemaakt van adviezen van: 

  • Prof. dr. Joke M. Spikman, klinisch neuropsycholoog en hoogleraar UMCG te Groningen 
  • Dr. Marjon Westerhof-Evers, GZ-psycholoog i.o. klinisch neuropsycholoog, UMCG  
  • Dr. Anne M. Buunk, klinisch neuropsycholoog en universitair docent, UMCG 

Laatste update: april 2026