Delen
 

Beroerte

Beroerte is de verzamelnaam voor een TIA, herseninfarct en hersenbloeding. De medische term is Cerebrovasculair Accident (CVA). Dit betekent letterlijk een ‘ongeluk van de bloedvaten van de hersenen’. Bij zo’n ongeluk gaat er iets mis met de bloedvoorziening naar de hersenen. Hierdoor krijgt een deel van die hersenen te weinig zuurstof. Met het gevolg dat hersencellen in dit gebied kunnen afsterven en hersenfuncties uitvallen.

Verschillende vormen en hun oorzaken

Herseninfarct

In de meeste gevallen (80%) gaat het bij een beroerte om een herseninfarct. Een heel stelsel van (kleine) slagaders zorgt ervoor dat zuurstofrijk bloed in alle delen van de hersenen komt. Bij een herseninfarct raakt zo’n slagader in de hersenen vernauwd of verstopt. Dit is vaak het gevolg van slagaderverkalking: vetachtige stoffen (cholesterol) en bloedstolsel hechten zich vast aan een beschadigd stukje van de bloedvatwand. Dit stolsel kan zo ver ophopen dat de slagader dichtslibt. Ook kan een stukje losraken en een kleinere slagader verderop in de hersenen blokkeren. Dit heeft een herseninfarct of TIA als gevolg.

 

Een TIA als waarschuwing

Bij een TIA (Transient Ischaemic Attack) is er sprake van een tijdelijk verminderde bloedtoevoer in de slagaderen van de hersenen. De symptomen duren meestal korter dan 30 minuten, maar kunnen officieel 24 uur duren. Omdat de symptomen kort aanhouden, wordt een TIA ook wel gezien als een lichte beroerte. Het krijgen van een TIA is een belangrijke waarschuwing voor mogelijke herseninfarcten in de (nabije) toekomst. Het is daarom ook bij een TIA belangrijk om direct medische hulp in te schakelen.

 

Hersenbloeding
Een hersenbloeding is een ernstige vorm van een beroerte. Bij een hersenbloeding scheurt een bloedvat zodat bloed in en rondom de hersenen kan stromen. Het bloed drukt een deel van het hersenweefsel weg zodat het beschadigd raakt. Zwakke plekken in de bloedvaatwand kunnen ontstaan door bijvoorbeeld een hoge bloeddruk en slagaderverkalking. Zo’n zwakke plek kan ook uitgroeien tot een uitstulping, een aneurysma. Aneurysma’s hebben een dunne bloedvaatwand en daardoor een grotere kans om te scheuren.

Figuur Beroerte (klik op de afbeelding om te vergroten): a) TIA is een tijdelijke verstopping van de bloedcirculatie. b) een herseninfarct is een permanente verstopping van de bloedcirculatie. c) een hersenbloeding is een lekkage van het bloedvat, waardoor de bloedcirculatie wordt verstoord.

Risicofactoren

Bijna driekwart van de mensen die een beroerte krijgt, is ouder dan 65 jaar. Omdat slagaderen verkalken tijdens het ouder worden, neemt de kans op een beroerte toe. Gelukkig is er iets aan te doen om dat proces van slagaderverkalking niet sneller te laten gaan dan nodig. Met een gezonde leefstijl bijvoorbeeld. Met name een hoge bloeddruk en een hoog cholesterolgehalte veroorzaken slagaderverkalking. Andere risicofactoren voor een beroerte zijn roken, overgewicht en diabetes. In sommige gevallen speelt erfelijkheid een rol.

Hoe herkent u een beroerte

De meest voorkomende symptomen van een beroerte zijn:

  • Een scheve mond door (halfzijdige) gezichtsverlamming
  • Warrig spreken en denken
  • Verlamming in een arm of been

 

Andere symptomen kunnen zijn: 

  • Plotselinge hoofdpijn
  • Tintelingen of gevoelloosheid
  • Duizeligheid
  • Misselijkheid
  • Braken
  • Slikproblemen
  • Coördinatie- en/of evenwichtsproblemen
  • Verlies van gezichtsvermogen
  • Abnormale smaaksensatie.

Diagnose

Het is belangrijk om zo snel mogelijk na het ontstaan van symptomen die bij een beroerte kunnen passen naar het ziekenhuis te gaan. In het ziekenhuis wordt onderzocht of er sprake is van een TIA, herseninfarct of hersenbloeding. De neuroloog onderzoekt dan of iemand last heeft van een verlamming of bijvoorbeeld moeite heeft met praten of waarnemen en er wordt met voorrang een Computer Tomografie (CT)-scan of Magnetic Resonance Imaging (MRI)-scan gemaakt. Hiermee worden de hersenstructuren en bloedvaten in beeld gebracht en kan direct besloten worden welke behandeling moet worden gegeven. Naast de scan van de hersenen wordt er bloedonderzoek verricht.

 

Bij een TIA of een klein herseninfarct wordt ook een duplex onderzoek en een scan van de slagaders in de hals gedaan. Met dit onderzoek kan een arts zien waar een bloedvat vernauwd of afgesloten is.

Behandeling

Bij een herseninfarct kan binnen 4,5 uur na de eerste symptomen een bloedverdunnend medicijn worden toegediend dat het bloedstolsel oplost. Deze behandeling heet trombolyse. In sommige gevallen kan tot zes uur na de eerste symptomen ook een katheter via een bloedvat in de lies worden ingebracht om het stolsel te verwijderen. Een enkele keer kunnen deze behandelingen ook in een later stadium worden uitgevoerd.

 

Bij een hersenbloeding kunnen medicijnen helpen om de bloedstolling te optimaliseren. Als de bloeding niet vanzelf stopt, is er soms een operatie nodig om de bloeding te verwijderen en daarmee de druk in de hersenen te verminderen.

 

Het is belangrijk dat de revalidatie zo snel mogelijk op gang komt. Vaak al in het ziekenhuis. Zijn er blijvende beperkingen, dan kan de (revalidatie)arts samen met degene die een beroerte heeft gehad, op zoek naar mogelijkheden om met de gevolgen om te gaan. Men kan een verwijzing vragen via de behandelend arts in het ziekenhuis.

 

Fysiotherapeuten en ergotherapeuten helpen bij de revalidatie van bewegingsfuncties en alledaagse handelingen. Als iemand spraak- taal- en slikproblemen ervaart, kan de hulp worden gevraagd van een logopedist. Bij geheugen- aandachts- of gedragsstoornissen kan een psycholoog helpen om hier mee om te gaan.

Gevolgen van een beroerte

Een beroerte kan ernstige beperkingen tot gevolg hebben. Welke beperkingen dit zijn, is afhankelijk van het deel van de hersenen en de hoeveelheid weefsel dat is beschadigd. Iemand kan lichamelijke of cognitieve gevolgen ervaren. Ook kunnen er emotie- en gedragsveranderingen optreden.

 

Mogelijke gevolgen zijn:

  • (Eenzijdige) verlamming in het lichaam en/of gezicht
  • (Eenzijdige) gevoelloosheid en tintelingen
  • Taal- en/of spraakproblemen
  • (Zware) vermoeidheid
  • Overgevoeligheid voor omgevingsprikkels (overprikkeling)
  • Angst, stemmingswisselingen of emotionele instabiliteit
  • Moeite met plannen en organiseren

 

Meer informatie over de gevolgen na hersenletsel.

Prognose

Hoe goed iemand herstelt, hangt af van de persoonlijke omstandigheden. Bijvoorbeeld hoe lang het heeft geduurd voordat iemand is behandeld. Vooral in de eerste weken is de kans op herstel het grootst. 

Cijfers

Jaarlijks krijgen 42.300 mensen in Nederland een beroerte, dat is 115 per dag (2016).

Tips

Voor mensen die een beroerte hebben gehad:

  • Neem uw rust. Uw lichaam heeft tijd nodig om te herstellen. Als iets niet lukt, forceer het dan niet. Het lichaam uitputten kan op langere termijn alleen maar zorgen voor meer klachten.
  • Probeer regelmatig (uw verlamde lichaamsdeel) te bewegen. Bouw het langzaam op, want dit kan in het begin erg moeilijk zijn. Fysiotherapie kan hierbij helpen. Sport en beweging zorgen bovendien voor rust in het hoofd.
  • Bouw een dagelijkse structuur en routine op. Door uw dag van tevoren in te plannen, wordt de dag minder chaotisch voor u.
  • Als u last heeft van geheugenproblemen, kunt u proberen geheugensteuntjes te gebruiken. Maak van tevoren lijstjes en gebruik hulpmiddelen zoals notitieblokjes, agenda’s en wekkers.
  • Geef bij anderen aan dat het makkelijker voor u wordt als de informatie die u krijgt in stukjes wordt opgedeeld en vaker herhaald wordt.
  • Als u last heeft van overprikkeling, zorg dan als het kan voor een rustige omgeving.
  • Praat met de mensen in uw omgeving. Een gesprek zorgt al voor meer begrip en bewustwording.
  • Voor slik- taal- en spraakproblemen kunt u terecht bij een logopedist.
  • Voor hulp bij het (fysiek) leren omgaan met beperkingen, het oppakken van alledaagse bezigheden en aanpassingen in de leefomgeving kunt u terecht bij een ergotherapeut.
  • Als u moeite heeft met revalideren en/of re-integreren in de maatschappij, kunt u hulp vragen bij uw arts. Met een verwijzing kunt u bijvoorbeeld terecht bij speciale behandelprogramma’s in revalidatiecentra.

 

Voor naaste familie en vrienden:

  • Houd een dagboek bij waarin u samen met uw naaste het herstelproces beschrijft. Hierin kunt u ook bijhouden wanneer specifieke gedragsproblemen zich vaker voordoen om hier vervolgens beter rekening mee te kunnen houden.
  • Door samen te bewegen en te oefenen kunt u tot steun zijn bij het revalidatieproces.
  • Goed met elkaar communiceren kan soms lastig zijn. Vat daarom informatie samen, herhaal belangrijke informatie en schrijf het desnoods op in een notitieboekje.
  • Zoek samen naar een oplossing. Praat met elkaar als er onprettige situaties zijn voorgevallen.
  • Stimuleer zelfredzaamheid. Zeker na verloop van tijd is het belangrijk dat uw naaste weer zelf dingen gaat oppakken.
  • Plan vooral ook tijd voor uzelf in. Helpen tijdens de revalidatie kan zijn weerslag hebben op uw eigen (psychische) gezondheid. 

Aanmelden nieuwsbrief

Schrijf u in voor onze digitale nieuwsbrief en blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.

Aanmelden Stel uw vraag online
Dit is contactinfo